Liên hoan Cồng chiêng – Xoang tỉnh Quảng Ngãi: Hội tụ văn hóa di sản

Diễn ra từ ngày 19 – 22/11, Liên hoan Cồng chiêng – Xoang tỉnh Quảng Ngãi năm 2026 là “điểm nhấn” trong khuôn khổ Tuần Văn hóa – Đại đoàn kết toàn dân tộc tỉnh Quảng Ngãi năm 2026.

Liên hoan có sự góp mặt của gần 1.000 nghệ nhân, đến từ 36 đoàn, đại diện cho 36 xã trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi. Qua đó, mang đến những phần trình diễn cồng chiêng, múa xoang đậm bản sắc của các dân tộc thiểu số, trở thành nơi hội tụ của văn hóa di sản.

congchiengxoang2111263.jpg
Tiết mục biểu diễn Cồng chiêng – Xoang của bà con dân tộc J’Rai, xã Ya Ly, tỉnh Quảng Ngãi.

Với mỗi tiết mục biểu diễn, các nghệ nhân lại mang đến một âm hưởng khác nhau. Các bài chiêng, điệu múa, hòa tấu nhạc cụ truyền thống, trình diễn dân ca và tái hiện những sinh hoạt văn hóa tiêu biểu đã góp phần “khắc họa” nên một Quảng Ngãi sau sáp nhập đa sắc màu, đa dân tộc, nhưng thắm đẫm tình đoàn kết, gắn bó, cùng chung sức dựng xây quê hương ngày càng giàu đẹp.

Đoàn nghệ nhân người Mơ Nâm (một nhánh của dân tộc Xơ Đăng), xã Kon Plông đến với Liên hoan Cồng chiêng – Xoang tỉnh Quảng Ngãi năm 2026 có 31 nghệ nhân. Tất cả cùng tham gia trình diễn tiết mục “Tiếng cồng chiêng mừng ngày hội ra quân sản xuất vụ lúa mùa”. Trong tiếng cồng chiêng, những người phụ nữ Mơ Nâm đã tái hiện lại cảnh trồng lúa, giã gạo, sàng gạo, cùng những điệu múa truyền thống đặc trưng riêng của người Mơ Nâm vùng Kon Plông.

Nghệ nhân Y Gam, thôn Kon Plông, xã Kon Plông cho biết, đối với đồng bào dân tộc Mơ Nâm, tiếng cồng, tiếng chiêng từ bao đời nay đã trở thành báu vật thiêng liêng, là hơi thở và linh hồn trong đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng. Tiếng cồng chiêng không chỉ ngân vang trong những ngày lễ hội truyền thống, mà còn là tiếng lòng của buôn làng, là sợi dây gắn kết bền chặt giữa con người với thiên nhiên núi rừng đại ngàn, với cội nguồn và truyền thống tốt đẹp của cha ông để lại.

Tiết mục biểu diễn tại Liên hoan.

Tiết mục biểu diễn tại Liên hoan.

“Những nhịp chiêng rộn ràng, khỏe khoắn cất lên không chỉ tái hiện sinh động không khí lao động hăng say nơi nương rẫy, ruộng đồng, mà còn thể hiện tinh thần đoàn kết, ý chí cần cù, chịu khó của đồng bào Mơ Nâm. Qua đó cổ vũ, khích lệ bà con tích cực thi đua lao động sản xuất, mạnh dạn áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào canh tác, quyết tâm xây dựng thôn làng ngày càng phát triển, quê hương Kon Plông và tỉnh Quảng Ngãi ngày càng giàu đẹp, văn minh. Bà con chúng tôi mong muốn tỉnh sẽ tổ chức nhiều hơn những chương trình như thế này, để lan tỏa văn hóa Mơ Nâm đến với mọi người dân trong và ngoài tỉnh”, bà Y Gam chia sẻ.

Trong khi đó, với chủ đề “Ngày hội buôn làng”, đoàn nghệ nhân người Hà Lăng (một nhánh của dân tộc Xơ Đăng) tại xã Đăk Pék đã trình diễn 4 tiết mục gồm tái hiện lễ hội “Mừng lúa mới”, Hát giao duyên “Ơi anh – Ơi em”, trình diễn nhạc cụ truyền thống “Nhớ cha, nhớ mẹ” và Hòa tấu cồng chiêng, múa xoang “Mừng hội làng”. Các tiết mục đã tái hiện những nét đẹp trong lao động sản xuất, sinh hoạt và đời sống văn hóa truyền thống của người Hà Lăng.

Em A Quốc Đạt (sinh năm 2010) là một trong những nghệ nhân trẻ tuổi nhất của thôn Đăk Non, xã Đăk Pék tham gia liên hoan lần này. Được học đánh cồng chiêng từ già làng từ năm 2023, giờ đây, em đã có thể tham gia biểu diễn, góp phần mang tiếng cồng, tiếng chiêng của dân tộc được vang xa.

Tiết mục biểu diễn tại Liên hoan.

Tiết mục biểu diễn tại Liên hoan.

“Em cảm thấy rất vui, rất tự hào khi đã đóng góp nhỏ bé của mình vào sự thành công của tiết mục, giúp cho người biết nhiều hơn đến văn hóa của người Hà Lăng. Em sẽ cố gắng cùng các cô chú, anh chị trong thôn tập luyện, sáng tác ra những bài cồng, chiêng mới để sau này đi biểu diễn mọi nơi, để văn hóa của người Hà Lăng nói riêng, của các dân tộc Tây Nguyên nói chung được vang xa hơn nữa”, A Quốc Đạt nói.

Thưởng thức những tiết mục cồng chiêng, múa xoang đặc sắc, nhiều du khách cảm thấy thích thú vì những trải nghiệm văn hóa đa dạng, phong phú. Ông Quý Kỳ, phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi cho biết, do bận nhiều công việc, nên ông không có thời gian để đến trực tiếp các thôn, làng đồng bào dân tộc thiểu số, trải nghiệm các nét văn hóa của bà con, nhất là các đêm hội cồng chiêng. Khi biết đến Liên hoan Cồng chiêng – Xoang tỉnh Quảng Ngãi năm 2026, ông đã cùng gia đình đến để theo dõi các tiết mục biểu diễn.

“Tôi cảm thấy rất thích thú với các tiết mục biểu diễn, mỗi tiết mục đều mang đến đặc trưng riêng của mỗi dân tộc. Thông qua các tiết mục, tôi và gia đình đã hiểu rõ hơn về văn hóa, phong tục tập quán của các dân tộc trên địa bàn tỉnh; càng yêu thêm sự đoàn kết, gắn bó của các dân tộc, cùng nhau vun đắp, xây dựng tỉnh Quảng Ngãi vừa phát triển về kinh tế, vừa đa dạng về văn hóa”, ông Quý Kỳ cho biết thêm.

Tiết mục biểu diễn Cồng chiêng – Xoang của bà con dân tộc Rơ Măm, xã Mô Rai, tỉnh Quảng Ngãi.

Tiết mục biểu diễn Cồng chiêng – Xoang của bà con dân tộc Rơ Măm, xã Mô Rai, tỉnh Quảng Ngãi.

Theo ông Phan Văn Hoàng, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, sau khi sáp nhập, tỉnh Quảng Ngãi mới có một nền văn hóa dân gian của đồng bào các dân tộc thiểu số vô cùng đa dạng, phong phú, có sự giao thoa giữa vùng biển và đại ngàn. Vì vậy, Liên hoan Cồng chiêng – Xoang không chỉ là sân chơi cho các nghệ nhân trình diễn, mà còn là nơi để giao lưu, học hỏi và tạo sự gắn kết giữa các nền văn hóa cồng chiêng – xoang của các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

“Từ Liên hoan, các cộng đồng sẽ hiểu rõ hơn về giá trị của việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống của dân tộc. Qua đó, tạo nên sự đa dạng về văn hóa cồng chiêng – xoang của tỉnh Quảng Ngãi mới sau sáp nhập, để mỗi người dân, mỗi hộ gia đình trên địa bàn tỉnh sẽ tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, chung sức đồng lòng gìn giữ văn hóa, góp phần phát triển bền vững kinh tế - xã hội của địa phương”, ông Phan Văn Hoàng nhấn mạnh.

Tin và ảnh: Dư Toán/TTXVN