Nề tảng “Ai Cập số’’
Theo trang iafrica.com, trong những năm gần đây, Ai Cập đã chuyển đổi sâu rộng về cơ cấu, thể chế và kinh tế, từng bước đưa chuyển đổi số từ một mục tiêu chiến lược của chính phủ trở thành trọng tâm trong khuôn khổ phát triển kinh tế quốc gia. Đóng vai trò trung tâm trong quá trình chuyển đổi trên là các cổng thông tin điện tử, đứng đầu là nền tảng Digital Egypt (Ai Cập số), đóng vai trò là những cửa ngõ kỹ thuật số chủ yếu kết nối người dân, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các cơ quan nhà nước trên khắp các tỉnh của Ai Cập.
Không đơn thuần là những trang web hành chính tĩnh hay các trang cung cấp thông tin cơ bản, các nền tảng số được tích hợp đồng bộ này đã phát triển thành một phần cơ sở hạ tầng kinh tế vĩ mô thiết yếu. Thông qua việc kết nối hiệu quả hoạt động cung cấp dịch vụ công với các hệ sinh thái thanh toán số hiện đại, các cổng thông tin điện tử của Ai Cập đang góp phần định hình lại năng suất quốc gia, giảm trở ngại trong hoạt động, nâng cao tính minh bạch trong quản lý và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi mang tính hệ thống sang nền kinh tế số có khả năng chống chịu cao, giảm phụ thuộc vào tiền mặt và bảo đảm tính bao trùm, qua đó tích cực hỗ trợ các mục tiêu phát triển bền vững dài hạn.
Luận điểm kinh tế cốt lõi của quá trình chuyển đổi số này nằm ở tác động trực tiếp và có thể đo lường được đối với hiệu quả hành chính, việc tuân thủ quy định và chi phí giao dịch. Đối với các doanh nghiệp Ai Cập, doanh nhân trong nước và nhà đầu tư khu vực, các thủ tục cấp phép phức tạp trước đây là gánh nặng lớn, liên tục làm hao hụt nguồn vốn hoạt động và cản trở đà phát triển trên thị trường. Việc số hóa toàn diện các dịch vụ chính phủ đã làm thay đổi căn bản thực trạng này thông qua đơn giản hóa đáng kể các thủ tục cấp phép kinh doanh, thực hiện nghĩa vụ thuế, thông quan hàng hóa và giao dịch hành chính thường ngày.
Theo số liệu thống kê chính thức do Trung tâm Truyền thông Nội các Ai Cập công bố thông qua Cơ quan Thông tin Nhà nước vào tháng 6/2026, nền tảng Digital Egypt ghi nhận mức tăng trưởng đột biến về số lượng người dân và doanh nghiệp sử dụng.
Cụ thể, số người đăng ký sử dụng nền tảng đạt 10,7 triệu người trong năm 2025, tăng 32,1% so với mức 8,1 triệu người năm 2024. Bên cạnh đó, tổng số giao dịch được thực hiện trực tiếp thông qua nền tảng vượt 25 triệu lượt trong năm 2025, tăng 222% so với mức 7,8 triệu lượt năm 2024, trong khi số dịch vụ công được cung cấp tăng từ 170 lên 210 trong cùng kỳ. Những con số này cho thấy thay đổi trong cách người dân và doanh nghiệp tương tác với các cơ quan hành chính nhà nước, giúp giảm thời gian, công sức đi lại và chi phí tài chính vốn gắn liền với việc thực hiện các thủ tục hành chính thường xuyên.
Tuy nhiên, nếu đánh giá kỹ lưỡng từ góc độ công nghệ tài chính, có thể thấy một thực tế phức tạp hơn về những gì chính phủ số đã và chưa thực sự mang lại cho doanh nghiệp Ai Cập. Trong khi các cổng thông tin hành chính đã giúp loại bỏ tình trạng xếp hàng trực tiếp và đẩy nhanh quá trình xử lý giấy tờ, tác động chuyển đổi thực sự của những nền tảng này vẫn bị hạn chế nếu không được kết nối chặt chẽ với hạ tầng thanh toán số thông suốt và các mạng lưới tài chính vững mạnh.
Các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, vốn là trụ cột quan trọng của nền kinh tế Ai Cập và đóng vai trò thúc đẩy việc làm, không chỉ gặp khó khăn trong việc xin cấp phép kinh doanh dưới hình thức số mà còn trong việc đưa các dòng tiền vào các kênh tài chính số chính thức. Đây chính là lĩnh vực mà chiến lược số quốc gia của Ai Cập đã đạt được sự kết nối giữa các cổng thông tin điện tử của chính phủ với sự phát triển mạnh mẽ của dịch vụ thanh toán di động.
Quản trị số hiện đại và tài chính toàn diện trên nền tảng số có mối quan hệ mật thiết với nhau: các cổng thông tin chính phủ đóng vai trò là giao diện trung tâm đáp ứng nhu cầu sử dụng dịch vụ công, trong khi ví điện tử và các cổng thanh toán số cung cấp năng lực xử lý giao dịch cần thiết để duy trì hoạt động kinh tế với tần suất cao trong tất cả các lĩnh vực công nghiệp và thương mại.
Cơ quan Quản lý Viễn thông Quốc gia Ai Cập cho biết vào tháng 9/2026 rằng số lượng tài khoản ví điện tử đang hoạt động tại nước này đã tăng lên 57,01 triệu trong nửa đầu năm 2026, tăng 23% so với mức 46,33 triệu tài khoản trong nửa đầu năm 2025. Tỷ lệ sử dụng ví điện tử trong nhóm dân số mục tiêu cũng tăng lên mức đáng chú ý là 45%. Xu hướng mở rộng này thể hiện rõ hơn qua số liệu giao dịch. Trong nửa đầu năm 2026, số giao dịch tài chính thông qua ví điện tử đạt 2,22 tỷ lượt, tăng 62% so với cùng kỳ năm trước, với tổng giá trị giao dịch đạt 2.960 tỷ bảng Ai Cập, tăng 56% so với mức 1.900 tỷ bảng trong nửa đầu năm 2025.
Từ góc độ công nghệ tài chính, sự kết hợp này tạo ra tác động mạnh mẽ đối với toàn bộ hệ sinh thái kinh doanh. Các doanh nghiệp có thể thực hiện thủ tục cấp phép hoạt động, thanh toán nghĩa vụ thuế, hoàn tất hồ sơ thông quan và chi trả cho nhà cung cấp bằng phương thức số, qua đó tránh được những trở ngại của nền kinh tế dựa vào tiền mặt vốn khiến dữ liệu kinh tế thiếu minh bạch, hạn chế khả năng thu thuế và cản trở khả năng tiếp cận tín dụng của các doanh nghiệp đang phát triển.
Mặc dù đạt được những thành tựu đáng kể, nhưng quá trình triển khai chuyển đổi số tại Ai Cập cũng cho thấy những bài học quan trọng liên quan đến công tác thực hiện, an ninh mạng và mức độ hoàn thiện về cơ cấu. Các chỉ số về số lượng người sử dụng và khối lượng giao dịch lên tới hàng nghìn tỷ bảng cho thấy việc ứng dụng công nghệ số đang phát triển mạnh mẽ và được xã hội đón nhận rộng rãi.
Tuy nhiên, để tạo ra tác động kinh tế bền vững trong dài hạn, Ai Cập cần tiếp tục đầu tư vào hạ tầng an ninh mạng tiên tiến, thiết kế giao diện lấy người dùng làm trung tâm và bảo đảm khả năng liên thông thông suốt giữa các cơ sở dữ liệu riêng biệt của các bộ, ngành. Việc tích hợp các ứng dụng chatbot, cổng thông tin công tích hợp trí tuệ nhân tạo và các kế hoạch chuyển đổi số chuyên biệt trong lĩnh vực công nghiệp, chẳng hạn như số hóa hoạt động của các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế nhà nước và bệnh viện đại học, cho thấy các cổng thông tin do chính phủ xây dựng cần chủ động dự báo nhu cầu kinh doanh đang thay đổi, thay vì chỉ đơn thuần chuyển đổi các thủ tục giấy tờ hiện hành sang hình thức số.
Nhìn chung, quá trình phát triển toàn diện các cổng thông tin điện tử tại Ai Cập cho thấy hạ tầng chính phủ số vững mạnh là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế hiện đại. Thông qua việc mở rộng nền tảng Digital Egypt và nâng tỷ lệ sử dụng ví điện tử lên mức gần một nửa dân số, Ai Cập đã xây dựng được một hệ sinh thái số có khả năng chống chịu cao. Khi các cổng thông tin này tiếp tục được hoàn thiện, mở rộng quy mô và tích hợp sâu hơn với những đổi mới trong lĩnh vực công nghệ tài chính, chúng sẽ đóng vai trò không thể thiếu trong việc nâng cao năng suất quốc gia và củng cố vị thế chiến lược của Ai Cập như một trung tâm kinh tế số hàng đầu khu vực.
Gợi mở cho Việt Nam
Kinh nghiệm của Ai Cập mang lại những gợi mở thiết thực cho Việt Nam trong triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trước hết, chuyển đổi số trong quản lý nhà nước cần gắn với cải cách thực chất quy trình hành chính, thay vì chỉ chuyển các thủ tục giấy tờ lên môi trường mạng. Việc Ai Cập tích hợp các dịch vụ cấp phép kinh doanh, kê khai thuế, thông quan và thanh toán trên nền tảng Digital Egypt cho thấy giá trị của chính phủ số nằm ở khả năng cung cấp dịch vụ trọn gói, giảm chi phí tuân thủ và thời gian xử lý cho người dân, doanh nghiệp. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu của Nghị quyết 57 về đổi mới toàn diện việc giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình và không phụ thuộc địa giới hành chính.
Một bài học đáng chú ý khác là cần phát triển đồng bộ chính phủ số và tài chính số. Việc kết nối cổng dịch vụ công với ngân hàng, ví điện tử và các hệ thống thanh toán sẽ giúp Việt Nam mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt, minh bạch hóa dòng tiền và tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số. Cùng với đó, kinh nghiệm Ai Cập cho thấy hiệu quả chuyển đổi số phụ thuộc vào khả năng liên thông dữ liệu giữa các cơ quan. Vì vậy, Việt Nam cần đẩy nhanh kết nối, chia sẻ và khai thác các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, khắc phục tình trạng phân tán dữ liệu và đầu tư các nền tảng dùng chung. Quá trình này phải đi đôi với bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là điều kiện để xây dựng hạ tầng số hiện đại, củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp. Từ kinh nghiệm Ai Cập có thể thấy, muốn chuyển đổi số thực sự trở thành động lực tăng trưởng, Việt Nam cần kết nối cải cách thể chế, phát triển hạ tầng số và đổi mới phương thức cung cấp dịch vụ công trong một hệ sinh thái thống nhất, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.
