Nếu như trước đây, Đội Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị phải bố trí từ 8 đến 12 công chức thực hiện thủ tục đối với tờ khai phương tiện, thì nay nhờ ứng dụng công nghệ số, chỉ cần 4 đến 5 cán bộ đã có thể đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Một trong những phần mềm được lực lượng hải quan cửa khẩu triển khai phát huy hiệu quả, số hóa nhiều khâu trong quy trình làm thủ tục đó là phần mềm quản lý phương tiện vận tải xuất nhập cảnh. Theo đó, sau khi doanh nghiệp khai báo trực tuyến, dữ liệu sẽ được cập nhật và xử lý trên hệ thống, giúp giảm các thao tác thủ công, tiết kiệm nhân lực và rút ngắn thời gian giải quyết.
Ông Ngô Lam Sơn, Phó Đội trưởng Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, tỉnh Lạng Sơn thông tin: Bằng việc ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số ở nhiều khâu nghiệp vụ, nên từ đầu năm đến nay, kim ngạch cũng như số thu ngân sách của đơn vị luôn tăng trưởng dương. Đơn vị đã làm thủ tục cho gần 7.000 doanh nghiệp. Kim ngạch xuất nhập khẩu qua cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị đạt trên 2,5 tỷ USD, tăng gần 60% so với cùng kỳ năm 2025. Số thu nộp ngân sách nhà nước ước đạt trên 7.250 tỷ đồng, tăng 80%, vượt dự toán được giao năm 2026.
Hiện nay, lưu lượng hàng hóa xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh rất lớn, trong khi biên chế cán bộ hải quan ngày càng giảm, khối lượng công việc tăng. Trước yêu cầu đó, Chi cục Hải quan khu vực VI đã đẩy mạnh chuyển đổi số, đưa công nghệ vào nhiều khâu nghiệp vụ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu. Từ tháng 7/2026 đến nay, đơn vị đã nghiên cứu, xây dựng và đưa vào vận hành 6 phần mềm nghiệp vụ, phục vụ quản lý phương tiện, giám sát hàng hóa tại kho, bãi, thống kê dữ liệu, kiểm soát xuất xứ và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
Việc đẩy mạnh số hóa không chỉ giúp giảm áp lực cho cán bộ hải quan, mà còn rút ngắn thời gian xử lý, hạn chế giao dịch tiền mặt, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong quá trình làm thủ tục.
Ông Đoàn Tuấn Anh, Phó Đội trưởng Hải quan cửa khẩu Chi Ma cho hay, đơn vị xác định chuyển đổi số không chỉ đơn thuần là ứng dụng công nghệ, mà quan trọng hơn là thay đổi phương thức làm việc của cán bộ hải quan. Hải quan cửa khẩu Chi Ma luôn tăng cường khai thác các hệ thống nghiệp vụ điện tử, trao đổi, xử lý thông tin trên môi trường số; từng bước chuẩn hóa, số hóa hồ sơ, dữ liệu phục vụ công tác quản lý, giám sát và kiểm tra hải quan. Mục tiêu chính là xây dựng môi trường làm thủ tục ngày càng nhanh chóng, thuận lợi cho doanh nghiệp, nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước và kiểm soát chặt chẽ hoạt động xuất nhập khẩu qua biên giới.
Một điểm nổi bật trong quá trình chuyển đổi số của Hải quan khu vực VI là việc tăng cường ứng dụng công nghệ vào công tác giám sát hàng hóa, phương tiện tại cửa khẩu, trong đó có phần mềm giám sát hải quan qua hệ thống camera AI. Thông qua hệ thống này, cán bộ Hải quan có thể chủ động theo dõi, cập nhật và khai thác thông tin, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ trong giám sát hàng hóa tại các kho, bãi giúp giảm các thao tác thủ công, hỗ trợ cán bộ kiểm soát chặt chẽ hơn quá trình hàng hóa xuất nhập khẩu qua cửa khẩu. Chi cục Hải quan khu vực VI đang hướng tới kết nối, tích hợp dữ liệu giữa các phần mềm, từng bước hình thành quy trình quản lý đồng bộ, thống nhất. Để từ đây, công nghệ góp phần nâng cao tính minh bạch, chính xác trong hoạt động hải quan, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Ông Trần Quyết Thắng, Công ty Cổ phần OneGate Logistics Lạng Sơn cho biết, trước đây, để hoàn thiện một bộ hồ sơ, doanh nghiệp có thể mất khoảng 30 phút, nhưng sau khi Hải quan cửa khẩu ở Lạng Sơn ứng dụng công nghệ thông tin vào xử lý các thủ tục thì hiện nay chỉ tính bằng giây nhờ các quy trình được số hóa. Các thông tin về doanh nghiệp và hàng hóa đều được cập nhật, thể hiện rõ trên hệ thống, giúp việc thực hiện thủ tục thuận tiện, nhanh chóng và minh bạch hơn.
Trên Nền tảng cửa khẩu số, lực lượng Hải quan các cửa khẩu Lạng Sơn đang tiếp tục nghiên cứu tối ưu quy trình khai báo, hướng tới rút gọn từ 7 bước xuống còn 2 đến 4 bước. Cùng với đó là đẩy mạnh thanh toán điện tử, tăng cường chia sẻ dữ liệu và ứng dụng các công nghệ mới trong quản lý, giám sát.
Theo ông Ngô Văn Dũng, Phó Đội trưởng Hải quan cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn, sau khi thực hiện số hóa, đơn vị đã tiết giảm nhân lực từ 10 người rút xuống chỉ còn 4 đến 5 người để thực hiện giải quyết thủ tục thông quan từ 500 đến 700 lượt phương tiện xuất nhập cảnh mỗi ngày. Doanh nghiệp trực tiếp thông qua hệ thống internet khai truyền từ xa, làm thủ tục từ xa, không phải trực tiếp lên cơ quan Hải quan để làm thủ tục.
Số hóa các quy trình thông quan đang giúp hoạt động của lực lượng hải quan tại các cửa khẩu Lạng Sơn ngày càng nhanh, chính xác và minh bạch hơn. Việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống, ứng dụng công nghệ mới sẽ là nền tảng vững chắc góp phần xây dựng hải quan số, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu, phát triển kinh tế cửa khẩu./.
