Từ xa xưa, trong tâm thức và tín ngưỡng của dân tộc Thổ, Lễ bốc Mó (Lễ cúng đền Mó, khai Mó nước đầu năm) là lễ tục đặc biệt quan trọng được tổ chức hàng năm vào dịp Tết Nguyên đán. Hiện nay Lễ bốc mó vẫn được đồng bào tổ chức nhưng có phần mai một so với truyền thống trước đây.
Để tổ chức Lễ, nhân dân chuẩn bị lễ vật chu đáo, đưa đến mó nước của làng (nhiều làng đồng bào Thổ đã xây dựng Đền cúng Mó trang trọng linh thiêng), cắt cử người trông coi và thầy mo làm lễ cúng tế, cầu xin thần Mó, thổ công Long mạch, thổ thần thổ Địa, phù hộ đổ trì cho nước mó tuôn chảy không ngừng nước về đầy đồng ao chuôm đầy nước mùa màng tốt tươi…
Để chuẩn bị cho lễ bốc Mó, đồng bào Thổ chuẩn bị 1 cỗ xôi gà, bánh đầu chó, sừng trâu, bánh trôi, rượu cần. Lễ vật chuẩn bị xong Ông mo ngồi cúng; Nam quỳ 1 hàng phía sau ông Mo, Nữ đứng 02 tốp phía sau kề. (Lời cúng thầy mo: A chá rã chặp quân xân xay nháy quân xay xuống láy, Thưa có vua cha ngọc hoàng, thưa có chư ví táo quân, cùng có các ví thân thổ Công long mạch, thổ thần thổ đĩa, vạ lai có thần Bó.
Sau lễ cúng, tất cả Thanh niên trai gái trong làng hội tụ cùng khơi thông mó nước, sau đó tổ chức lễ hội ăn mưng, múa hát cồng chiêng, cầu cho mưa thuận gió hóa, nước mó hanh thông, ao chuôm đầy nước, mùa màng bội thu, xóm làng được yên bình, ấm no, hạnh phúc.
Lễ bốc Mó của dân tộc Thổ góp phần bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam nói chung và đồng bào dân tộc Thổ nói riêng.
Tố Oanh (Theo Langvietonline.vn)