Báo cáo về tình hình thực hiện ngân sách năm 2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, thu ngân sách nhà nước ước đạt hơn 3,05 triệu tỷ đồng, vượt 20,8% so với dự toán, tăng 14% so với thực hiện năm 2025. Tỷ lệ huy động vào ngân sách nhà nước đạt khoảng 20,8% GDP; đã thực hiện các chính sách miễn, giảm, gia hạn các khoản thuế khoảng 360 ngàn tỷ đồng để hỗ trợ cho nền kinh tế.
Bên cạnh đó, mức chi ước đạt gần 3,68 triệu tỷ đồng, bằng 116,4% dự toán, bảo đảm thực hiện các chủ trương của Đảng, các nhiệm vụ quan trọng, chi trả nợ, viện trợ... Đối với kế hoạch đầu tư công, đến hết tháng 9/2026 đã giải ngân 62,9%, cao hơn cùng kỳ các năm trước cả về số tuyệt đối và tỷ lệ phần trăm. Chính phủ quyết tâm phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công đã giao.
Đánh giá chung, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng, công tác điều hành ngân sách nhà nước thực hiện chính sách tài khóa năm 2026 chủ động, linh hoạt, kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp, người dân, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, còn một số vấn đề đặt ra như: tiến độ thu ở các tháng cuối năm có xu hướng chậm lại, tình hình giải ngân vốn đầu tư công còn chưa đáp ứng được yêu cầu và tiến độ do vẫn còn vướng mắc về thủ tục, giải phóng mặt bằng, giá nguyên vật liệu tăng và khâu tổ chức thực hiện.
Về dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương và kế hoạch đầu tư công năm 2027, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, dự toán thu khoảng 3,33 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 9,1% so với ước thực hiện năm 2026. Tỷ lệ huy động thu ngân sách nhà nước khoảng 20,2% GDP, là mức phấn đấu cao so với các năm gần đây trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực còn tiềm ẩn nhiều khó khăn, thách thức.
Đối với dự toán chi năm 2027, theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, tổng chi ngân sách nhà nước khoảng 4,07 triệu tỷ đồng, tăng 915,2 nghìn tỷ đồng so với dự toán năm 2026. Trong đó, dự toán chi đầu tư phát triển khoảng 757,2 nghìn tỷ đồng, tăng 287,2 nghìn tỷ đồng so với dự toán năm 2026, tập trung nguồn lực để thực hiện các công trình, dự án nhiệm vụ quan trọng quốc gia, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế...
Chi thường xuyên trong năm 2027 ước khoảng 980,9 nghìn tỷ đồng, tăng 120,5 nghìn tỷ đồng so với năm 2026, ưu tiên thực hiện các nghị quyết, kết luận của Đảng, nhiệm vụ chính trị, quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội, cải cách tiền lương, dành 30.000 tỷ đồng dự phòng đảm bảo an ninh, an toàn tài chính quốc gia. Chi thường xuyên được bố trí tiết kiệm theo đúng Kết luận 18 của Trung ương.
Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh, dự toán ngân sách nhà nước đã bám sát các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội, kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm 2026 - 2030. Dự toán thu, chi ngân sách nhà nước ở mức cao nhất từ trước đến nay, tiếp tục cơ cấu lại ngân sách nhà nước.
Tỷ trọng chi đầu tư phát triển đạt khoảng 43% tổng chi, dự toán năm 2026 là 35,5%, tạo nguồn lực quan trọng để thực hiện các mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số. Tỷ trọng chi thường xuyên còn 50,6%, dự toán năm 2026 là 57,3%, đồng thời yêu cầu bố trí chi thường xuyên hợp lý, triệt để tiết kiệm, bảo đảm tiến độ thực hiện kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm.
Thẩm tra các nội dung trên, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nêu rõ, tổng thu ngân sách nhà nước ước vượt 20,8% so với dự toán, cho thấy sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ trong điều hành ngân sách nhà nước, cơ cấu thu ngân sách nhà nước chuyển biến tích cực và bền vững hơn. Tuy nhiên, thu ngân sách trung ương vẫn chiếm dưới 50% tổng thu ngân sách nhà nước, chưa cải thiện so với giai đoạn 2021 - 2025.
Đối với tổng chi ngân sách nhà nước, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, Chính phủ đã nỗ lực trong việc bảo đảm các nhiệm vụ chi theo dự toán đã được Quốc hội quyết định. Tuy nhiên, kinh phí ngân sách trung ương chưa phân bổ chi tiết và chưa giao còn khá lớn, đề nghị làm rõ nguyên nhân và có giải pháp khắc phục.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh sử dụng kinh phí khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57 -NQ/TW của Bộ Chính trị, rà soát nhu cầu duy tu, bảo trì quốc lộ để bảo đảm nguồn lực tương xứng với nhiệm vụ được phân cấp.
Về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát, tính toán phương án xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2027 sát thực tế, phù hợp với dự báo tình hình phát triển kinh tế và bảo đảm nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước; Chính phủ chỉ đạo các bộ, địa phương triệt để tiết kiệm các khoản chi thường xuyên, điều hành chi chặt chẽ trong phạm vi dự toán và khả năng thu ngân sách nhà nước, bảo đảm hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí.
