Kể từ khi cuộc khủng hoảng an ninh Biển Đỏ leo thang, phần lớn các hãng vận tải biển lớn trên thế giới đã quyết định từ bỏ tuyến đường ngắn nhất qua Kênh đào Suez để đi vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi) nhằm đảm bảo an toàn cho hàng hóa. Theo báo cáo mới nhất từ Viện Nghiên cứu Động vật có vú (MRI) thuộc Đại học Pretoria, sự thay đổi đột ngột này đã khiến lưu lượng tàu siêu trường siêu trọng đi qua các vùng hải phận của Nam Phi tăng vọt từ 60% đến 70% - mức chưa từng có trong lịch sử hàng hải hiện đại.
Đáng quan ngại, dòng tàu bè khổng lồ này đang tràn vào đúng "hành lang xanh" di cư quan trọng nhất của các loài cá voi lớn, đặc biệt là cá voi trơn phương Nam và cá voi lưng gù. Giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 11 hằng năm là thời điểm hàng nghìn cá thể cá voi di cư từ vùng biển Nam Cực lạnh giá về các vịnh ven biển Nam Phi để giao phối, sinh sản và nuôi con.
Do áp lực phải bù đắp thời gian chậm trễ lịch trình khi đi đường vòng, các tàu thương mại thường duy trì vận tốc rất cao. Các phép đo vật lý hải văn cho thấy, nếu tàu di chuyển với tốc độ trên 15 hải lý/giờ (khoảng 28 km/h), tỷ lệ tử vong của cá voi khi xảy ra va chạm lên tới 85%. Trong khi đó, các loài cá voi lớn thường có xu hướng di chuyển chậm và nổi lên sát mặt nước, khiến chúng trở thành nạn nhân trực tiếp của những chiếc tàu container này. Lực đâm từ các con tàu nặng hàng trăm nghìn tấn thường gây ra các chấn thương nghiêm trọng như nứt xương, tổn thương nội tạng hoặc vết chém tử vong từ chân vịt. Nhiều trường hợp cá voi bị đâm chết chìm sâu xuống đáy biển mà không được ghi nhận trong các báo cáo chính thức.
Bên cạnh nguy cơ va chạm trực tiếp, ô nhiễm tiếng ồn phát ra từ các khối động cơ tàu công nghiệp cũng đang tạo ra một cuộc khủng hoảng sinh thái âm thầm dưới đại dương. Sóng âm tần số thấp từ tàu bè làm nhiễu loạn hệ thống định vị giao tiếp của cá voi. Điều này không chỉ khiến chúng mất phương hướng, không thể nhận biết được các mối đe dọa đang lao đến gần, mà còn gây căng thẳng kéo dài (stress mạn tính), ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi sinh sản và tỷ lệ sống sót của cá voi con.
Trước mối đe dọa ngày càng hiện hữu, các tổ chức bảo tồn biển đang khẩn thiết kêu gọi Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) và Chính phủ Nam Phi nhanh chóng áp đặt các quy định tạm thời nhằm giảm thiểu rủi ro. Các khuyến nghị bao gồm việc thiết lập "vùng hạn chế tốc độ" (yêu cầu tàu giảm tốc độ xuống dưới 10 hải lý/giờ tại các khu vực nhạy cảm sinh thái), tăng cường nhân sự quan sát cá voi trên boong tàu và điều chỉnh nhẹ các tuyến đường hàng hải cách xa các vịnh sinh sản cốt lõi của sinh vật biển.
Các chuyên gia nhấn mạnh, nếu không có các biện pháp can thiệp kỹ thuật kịp thời, những thành quả bảo tồn trong nhiều thập kỷ qua đối với các loài động vật biển quý hiếm này có nguy cơ bị xóa sổ do những hệ lụy gián tiếp từ xung đột của con người trên đất liền.
