Ngày càng nhiều chính quyền địa phương cân nhắc ứng dụng công nghệ này khi Nhật Bản đang thiếu nghiêm trọng các chuyên gia chẩn đoán và chăm sóc cây xanh. Họ là những người chịu trách nhiệm kiểm tra tình trạng cây và quyết định liệu chúng có cần phải đốn hạ hay không.
Theo Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản, từ tháng 4/2021 đến tháng 11/2024, nước này đã ghi nhận 1.732 vụ tai nạn liên quan đến cây xanh trong công viên và dọc các tuyến đường. Trong số này, 110 vụ đã khiến người dân bị thương hoặc thiệt mạng. Đơn cử như vào tháng 9/2024, một người đàn ông đã thiệt mạng khi cành cây bạch quả gãy và rơi xuống lối đi trong không gian xanh ở Hino, phía Tây Tokyo.
Những cây xanh được trồng trong công viên và dọc các tuyến đường thường do chính quyền địa phương quản lý. Tuy nhiên, do thiếu đội ngũ chuyên gia, công tác kiểm tra, chăm sóc và bảo dưỡng nhiều nơi vẫn chưa được thực hiện đầy đủ.
Để giải quyết vấn đề này, công ty công nghệ Optim có trụ sở tại Tokyo, cùng doanh nghiệp Kyuden Droneservice tại Fukuoka, đã phối hợp phát triển hệ thống AI sử dụng thiết bị bay không người lái để phát hiện các cây đã chết.
Theo hãng thông tấn Kyodo (Nhật Bản), một sáng kiến khác là hệ thống AI đánh giá rủi ro cây xanh của Sumitomo Mitsui Construction mang tên Tree AI. Hệ thống này phân tích hình ảnh các phần cây đã chết hoặc bị mục ruỗng được chụp bằng điện thoại thông minh hoặc máy tính bảng.
Tree AI sẽ đối chiếu những hình ảnh này với hàng chục nghìn bức ảnh thân và cành cây được lưu trữ trong cơ sở dữ liệu. Kết hợp với kết quả chẩn đoán của các chuyên gia về cây xanh, hệ thống sẽ đánh giá nguy cơ cây đổ theo thang bốn cấp.
Tree AI cho kết quả chỉ trong vài phút và lưu trữ toàn bộ dữ liệu, bao gồm vị trí của cây cùng đánh giá tình trạng.
Chuyên gia chẩn đoán cây xanh Hidemi Kataoka tham gia phát triển dự án, nhấn mạnh: "Nguy cơ cây đổ sẽ tăng lên nếu thân cây có khoang rỗng bên trong hoặc xuất hiện nấm mọc trên thân. Tuy nhiên, những người không có chuyên môn rất khó có thể đánh giá được tình trạng này".
Chính quyền nhiều địa phương như thành phố Kizugawa (tỉnh Kyoto), thành phố Miyakonojo (tỉnh Miyazaki) và thủ đô Tokyo đã thử nghiệm Tree AI. Riêng thành phố Kizugawa, nơi quản lý khoảng 20.000 cây xanh, lâu nay không thể tiến hành kiểm tra định kỳ do thiếu nhân lực.
Theo công ty Sumitomo Mitsui, khoảng 20 chính quyền địa phương đang cân nhắc triển khai Tree AI. Sumitomo Mitsui dự kiến chính thức thương mại hóa dịch vụ vào năm tài khóa 2027.
Ông Sho Tago tại Sumitomo Mitsui, chia sẻ: "Rất nhiều cây xanh đã được trồng trong giai đoạn kinh tế Nhật Bản tăng trưởng mạnh nhằm phục vụ các mục đích như hấp thụ khí thải từ phương tiện giao thông. Hiện nay, nhiều cây trong số đó đã bước vào giai đoạn cuối của vòng đời. Chúng tôi hy vọng dịch vụ này sẽ giúp các địa phương quản lý cây xanh hiệu quả và bài bản hơn trong bối cảnh nguồn nhân lực còn hạn chế".
Qua sáng kiến từ Nhật Bản, Việt Nam có thể xây dựng "Hệ thống AI đánh giá nguy cơ cây xanh đô thị".
Thay vì kiểm tra cây xanh hoàn toàn bằng phương pháp thủ công, Việt Nam có thể xây dựng một nền tảng AI hỗ trợ cơ quan quản lý phát hiện sớm cây có nguy cơ gãy, đổ hoặc rụng cành.
AI sẽ phân tích hình ảnh để nhận diện những dấu hiệu bất thường như thân nghiêng, cành lớn bất thường, tán cây mất cân đối, tổn thương, sâu bệnh, dấu hiệu mục ruỗng… rồi đưa ra danh sách cây cần kiểm tra chuyên sâu.
Đây nên được hiểu là AI sàng lọc, không phải AI tự động quyết định chặt cây. Các trường hợp nguy cơ cao vẫn cần chuyên gia hoặc cán bộ có thẩm quyền kiểm tra thực địa.
Giải pháp này bám rất sát yêu cầu: “Phát triển mạnh mẽ ứng dụng trí tuệ nhân tạo dựa trên dữ liệu lớn đối với các ngành, lĩnh vực quan trọng”, nêu ra trong Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
