Hãng thông tấn Xinhua cho biết, tại kỳ họp thứ tư Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc Trung Quốc (gọi tắt là Nhân Đại, tức Quốc hội) diễn ra tại Bắc Kinh vào tháng 3, báo cáo công tác của Chính phủ lần đầu tiên kêu gọi tạo ra các hình thái mới của “nền kinh tế thông minh”.
Các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc đang gửi đi thông điệp rộng hơn: AI không còn chỉ là công cụ giúp nâng cao hiệu quả, mà đã trở thành động lực mở ra giai đoạn phát triển kinh tế mới.
Giáo sư Zhou Li'an tại Trường Quản lý Guanghua thuộc Đại học Bắc Kinh đánh giá cụm từ "nền kinh tế thông minh" phản ánh thay đổi sâu sắc trong cách định vị trí của AI trong tư duy chính sách. Ông đặt vấn đề: "Ý tưởng về một nền kinh tế thông minh cho thấy bản thân AI đang ngày càng trở thành yếu tố nền tảng của hệ thống kinh tế, định hình cách phân bổ nguồn lực, tổ chức ngành công nghiệp và cung cấp dịch vụ".
Theo Global Times (Trung Quốc), về mặt thực tiễn, báo cáo năm nay phác thảo cách thức quá trình chuyển đổi này có thể diễn ra. Văn kiện kêu gọi đẩy nhanh việc ứng dụng các thiết bị đầu cuối thông minh thế hệ mới và tác nhân AI, thúc đẩy ứng dụng thương mại quy mô lớn của AI trong các ngành và lĩnh vực then chốt, đồng thời tăng cường hình thành mô hình và loại hình kinh doanh mới dựa trên AI.
Văn kiện cũng lưu ý việc tăng cường hệ sinh thái AI mã nguồn mở, mở rộng dịch vụ điện toán đám mây công cộng, xây dựng các cụm điện toán thông minh siêu quy mô. Cơ sở hạ tầng mới như internet vệ tinh cũng được nêu bật.
Nhìn chung, những biện pháp này cho thấy chiến lược AI của Trung Quốc đang bước vào giai đoạn toàn diện hơn. Thay vì chỉ tập trung vào những đột phá công nghệ, các nhà hoạch định chính sách hiện đang nhấn mạnh việc tích hợp AI vào nền kinh tế thực - từ sản xuất và nông nghiệp đến dịch vụ công cộng và thị trường tiêu dùng.
Đằng sau những chính sách này là logic kinh tế rõ ràng. "Kinh tế thông minh" có thể được xem là giai đoạn tiếp theo trong sự phát triển của nền kinh tế số. Trong khi số hóa tập trung vào việc xây dựng mạng lưới, nền tảng và luồng dữ liệu, AI lại mang đến các hệ thống có khả năng nhận thức, ra quyết định và hành động tự chủ. Nói một cách đơn giản, nếu cơ sở hạ tầng kỹ thuật số là "hệ thần kinh" của nền kinh tế hiện đại, thì AI là "bộ não" của nó.
Khi Trung Quốc đẩy mạnh phát triển "nền kinh tế thông minh", các nhà hoạch định chính sách cũng đang chú trọng hơn vào việc tăng cường quản trị AI. Với khả năng ngày càng cao của các hệ thống AI trong việc xử lý những tác vụ phức tạp và hỗ trợ ra quyết định tự động, nhu cầu tăng cường khuôn khổ quản trị trong các lĩnh vực như bảo mật dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư và giám sát thuật toán ngày càng trở nên rõ ràng hơn.
Ngành công nghiệp AI cốt lõi của Trung Quốc được định giá hơn 1,2 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 174 tỷ USD) vào năm 2025, và bao gồm hơn 6.200 công ty AI.
Sáng kiến “nền kinh tế thông minh” của Trung Quốc có giá trị tham khảo cao đối với Việt Nam.
Điểm đáng học hỏi nhất là cách chuyển AI thành hạ tầng và năng lực sản xuất, trực tiếp giải quyết các bài toán của nhà máy, bệnh viện, logistics, nông nghiệp và dịch vụ công.
Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu “có cơ chế thử nghiệm chính sách nhằm thúc đẩy nghiên cứu, phát triển, ứng dụng, chuyển giao công nghệ chiến lược” của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
