Một nguồn tin từ Văn phòng Tổng thống Ukraine cho biết, văn kiện này sẽ do Bộ trưởng Kinh tế Yulia Svyrydenko ký kết thay mặt chính phủ Ukraine. Thỏa thuận được thiết kế với cơ cấu đầu tư song phương theo tỷ lệ 50-50 và không bao gồm bất kỳ điều khoản nào liên quan đến việc hoàn trả các khoản viện trợ quân sự hay tài chính mà Mỹ đã cấp cho Ukraine kể từ khi xung đột với Nga bùng phát.
Thông tin trên đánh dấu sự thay đổi đáng kể so với các đề xuất trước đó của phía Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump, trong đó Washington từng tìm cách gắn thỏa thuận khoáng sản với yêu cầu hoàn trả một phần khoản viện trợ trị giá khoảng 300 tỷ USD. Đề xuất này từng được xem là nỗ lực biến hợp tác kinh tế thành công cụ chính trị, gây nhiều tranh cãi trong nội bộ Ukraine.
Theo nghị sĩ đối lập Ukraine Yaroslav Zhelezniak, người từng trực tiếp theo dõi quá trình đàm phán và xem xét các bản dự thảo khác nhau, bản thỏa thuận mới phản ánh bước thay đổi cơ bản trong cách tiếp cận của hai nước. Ông cho biết, thỏa thuận hiện tại không bao gồm bất kỳ điều khoản nào liên quan đến việc chuyển nhượng tài sản quốc gia như nhà máy, cảng biển hay hệ thống truyền tải khí đốt - những nội dung từng được đề cập trong các bản dự thảo trước đó.
Thay vào đó, văn kiện tập trung vào các dự án đầu tư chung trong tương lai và cơ chế tái đầu tư lợi nhuận, theo hướng củng cố hợp tác kinh tế bền vững giữa hai bên. Ông Zhelezniak cũng nhận định, so với bản dự thảo được gửi cho Kiev ngày 23/3, văn bản được chuẩn bị tại Washington có nội dung "tích cực hơn nhiều".
Đầu tháng 4, hai chính phủ đã ký một bản ghi nhớ khẳng định rằng thỏa thuận khoáng sản sẽ không cản trở tiến trình hội nhập Liên minh châu Âu của Ukraine, cũng như không ảnh hưởng đến các nghĩa vụ hiện tại của nước này với các tổ chức tài chính quốc tế.
Một trong những rào cản lớn nhất trong quá trình đàm phán là sự chồng chéo giữa các điều khoản trong dự thảo của Mỹ với thỏa thuận đối tác nguyên liệu thô quan trọng mà Ukraine đã ký với Liên minh châu Âu từ năm 2021. Việc giải quyết vướng mắc này được xem là bước ngoặt giúp thúc đẩy quá trình ký kết.
Văn kiện cũng nhấn mạnh vai trò lịch sử của Ukraine trong việc đóng góp cho an ninh quốc tế khi từng tự nguyện từ bỏ kho vũ khí hạt nhân lớn thứ ba thế giới sau khi Liên Xô tan rã. Năm 1994, Ukraine đã ký Bản ghi nhớ Budapest, cam kết từ bỏ vũ khí hạt nhân để đổi lấy các bảo đảm an ninh từ Mỹ, Anh và Nga - một tiền lệ mà Kiev vẫn nhiều lần viện dẫn trong các cuộc thảo luận quốc tế.
Thỏa thuận khoáng sản được cho là một trong những nội dung gây bất đồng nghiêm trọng giữa Tổng thống Volodymyr Zelensky và Tổng thống Donald Trump. Hai nhà lãnh đạo đã có cuộc tranh luận căng thẳng tại Nhà Trắng hôm 28/2, khi văn kiện chuẩn bị được ký kết nhưng chưa thống nhất được các điều khoản cốt lõi.
Phát biểu đầu tháng này, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết thỏa thuận sắp được ký sẽ củng cố vai trò của Mỹ với tư cách là đối tác kinh tế chiến lược của Ukraine, đồng thời có thể được sử dụng như một đòn bẩy trong nỗ lực thúc đẩy tiến trình đàm phán với Nga nhằm chấm dứt xung đột.
