Mục tiêu xây dựng dự thảo Thông tư là quy định cụ thể việc áp dụng hạn ngạch thuế quan nhập khẩu đối với mặt hàng gạo và lá thuốc lá khô có xuất xứ từ Campuchia. Đây là hai mặt hàng đã được thống nhất trong Bản Thỏa thuận giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Campuchia ký ngày 28/4/2025 nhằm hỗ trợ lưu thông phát triển thương mại hai chiều, đồng thời giúp doanh nghiệp Việt Nam tận dụng ưu đãi thuế nhập khẩu 0% theo cơ chế hạn ngạch thuế quan.
Quan điểm xây dựng dự thảo Thông tư được Bộ Công Thương xác định rõ nhằm đảm bảo thực hiện đúng và đầy đủ cam kết tại Điều 3 và Điều 4 của Bản Thỏa thuận Việt Nam - Campuchia; tuân thủ quy định của Luật Quản lý ngoại thương và các văn bản hướng dẫn. Dự thảo cũng được xây dựng theo hướng tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp. Bộ Công Thương khẳng định, Thông tư không phát sinh bất kỳ thủ tục hành chính hoặc điều kiện kinh doanh mới, đồng thời phải bảo đảm tính tương thích với pháp luật trong nước và cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Theo đó, dự thảo Thông tư quy định cụ thể lượng hạn ngạch và đối tượng áp dụng; trong đó, hạn ngạch nhập khẩu gạo mỗi năm là 300.000 tấn; hạn ngạch nhập khẩu lá thuốc lá khô mỗi năm là 3.000 tấn. Lượng hạn ngạch thuế quan đối với lá thuốc lá được thiết kế nằm trong tổng lượng hạn ngạch thuế quan áp dụng với các thành viên WTO do Bộ Công Thương công bố hàng năm. Việc này nhằm bảo đảm nguyên tắc đối xử bình đẳng giữa Campuchia và các quốc gia thành viên khác của WTO, hạn chế cách hiểu khác nhau trong tổ chức thực thi. Đây cũng là phương án được Cục Xuất nhập khẩu kiến nghị lựa chọn sau khi đánh giá kỹ thực tế phân giao hạn ngạch những năm gần đây.
Về đối tượng được phân giao, dự thảo nêu rõ: Hạn ngạch gạo phân bổ cho mọi thương nhân có nhu cầu nhập khẩu. Hạn ngạch lá thuốc lá phân bổ cho thương nhân có Giấy phép sản xuất sản phẩm thuốc lá hoặc Giấy phép chế biến nguyên liệu thuốc lá và có nhu cầu sử dụng nguyên liệu nhập khẩu phục vụ sản xuất thuốc lá điếu tiêu thụ trong nước.
Đối với phương thức phân giao, dự thảo đề xuất tiếp tục thực hiện cơ chế trừ lùi tự động tại cơ quan hải quan đối với mặt hàng gạo nhằm đảm bảo thuận lợi cho doanh nghiệp và không phát sinh thủ tục hành chính. Trong khi đó, mặt hàng lá thuốc lá khô sẽ áp dụng phương thức cấp Giấy phép nhập khẩu theo quy định của pháp luật hiện hành.
Thông tư dự kiến có hiệu lực từ ngày ký ban hành đến hết ngày 31/12/2026. Đáng chú ý, quy định cũng nêu rõ hàng hóa nhập khẩu từ ngày 28/4/2025 nếu đáp ứng đủ điều kiện ưu đãi nhưng đã nộp thuế theo mức cao hơn sẽ được cơ quan hải quan xử lý hoàn thuế theo quy định. Hiện dự thảo Thông tư và hồ sơ thuyết minh đang được đăng tải lấy ý kiến công khai. Bộ Công Thương đề nghị các bộ, ngành, cơ quan liên quan và cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đóng góp ý kiến để hoàn thiện văn bản trước khi ban hành chính thức.
