Theo truyền thông Mỹ, các ứng cử viên đến từ Argentina, Chile, Costa Rica, Ecuador, Guyana, Senegal và Uganda đang cạnh tranh để kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres, người sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026 sau 10 năm lãnh đạo tổ chức.
Người kế nhiệm ông Guterres sẽ phải đối mặt với nhiệm vụ khôi phục vai trò và vị thế của LHQ trong bối cảnh tổ chức này đang đối diện nhiều thách thức, đồng thời chịu sức ép ngày càng lớn về cải tổ bộ máy hành chính cồng kềnh, tốn kém và giảm sự chồng chéo giữa các cơ quan trực thuộc.
Các cuộc bỏ phiếu thăm dò là hình thức bỏ phiếu không chính thức, không mang tính ràng buộc pháp lý, được tiến hành giữa 15 quốc gia thành viên HĐBA. Mỗi thành viên sẽ bỏ phiếu theo ba lựa chọn: "ủng hộ", "không ủng hộ" hoặc "không có ý kiến" đối với từng ứng cử viên.
Quá trình bỏ phiếu được tiến hành kín và chỉ có các thành viên HĐBA tham gia.
Đến nay, chưa có ứng cử viên nào nổi lên là lựa chọn vượt trội. Theo thông lệ, các vòng bỏ phiếu thăm dò có thể kéo dài trong suốt mùa hè và kết thúc vào cuối tháng 9 hoặc đầu tháng 10. Quy trình này cũng có thể kéo dài hơn nếu HĐBA chưa đạt được đồng thuận về ứng cử viên.
Danh sách ứng cử viên hiện gồm: Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi (Argentina); cựu Tổng thống Chile Michelle Bachelet; cựu Phó Tổng thống Costa Rica Rebeca Grynspan; cựu Ngoại trưởng Ecuador Maria Fernanda Espinosa; cựu Ngoại trưởng Guyana Carolyn Rodrigues-Birkett; cựu Tổng thống Senegal Macky Sall; và nhà ngoại giao Uganda Olara Otunnu, người mới tham gia cuộc đua vào tuần trước.
Ngoài các ứng cử viên trên, vẫn có thể sẽ có thêm những người khác tham gia cuộc đua.
Trong các vòng bỏ phiếu thăm dò ban đầu, tất cả các thành viên HĐBA đều sử dụng lá phiếu có hình thức giống nhau. Cách thức này giúp các nhà ngoại giao đánh giá mức độ ủng hộ chung dành cho từng ứng cử viên mà không để lộ liệu phiếu "không ủng hộ" có xuất phát từ một trong năm nước thành viên thường trực có quyền phủ quyết hay không. Năm nước này gồm Trung Quốc, Pháp, Nga, Anh và Mỹ.
Ở giai đoạn sau, năm thành viên thường trực (P5) sẽ sử dụng loại phiếu có màu sắc khác với phiếu của các thành viên không thường trực. Khi đó, kết quả sẽ cho thấy liệu một ứng cử viên có bị thành viên thường trực nào bỏ phiếu "không ủng hộ" hay không.
Cuối cùng, HĐBA sẽ thông qua một nghị quyết, thường tại các phiên họp kín, để đề cử một ứng cử viên lên Đại hội đồng LHQ gồm 193 quốc gia thành viên. Nghị quyết cần nhận được ít nhất chín phiếu thuận và không bị bất kỳ thành viên thường trực nào phủ quyết. Việc Đại hội đồng phê chuẩn sau đó từ lâu được xem là thủ tục mang tính hình thức.
Hiện Cộng hòa Dân chủ Congo giữ chức Chủ tịch HĐBA trong tháng 7. Đại sứ nước này tại LHQ, ông Zenon Mukongo Ngay, xác nhận với báo giới ngày 28/7 rằng vòng bỏ phiếu thăm dò đầu tiên sẽ diễn ra vào sáng 30/7.
Ông cũng cho biết nhà ngoại giao Olara Otunnu sẽ có tên trong danh sách ứng cử, dù ông chưa tham gia các cuộc họp không chính thức mà những ứng cử viên khác đã hoàn tất.
Theo hồ sơ cá nhân của ông Otunnu, chính ông là người khởi xướng cơ chế bỏ phiếu thăm dò để lựa chọn Tổng Thư ký LHQ khi giữ cương vị Chủ tịch HĐBA vào năm 1981.
