Để chuyển lợi thế thành động lực tăng trưởng, tỉnh đang tổ chức lại không gian du lịch, ban hành chính sách hỗ trợ đầu tư, bảo tồn kiến trúc truyền thống và phát triển dịch vụ, hướng tới mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Kết nối những miền di sản
Từ Khu di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào đến danh lam thắng cảnh Na Hang - Lâm Bình và Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn, du lịch Tuyên Quang sở hữu những không gian có giá trị khác biệt. Một bên là chiều sâu lịch sử cách mạng, một bên là hệ sinh thái hồ, rừng và cảnh quan địa chất đặc sắc. Đây là cơ sở để phát triển các nhóm sản phẩm bổ trợ cho nhau, từ du lịch về nguồn, giáo dục truyền thống đến nghỉ dưỡng, khám phá thiên nhiên và trải nghiệm văn hóa.
Ở Tân Trào, lán Nà Nưa, đình Tân Trào, cây đa Tân Trào gắn với những dấu mốc lịch sử của dân tộc. Không gian di tích kết hợp với bản làng, nếp nhà sàn và sinh hoạt văn hóa địa phương tạo điều kiện để những chuyến về nguồn có thêm trải nghiệm. Việc bảo tồn nhà truyền thống, phát triển du lịch cộng đồng gắn với tiêu thụ sản phẩm địa phương đang mở rộng sự tham gia của người dân vào hoạt động dịch vụ.
Không gian hồ Na Hang - Lâm Bình có lợi thế phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm thiên nhiên; Cao nguyên đá Đồng Văn nổi bật với giá trị địa chất, địa mạo và văn hóa vùng cao. Cùng với sông Nho Quế, hẻm Tu Sản, Cột cờ Quốc gia Lũng Cú, hệ thống lễ hội, nghề thủ công và nghệ thuật dân gian tạo nên nguồn tài nguyên phong phú cho những hành trình khám phá.
Theo định hướng được ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh công bố, Tân Trào, Na Hang - Lâm Bình và Cao nguyên đá Đồng Văn là những không gian trọng điểm; kết nối với các vùng du lịch như Mỹ Lâm, Hoàng Su Phì, Xín Mần cùng hệ thống làng du lịch cộng đồng. Sự phân bố này mở ra khả năng xây dựng nhiều hành trình theo nhu cầu, thời gian và khả năng di chuyển của từng nhóm khách.
Giá trị của sự kết nối nằm ở việc mỗi điểm đến bổ sung một trải nghiệm riêng. Khách đi tìm hiểu lịch sử có thể kết hợp nghỉ dưỡng; khách khám phá cảnh quan có thêm lựa chọn tìm hiểu nghề truyền thống, thưởng thức ẩm thực, nghỉ tại bản làng. Tuy nhiên, một tuyến du lịch dài chỉ hấp dẫn khi có lịch trình hợp lý, điểm dừng thuận tiện và dịch vụ bảo đảm chất lượng.
Tại Lô Lô Chải, xã Lũng Cú, sự kết hợp giữa cảnh quan và đời sống văn hóa đã tạo sức hút cho du lịch cộng đồng. Ông Sình Dỉ Gai, Trưởng thôn Lô Lô Chải, đồng thời tham gia kinh doanh dịch vụ lưu trú, cho biết ông cùng hai hộ khác bắt đầu đón khách nghỉ tại nhà từ năm 2011. Từ chỗ vừa làm vừa học, người dân từng bước tích lũy kinh nghiệm, kết nối với các đơn vị lữ hành để giới thiệu bản làng. Theo ông Sình Dỉ Gai, ngoài các hộ kinh doanh homestay, nhiều gia đình tham gia cung ứng thực phẩm, trồng rau, chăn nuôi, nấu rượu và các dịch vụ liên quan. Du lịch nhờ đó mở rộng cơ hội sinh kế đến những hộ không trực tiếp kinh doanh lưu trú.
Bà Phạm Lan Hương, du khách đến từ Ninh Bình, đánh giá cao không gian văn hóa được gìn giữ tại Lô Lô Chải. Với bà, việc thưởng thức ẩm thực, tìm hiểu các điệu múa truyền thống và sinh hoạt bên bếp lửa đem lại cảm giác gần gũi với văn hóa vùng cao.
Câu chuyện ấy cho thấy giá trị của du lịch cộng đồng nằm trong chính đời sống của người dân. Nếp nhà, trang phục, nghề thủ công hay món ăn chỉ giữ được sức hấp dẫn lâu dài khi cộng đồng tiếp tục thực hành và gìn giữ. Phát triển dịch vụ vì thế cần tạo điều kiện để người dân vừa có thu nhập, vừa duy trì những giá trị làm nên bản sắc điểm đến.
Tạo động lực từ chính sách hỗ trợ
Ngày 13/5/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Tuyên Quang ban hành Nghị quyết số 92-NQ/TU về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Định hướng phát triển đặt du lịch trong mối liên kết với nông nghiệp đặc sản, công nghiệp chế biến và thương mại, dịch vụ; gắn khai thác tài nguyên với bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường.
Cụ thể hóa chủ trương này, HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND ngày 27/5/2026 quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030. Trong đó, những hỗ trợ dành cho kiến trúc truyền thống và dịch vụ lưu trú trực tiếp hướng đến nhu cầu của người dân làm du lịch.
Đối với các trường hợp đáp ứng điều kiện, nghị quyết quy định hỗ trợ 100 triệu đồng cho một mái nhà lợp ngói âm dương theo kiến trúc truyền thống; 100 triệu đồng cho một homestay xây dựng mới và 40 triệu đồng cho một homestay sửa chữa. Việc xây dựng, sửa chữa phải giữ gìn kiến trúc đặc trưng, phù hợp cảnh quan và đáp ứng yêu cầu phục vụ khách. Chính sách cũng quy định hỗ trợ 70 triệu đồng cho đội văn nghệ dân tộc tại khu, điểm du lịch khi đủ điều kiện.
Ông Nguyễn Văn Sơn, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Tuyên Quang nhấn mạnh, ban hành chính sách mới là bước khởi đầu; hiệu quả tổ chức thực hiện và mức độ thụ hưởng của người dân, doanh nghiệp mới là thước đo thực chất. Đối với du lịch, ông đề nghị triển khai sâu rộng các chính sách hỗ trợ, góp phần đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Các cấp, ngành cần cụ thể hóa nhiệm vụ, phân công rõ trách nhiệm, tăng cường phổ biến chính sách và lắng nghe phản hồi từ cơ sở để kịp thời tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện.
Ở nhóm hạ tầng, tỉnh quy định các mức hỗ trợ cho đường dạo bộ, chiếu sáng sử dụng năng lượng tự nhiên, thu gom rác thải, nhà vệ sinh công cộng và nhà đón tiếp, trưng bày sản phẩm, cung cấp thông tin du lịch. Đây là những hạng mục thiết thực đối với chất lượng điểm đến, nhất là tại các bản làng có lượng khách tăng vào mùa cao điểm.
Theo nguyên tắc của nghị quyết, hỗ trợ được thực hiện sau khi dự án, hạng mục hoàn thành, đưa vào hoạt động và đáp ứng đầy đủ điều kiện. Vì vậy, hiệu quả triển khai phụ thuộc vào việc hướng dẫn rõ đối tượng, thủ tục, tiêu chuẩn ngay từ đầu, giúp người dân và đơn vị đầu tư chủ động chuẩn bị, sử dụng nguồn lực đúng mục đích.
Cùng với chính sách hỗ trợ, việc tổ chức sản phẩm và quản lý điểm đến đang được triển khai tại cơ sở. Ông Trần Đức Chung, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Lũng Cú cho biết, địa phương định hướng liên kết các điểm đến, hình thành chuỗi sản phẩm thay vì phát triển riêng lẻ.
Trong mùa du lịch cuối năm, xã chú trọng chuẩn bị từ bố trí vùng hoa đến tổ chức không gian tham quan, vận động người dân chỉnh trang khu dân cư, giữ vệ sinh môi trường và phát triển sản phẩm phục vụ khách. Các hoạt động giới thiệu ẩm thực, văn hóa, văn nghệ được kết hợp với yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn và chất lượng dịch vụ.
Tại Phố Bảng, ông Giàng Xuân Thắng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã cho biết, địa phương huy động các cơ quan, đơn vị và người dân tham gia trồng, chăm sóc hoa tam giác mạch, chỉnh trang cảnh quan, tạo điểm nhấn du lịch. Về lâu dài, xã hướng đến phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa, tạo sinh kế và nâng thu nhập cho người dân.
Chín tháng năm 2026, toàn tỉnh đón trên 3,243 triệu lượt khách, trong đó có 567.443 lượt khách quốc tế. Những tháng cuối năm, tỉnh hướng trọng tâm sang tăng thời gian lưu trú, mức chi tiêu bình quân và doanh thu dịch vụ; phấn đấu cả năm đón 4,5 triệu lượt khách.
Để đạt mục tiêu đó, chính sách hỗ trợ cần đi cùng khả năng tổ chức dịch vụ và kết nối thị trường. Một homestay được cải thiện cơ sở vật chất cần có người phục vụ được đào tạo; một điểm đến được quảng bá cần có thông tin chính xác, dịch vụ ổn định và phương án bảo vệ cảnh quan. Sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp lữ hành và cộng đồng sẽ quyết định khả năng đưa khách đến, giữ khách ở lại và mở rộng lợi ích cho người dân.
Với những miền di sản có bản sắc riêng cùng cơ chế hỗ trợ cụ thể, Tuyên Quang đang có thêm điều kiện khai thác nguồn lực du lịch. Kết nối điểm đến, tháo gỡ khó khăn trong đầu tư và gìn giữ các giá trị tự nhiên, văn hóa là những công việc cần được thực hiện đồng thời để du lịch đóng góp bền vững vào kinh tế địa phương.