Khai tại Tòa, bị cáo Hoàng Quang Thịnh (Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Công ty Z Holding) cho biết Công ty Z Holding đặt gia công tại nhiều nhà máy để sản xuất các sản phẩm sữa dinh dưỡng. Đến năm 2023, lãnh đạo công ty này đã bàn bạc thành lập Công ty Nature Made, tự xây dựng nhà máy nhằm giảm chi phí sản xuất. Để đạt lợi nhuận cao, giảm giá thành, các bị cáo đã tự điều chỉnh liều lượng sản phẩm sữa bằng cách “thay thế, bỏ bớt, giảm hàm lượng nguyên liệu so với giấy phép đã đăng ký”.
Một trong số lãnh đạo chủ chốt của hệ sinh thái Z Holding là bị cáo Phạm Duy Tân (Giám đốc sản xuất kiêm Trưởng Phòng nghiên cứu phát triển công thức (R&D) của Công ty Nature Made) là người được cử “nghiên cứu” công thức sữa mới để sản xuất tự chủ tại nhà máy mới. Trả lời câu hỏi của Hội đồng xét xử, Phạm Duy Tân khai bị cáo không có kinh nghiệm, không tham khảo hãng khác mà “tự nghĩ ra” công thức phối trộn cho tất cả sản phẩm, trong đó có 26 loại sữa giả. Tiêu chí mà Tân đặt ra là những công thức sữa này phải được “tự phối trộn cho hài hòa”. Tân khai bị cáo không tham khảo nguồn nào, cũng không sản xuất thử hay mang sản phẩm đi kiểm nghiệm chất lượng.
Giữa năm 2024, bị cáo Nguyễn Thị Thu Hiền (Phó Tổng Giám đốc Công ty Z Holding, Giám đốc Nhà máy Nature Made) nhận được nhiều khiếu nại từ phía khách hàng về việc sữa vón cục, ngấy, không đều màu. Sau khi mang sản phẩm đi kiểm nghiệm, sản phẩm sữa HIUP bị xác định là không đủ thành phần và tỷ lệ dinh dưỡng như công bố. Thời điểm đó, Tân biết 26 công thức sữa mà bị cáo tự nghĩ cách phối trộn đã bị lỗi sản phẩm và đều bị xác định là sữa giả.
Để khắc phục tình trạng lỗi sản phẩm, Tân đã thử thay đổi công thức trộn sữa nhưng không có tác dụng. Tuy nhiên, những sản phẩm sữa này vẫn tiếp tục được sản xuất mà không có biện pháp thu hồi hoặc cảnh báo sản phẩm.
Đối với tội danh “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm” bị Viện Kiểm sát cáo buộc, bị cáo Tân cho biết mình “không có ý kiến gì” nhưng giải thích rằng do chịu áp lực về hạ giá thành sản phẩm, giảm chi phí sản xuất nên bị cáo phải thay thế bằng các nguyên liệu khác. Theo Tân, trong các sản phẩm sữa dinh dưỡng mà Tân tự nghĩ cách phối trộn, không có nguyên liệu nào không đảm bảo, chỉ là nguyên liệu không đúng.
Theo cáo trạng, Công ty Z Holding đã xây dựng được hệ thống 19 công ty bán hàng, chuyên chịu trách nhiệm phân phối sản phẩm tới các đại lý và người tiêu dùng; trong đó có Công ty Alama Việt Nam, do bị cáo Trần Xuân Chiến làm giám đốc, phụ trách truyền thông, marketing, còn Nguyễn Thị Bích Phương phụ trách bán hàng.
Thực hiện chỉ đạo của Tổng Giám đốc Công ty Z Holding Hoàng Quang Thịnh và 2 Phó Tổng Giám đốc là Nguyễn Văn Minh, La Khắc Minh, ngày 7/5/2020, Trần Xuân Chiến thành lập Công ty Alama Việt Nam để đăng ký nhãn hàng và kinh doanh thực phẩm chức năng, trong đó có “Sản phẩm dinh dưỡng HIUP 27”. Sau khi thành lập Công ty Nature Made, Thịnh, Văn Minh, Khắc Minh đưa sản phẩm HIUP 27 về Nhà máy Nature Made sản xuất, đồng thời, Công ty Alama Việt Nam ký Hợp đồng gia công sản xuất sản phẩm HIUP 27 với Công ty Nature Made. Đến tháng 9/2024, Trần Xuân Chiến được La Khắc Minh thông báo “sản phẩm dinh dưỡng HIUP 27” không đạt chỉ tiêu chất lượng; Nguyễn Thị Bích Phương được thông tin cho biết sản phẩm “HIUP 27 loại 650g hương vani” có chỉ tiêu không đạt và bị coi là hàng giả.
Trình bày tại Tòa, Chiến khai sau khi được lãnh đạo Công ty Z Holding cho biết kết quả kiểm nghiệm HIUP 27 không đảm bảo chỉ tiêu chất lượng theo hồ sơ đăng ký công bố sản phẩm, nhưng Chiến vẫn tiếp tục đặt hàng Nature Made sản xuất với suy nghĩ sữa “chưa đủ hàm lượng” thì lô sữa sau sẽ được nhà máy chỉnh sửa cho đủ hàm lượng. Chiến cho rằng do bị cáo “có niềm tin rất lớn với sản phẩm” nên đã mang hàng trăm mẫu về cho gia đình dùng thử.
Cáo trạng xác định, mặc dù biết HIUP 27 không đạt chỉ tiêu chất lượng, tuy nhiên để không bị gián đoạn hoạt động kinh doanh của Công ty Alama Việt Nam, Chiến và Phương tiếp tục đặt 6 đơn hàng Công ty Nature Made gia công theo công thức do Phạm Duy Tân xây dựng không đảm bảo chất lượng để đưa sản phẩm tiêu thụ trên thị trường. 6 đơn mua hàng này có số lượng 860.688 lon, trị giá hơn 108 tỷ đồng (giá xuất xưởng 87.800 đồng/lon). Sau đó, Công ty Alama Việt Nam bán sản phẩm ra thị trường với giá bán trung bình là 547.149 đồng/lon, tổng doanh thu đạt gần 471 tỷ đồng, thu lợi 160 tỷ đồng. Trong đó, Trần Xuân Chiến được hưởng lợi từ doanh thu bán sữa giả là hơn 21 tỷ đồng; Nguyễn Thị Bích Phương được hưởng lợi hơn 16 tỷ đồng. Số tiền lợi nhuận còn lại được chi trả cho các cổ đông của Công ty Z Holding và nhân viên của các hệ thống, nhóm bán hàng.
Ngày 6/1, phiên tòa tiếp tục với phần xét hỏi của đại diện Viện Kiểm sát giữ quyền công tố tại phiên tòa và của các luật sư.
