Một cửa hàng bán búp bê nằm khiêm nhường trên một con phố ở New York (Mỹ) được rất nhiều các bà, các chị ghé qua. Không ai có thể ngờ rằng, Velvalee Dickinson, cô chủ xinh đẹp của hàng này lại dùng những con búp bê xinh xắn và ngộ nghĩnh làm bình phong cho hoạt động gián điệp để cung cấp những thông tin về lực lượng hải quân Mỹ cho phát xít Nhật.
Kỳ 1: Những lá thư đáng ngờ
Velvalee Malvena Dickinson sinh ngày 12/10/1893 ở thành phố Sacramento, bang California, là con gái của Otto và Elizabeth Blucher. Cha mẹ Dickinson đều sinh ra ở Mỹ. Năm 1918, Dickinson tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Stanford ở thành phố Palo Alto, bang California. Tuy nhiên, mãi đến tháng 1/1937, Dickinson mới được nhận bằng cử nhân nghệ thuật do chưa trả đủ số sách mượn của thư viện nhà trường.
 Velvalee Dickinson trong cửa hàng búp bê. |
Vào giữa những năm 1920, Velvalee Dickinson xin vào làm việc cho một ngân hàng ở thành phố San Francisco. Sau đó, trong giai đoạn từ 1928 - 1935, cô ta làm việc cho một công ty môi giới ở San Francisco; đây là công ty của chồng cô ta, Lee Terry Dickinson. Sau cùng, Dickinson làm việc trong lĩnh vực bảo trợ xã hội ở khu vực San Francisco.
Năm 1937, Velvalee và chồng chuyển đến sống ở thành phố New York, nơi cô ta mở một gian hàng bán búp bê trong một cửa hàng bách hóa tổng hợp. Sau đó, Dickinson mở cửa hàng kinh doanh của riêng mình, ban đầu là ngay tại nhà ở số 680 đại lộ Madison, sau đó chuyển đến một địa điểm khác ở số 714 trên cùng con phố này. Tuy nhiên, đến tháng 10/1941, Velvalee một lần nữa di chuyển địa điểm đến số 718 đại lộ Madison, nơi Dickinson chuyên cung cấp hàng cho những người sưu tầm búp bê giàu có và những người thích sở hữu những con búp bê ngoại độc đáo.
Chồng Velvalee phụ giúp công việc kinh doanh của vợ bằng cách quản lý các hoạt động giao dịch, trong đó có việc bán hàng cho các nhân vật có thế lực ở nước Mỹ. Chồng cô ta qua đời ngày 29/3/1943 do căn bệnh suy tim.
Cục điều tra liên bang Mỹ (FBI) bắt đầu để mắt đến Velvalee Dickinson từ tháng 2/1942 khi bộ phận kiểm duyệt thư phát hiện một lá thư có nội dung bất thường nói về búp bê. Lá thư này, được cho là gửi từ một người phụ nữ sống ở thành phố Portland, bang Oregon, cho một người ở thủ đô Buênốt Airết (Áchentina), đề cập đến một “bệnh viện búp bê chất lượng cao”. Các nhân viên FBI đi đến kết luận rằng tác giả của lá thư đã mang 3 “búp bê Anh cũ” đến để sửa. Ngoài ra, lá thư còn nhắc đến các từ như “lưới đánh cá” và “khinh khí cầu”.
Bộ phận giải mã của FBI xem xét kỹ lưỡng lá thư và đi đến kết luận rằng “ba búp bê Anh cũ” có lẽ là ba chiến hạm và bệnh viện búp bê là một nhà máy đóng tàu, nơi mà các công việc sửa chữa được tiến hành. Họ nhận định thêm rằng lưới đánh cá trong lá thư là ý nói đến các lưới chống tàu ngầm để bảo vệ các cảng ở bờ biển phía tây, và khinh khí cầu ám chỉ việc gửi thông tin về các hệ thống phòng thủ khác trên bờ biển phía tây.
Dựa trên những phát hiện từ lá thư kể trên, FBI bắt đầu mở một cuộc điều tra để tìm hiểu liệu có phải các thông tin về phòng thủ của Mỹ đang được chuyển cho quân địch.
 Phía ngoài cửa hàng búp bê của Velvalee Dickinson. |
Trong khi đó, 4 lá thư nữa cùng gửi tới một địa chỉ người nhận ở Buênốt Airết bị trả lại người gửi với lý do “không tìm thấy địa chỉ”. Những lá thư này được chuyển cho FBI. Những chủ nhân có tên trong mục người gửi trên phong bì thư nói rằng chữ ký trên các lá thư giống với chữ ký của họ và các lá thư chứa đựng các thông tin đúng về cuộc đời và sở thích đối với búp bê của họ. Tuy nhiên, cả bốn người này đều khẳng định họ không phải là người gửi những lá thư này.
Một trong những lá thư này, được cho là gửi từ một phụ nữ ở thành phố Springfield, bang Ohio, đã được đóng dấu bưu điện thành phố New York. Lá thư cũng đề cập đến những con búp bê hỏng và còn nhắc đến một ông Shaw nào đó bị ốm nhưng sẽ sớm đi làm trở lại. Đáng chú ý là bức thư này được viết vào một thời gian ngắn sau khi người ta biết rằng tàu khu trục Shaw, vốn bị hư hỏng sau trận Trân Châu Cảng, đang được sửa chữa tại một nhà máy đóng tàu ở bờ biển phía tây nước Mỹ và sẽ sớm trở lại gia nhập hạm đội.
Một lá thư khác, chuyển đến FBI hồi tháng 8/1942, của một người phụ nữ sống ở thành phố Colorado Springs, bang Colorado, được đóng dấu bưu điện thành phố Oakland, California. Bức thư này đề cập đến bảy con búp bê nhỏ mà người viết nói rằng cô ta sẽ cố gắng làm cho chúng giống như “bảy Búp bê Trung Quốc thật”, tạo thành một gia đình có ông, bà, bố, mẹ và ba người con. Lá thư này có tầm quan trọng đặc biệt khi FBI nắm được rằng một số tàu chiến của Hải quân Mỹ đã vào vịnh San Francisco để sửa chữa ngay trước thời điểm lá thư này được viết. Lá thư đề cập đến những chi tiết nhất định về các con tàu. Nếu các thông tin này đến được tay địch, chúng sẽ cực kỳ có giá trị.
Đình Vũ (tổng hợp)
Đón đọc kỳ 2: Chiến hạm mang danh búp bê
