Lễ cầu mùa – nét văn hóa đặc sắc của người Nùng

Lễ cầu mùa – nét văn hóa đặc sắc của người Nùng

Lễ cầu mùa của người Nùng tại Cao Bằng được tổ chức vào “đắp nọi”, ngày cuối cùng của tháng Giêng âm lịch hằng năm. Nghi lễ truyền thống thể hiện lòng biết ơn thần linh, gửi gắm ước vọng về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, bản làng bình an, no ấm.

Lễ cầu mùa – nét văn hóa đặc sắc của người Nùng

Trước ngày làm lễ, đại diện các gia đình trong xóm họp bàn, phân công người quét dọn khu vực hành lễ, mua sắm lễ vật, chuẩn bị các hoạt động giao lưu và hỗ trợ chủ lễ.

Thầy pựt cùng dân bản sửa soạn lễ vật, thắp hương báo cáo thần linh, sau đó thực hiện nghi thức rước nước từ suối đầu nguồn về lau dọn, bao sái ban thờ cùng những đồ vật sử dụng trong buổi lễ.

ttdt8367.jpg
Thầy pựt cùng các thầy phụ chuẩn bị thực hiện nghi thức cầu mùa.
ttdt8328.jpg
Mâm lễ được người dân chuẩn bị chu đáo, gồm các sản vật địa phương, lễ vật và đạo cụ phục vụ lễ cầu mùa của người Nùng.
ttdt8356.jpg
Thầy pựt Nông Văn Long cùng hai thầy phụ Nông Thị Luyến và Triệu Bích Phượng thực hiện nghi thức dâng rượu trong lễ cầu mùa.

Mở đầu phần lễ, thầy pựt tiến hành nghi thức “cấm thế”, còn gọi là khóa thân, nhằm tránh tà ma quấy nhiễu trong quá trình hành lễ. Tiếp đó là nghi thức “sát ví”, tẩy uế không gian. Chủ lễ ngậm nước phép, cầm lá bưởi vẩy nước quanh ban thờ và bốn phương tám hướng.

Một thanh sắt hoặc con dao được nung nóng rồi đặt vào nồi nước lá bưởi đã đun sôi, tạo nên làn khói nghi ngút. Theo quan niệm của người Nùng, hơi nóng và hương thơm từ lá bưởi giúp thanh tịnh không gian, xua đuổi vía dữ. Các đồ dùng hành nghề của thầy pựt cũng được hơ qua khói trước khi thực hiện nghi lễ chính.

ttdt8382.jpg
Chủ lễ thực hiện các nghi thức tâm linh trước sự chứng kiến của đông đảo người dân và du khách.
ttdt8394.jpg
Người dân tập trung theo dõi lễ cầu mùa, gửi gắm ước vọng về một năm bình an, no ấm.
ttdt8426.jpg
Các thầy phụ thực hiện nghi thức dâng rượu trước ban thờ, bày tỏ lòng thành kính với các vị thần linh.
ttdt8438.jpg
Thầy pựt cùng hai thầy phụ phối hợp thực hiện nghi lễ cầu mùa trong không gian văn hóa truyền thống của người Nùng.
ttdt8418.jpg
Pháp cụ được thầy sử dụng trong quá trình thực hiện các nghi thức truyền thống của lễ cầu mùa.

Thay mặt dân bản, chủ lễ thắp hương, dâng rượu, cảm tạ Thần Nông, Thổ Công và các vị thần linh đã che chở trong năm qua; đồng thời báo cáo việc chuẩn bị bước vào vụ mùa mới. Những lời khấn cầu mong mưa gió thuận hòa, lúa trĩu bông, trâu bò đầy chuồng; người cao tuổi mạnh khỏe, trẻ nhỏ bình an và quê hương không gặp thiên tai, dịch bệnh.

ttdt8515.jpg
Múa kỳ lân mang ý nghĩa xua đuổi tà ma, vận khí xấu và cầu mong mùa màng tốt tươi.
ttdt8557.jpg
Nghi lễ hóa vàng mã sau khi hoàn thành các nghi thức cầu mùa.

Sau phần lễ trang nghiêm là các hoạt động cộng đồng mang đậm bản sắc văn hóa người Nùng. Chủ lễ thực hiện nghi thức khai quang, điểm nhãn cho đầu kỳ lân trước khi đội múa bắt đầu biểu diễn.

ttdt8586.jpg
Đội múa kỳ lân biểu diễn trong tiếng trống, thanh la rộn ràng, gửi gắm khát vọng về cuộc sống bình an, no đủ của đồng bào Nùng.

Với những động tác khỏe khoắn, mạnh mẽ, múa kỳ lân vừa thể hiện tinh thần thượng võ, vừa mang ý nghĩa xua đuổi tà ma, vận khí xấu và dịch bệnh. Điệu múa chầu dâng lên thần linh còn bày tỏ lòng biết ơn trời đất, các vị thần nông nghiệp, gửi gắm khát vọng về cuộc sống đủ đầy.

Lễ cầu mùa không chỉ đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng mà còn góp phần gắn kết cộng đồng, trao truyền những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào Nùng cho các thế hệ mai sau.

Lê Phú/ Báo Tin tức và Dân tộc