Động lực liên kết vùng và khơi thông nguồn lực phát triển
Qua thảo luận tại các tổ, các đại biểu Quốc hội tham gia phát biểu, bày tỏ sự nhất trí cao với chủ trương đầu tư 3 dự án đường bộ cao tốc trọng điểm, khẳng định việc đầu tư các tuyến đường này là sự cụ thể hóa Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhằm hoàn thiện kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại.
Các đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng (Cần Thơ) và Quàng Văn Hương (Sơn La) nhấn mạnh việc ưu tiên hạ tầng cho các tỉnh miền núi, vùng sâu vùng xa có tỷ lệ hộ nghèo đa chiều cao như Điện Biên, Lai Châu, Sơn La mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng. Việc sớm hoàn thành các tuyến cao tốc huyết mạch không chỉ thu hẹp khoảng cách phát triển, đáp ứng niềm mong mỏi của đồng bào các dân tộc mà còn mở ra hướng kết nối giao thương hàng hóa quốc tế, tạo xung lực phát triển du lịch, nông nghiệp thế mạnh và nâng cao an ninh - quốc phòng toàn vùng.
Đi sâu phân tích bài toán nguồn vốn và công tác giải phóng mặt bằng, đại biểu Vũ Danh Hiệp (Cần Thơ) và đại biểu Hoàng Văn Nghiệm (Sơn La) phản ánh áp lực ngân sách rất lớn đối với các tỉnh còn nhiều khó khăn. Dẫn chứng thực tế, đại biểu Vũ Danh Hiệp cho biết, tỉnh Lai Châu phải dành tới hơn 38% nguồn vốn đầu tư công trung hạn cho giải phóng mặt bằng; trong khi đó, đại biểu Hoàng Văn Nghiệm thông tin tỉnh Sơn La dù tổng nguồn vốn đầu tư công trung hạn chỉ có khoảng 6.800 tỷ đồng nhưng riêng nhu cầu kinh phí giải phóng mặt bằng cho 179 km cao tốc chạy qua địa bàn đã lên tới hơn 8.000 tỷ đồng.
Từ thực tiễn đó, các đại biểu kiến nghị Chính phủ xem xét chuyển toàn bộ phần vốn đối ứng giải phóng mặt bằng của các địa phương khó khăn sang nguồn ngân sách Trung ương hoặc tận dụng nguồn tăng thu ngân sách Trung ương năm 2026 để hỗ trợ xử lý kịp thời. Bên cạnh đó, việc đầu tư cao tốc cũng được kỳ vọng sẽ giúp các tỉnh thoát khỏi tình trạng phụ thuộc lớn vào đơn ngành kinh tế để thu hút các nguồn đầu tư ngoài ngân sách và đa dạng hóa nguồn thu.
Đối với khía cạnh kỹ thuật, hướng tuyến và tác động môi trường, đại biểu Nguyễn Văn Thắng (Hà Nội) đề nghị quy hoạch cao tốc phải có tầm nhìn dài hạn, tránh phân kỳ quy hoạch dẫn đến tình trạng đường vừa đưa vào khai thác đã quá tải, đồng thời cần chú trọng quy hoạch đồng bộ hệ thống trạm dừng nghỉ và giải trình kỹ lưỡng việc giảm dự phòng trượt giá tại dự án Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên. Quan tâm đến bài toán đất rừng, đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng băn khoăn khi tổng diện tích đất rừng phải thu hồi cho 3 dự án chiếm khoảng 25% tổng diện tích sử dụng đất (trong đó rừng tự nhiên chiếm 780 ha), đòi hỏi Chính phủ phải rà soát chặt chẽ nhằm hạn chế tối đa việc tác động đến rừng tự nhiên và ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ gắn với sinh kế bền vững cho người dân.
Góp ý về các cơ chế đặc thù, đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng (Cần Thơ) kiến nghị chỉ nên áp dụng chỉ định thầu đối với các gói thầu cấp bách như tư vấn quy hoạch hay hạ tầng khu tái định cư, còn các gói thầu xây lắp phải đấu thầu rộng rãi để bảo đảm minh bạch. Đại biểu Vũ Danh Hiệp (Cần Thơ) đề xuất trường hợp tổng mức đầu tư tăng vượt 20% phải trình lại Quốc hội xem xét quyết định.
Đại biểu Tạ Đình Thi (Hà Nội) lưu ý việc kết nối hạ tầng với phát triển kinh tế - xã hội địa phương và khai thác khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường.
Tạo đột phá phát triển du lịch bền vững và giữ gìn bản sắc
Thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển du lịch, các đại biểu tham gia phát biểu đánh giá cao nỗ lực của cơ quan soạn thảo nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Đóng góp ý kiến về cơ chế hỗ trợ tài chính, đại biểu Phùng Thị Hồng Hà (Hà Nội) đánh giá cao tư duy kiến tạo nhưng cho rằng việc giao từng Hội đồng nhân dân cấp tỉnh tự quyết định mức hỗ trợ tài chính trực tiếp cho doanh nghiệp mà thiếu khung kiểm soát chung từ Trung ương dễ phát sinh cạnh tranh chính sách không lành mạnh giữa các địa phương và nguy cơ lãng phí ngân sách. Đại biểu đề nghị giao Chính phủ ban hành khung tiêu chí, điều kiện và mức trần hỗ trợ tối đa. Cùng góc nhìn, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (Quảng Ninh) nhấn mạnh nguyên tắc "Nhà nước không làm thay việc tư nhân có thể làm" và không nên hỗ trợ tiền trực tiếp cho doanh nghiệp vì khó kiểm đếm và phát sinh bất bình đẳng.
Bàn về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) các mô hình kinh doanh du lịch 24/7 và kinh tế đêm, đại biểu Phùng Thị Hồng Hà kiến nghị dự thảo Nghị quyết phải quy định bắt buộc về phương án bảo hiểm rủi ro hoặc ký quỹ tài chính để bảo vệ quyền lợi du khách và bên bị ảnh hưởng khi phát sinh thiệt hại. Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Phương Thủy (Hà Nội) đề nghị phân biệt rõ giữa chính sách thí điểm chung với thử nghiệm có kiểm soát cho từng dự án cụ thể, đồng thời đẩy mạnh phân cấp phân quyền cho địa phương thay vì trình Thủ tướng Chính phủ chấp thuận nhằm tránh tạo thêm tầng nấc thủ tục hành chính.
Ngoài ra, đại biểu Phùng Thị Hồng Hà và đại biểu Nguyễn Phương Thủy cùng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát kỹ mối quan hệ áp dụng pháp luật với Luật Thủ đô và các luật liên quan đến công nghiệp văn hóa để bảo đảm tính đồng bộ, tránh mâu thuẫn thẩm quyền. Đại biểu Trần Việt Anh (Hà Nội) lưu ý cần đánh giá tính tương thích với các điều ước quốc tế, làm rõ đối tượng ưu đãi là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, chuyên gia, cũng như các điều kiện bảo đảm an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy đối với kinh tế đêm.
Nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi của du lịch là tính bền vững, các đại biểu Trần Mạnh Huy (Đà Nẵng) và Nguyễn Khánh Ngọc (Đà Nẵng) khẳng định không nên chạy theo số lượng khách đơn thuần hay phát triển ồ ạt "bê-tông hóa" làm mất đi bản sắc cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ và bề dày văn hóa. Đại biểu Trần Mạnh Huy đề xuất Chính phủ cần quy định tiêu chí đo lường lợi ích thực chất từ du lịch thông qua thu nhập của người dân và nghiên cứu thí điểm cơ chế bảo hiểm rủi ro ngành du lịch để hỗ trợ doanh nghiệp, người lao động trước thiên tai, mùa thấp điểm.
Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (Quảng Ninh) kiến nghị quy định áp dụng linh hoạt giữa thị thực du lịch và thị thực hội nghị (MICE), khôi phục thí điểm mô hình xe du lịch tự lái và dùng giấy thông hành cho du lịch biên giới. Đại biểu Tạ Đình Thi (Hà Nội) đề xuất nghiên cứu mở rộng thí điểm các mô hình du lịch biển 24/7, kinh tế đêm trên biển tại các tỉnh có tiềm năng lớn như Quảng Ninh, Khánh Hòa, Quảng Bình, đồng thời bổ sung quy định bắt buộc về đánh giá tác động môi trường chiến lược để vừa bảo vệ hệ sinh thái vừa bảo đảm sinh kế lâu dài cho nhân dân địa phương.
