Theo trang web chính thức của Liên hợp quốc (news.un.org), từ đầu năm đến nay, ít nhất 2.300 người đã thiệt mạng và hơn 100 người bị bắt cóc trong các vụ bạo lực liên quan đến băng đảng. Khoảng 1,5 triệu người đã phải rời bỏ nhà cửa, trong đó hơn 300.000 người phải di dời tại khu vực thủ đô Port-au-Prince.
Chuyến thăm của ông Guterres diễn ra sau vụ bạo lực tại khu ổ chuột ven biển Cité Soleil cuối tuần trước khiến hơn 30 người thiệt mạng, bị thương hoặc mất tích. Tại đây, nhiều khu dân cư và cơ sở hạ tầng mang dấu vết của các cuộc giao tranh kéo dài giữa các băng nhóm vũ trang.
Điểm dừng chân đầu tiên của người đứng đầu Liên hợp quốc là căn cứ của Lực lượng trấn áp băng đảng (GSF), cơ chế an ninh mới được Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) phê duyệt nhằm hỗ trợ Cảnh sát Quốc gia Haiti trong cuộc chiến chống các băng nhóm vũ trang.
GSF được thành lập để thay thế phái bộ an ninh trước đó do Kenya dẫn đầu, vốn gặp nhiều khó khăn về tài chính và nhân lực. Đến nay, Jamaica, Chad, El Salvador và Guatemala đã cử lực lượng tham gia, với tổng quân số hiện dưới 1.000 người. Lực lượng này dự kiến bắt đầu các hoạt động trên thực địa trong những tuần tới.
Phát biểu sau chuyến thăm, ông Guterres cho rằng việc triển khai GSF mở ra cơ hội thực sự để kiềm chế bạo lực và khôi phục quyền lực của nhà nước tại Haiti. Ông nhấn mạnh các băng đảng cần bị giải giáp và vô hiệu hóa, đồng thời cho rằng các biện pháp an ninh cần đi đôi với tiến trình chính trị do người Haiti dẫn dắt.
GSF hiện nhận được hỗ trợ hậu cần, kỹ thuật và hoạt động từ Văn phòng Hỗ trợ Liên hợp quốc tại Haiti (UNSOH), bao gồm cung cấp lương thực, dịch vụ y tế và vận tải. Theo kế hoạch, lực lượng này sẽ tập trung vào các nhiệm vụ bảo vệ dân thường, hỗ trợ hoạt động nhân đạo và làm suy giảm năng lực hoạt động của các băng nhóm vũ trang.
Người đứng đầu GSF, ông Jack Christofides, trước đó cho biết mục tiêu của lực lượng là đưa hoạt động của các băng đảng xuống mức mà các cơ quan chức năng Haiti có thể kiểm soát một cách bền vững.
Căn cứ chính của GSF tại Trại Vertières đang được mở rộng để tiếp nhận tối đa 5.550 nhân sự theo kế hoạch được HĐBA thông qua. Bên cạnh việc tăng cường tuần tra tại Port-au-Prince, lực lượng này cũng dự kiến phối hợp với các nước trong khu vực nhằm ngăn chặn các tuyến buôn lậu vũ khí, đạn dược và nguồn tài chính của các nhóm vũ trang.
Haiti nhiều năm qua đối mặt với tình trạng bất ổn kéo dài. Bạo lực băng đảng đã khiến hàng triệu người cần hỗ trợ nhân đạo, trong khi nước này chưa có tổng thống được bầu kể từ sau vụ ám sát Tổng thống Jovenel Moïse vào tháng 7/2021.
Trong chuyến thăm, ông Guterres cũng gặp gỡ các gia đình phải di dời do bạo lực. Ông cho rằng người dân Haiti không chỉ cần sự cảm thông mà cần những hành động cụ thể nhằm khôi phục an ninh và ổn định cuộc sống.
