Khơi gợi khát vọng vươn lên của học sinh nơi đại ngàn A Lưới

Giữa ngàn xanh của núi rừng A Lưới, thành phố Huế, nơi điều kiện học tập của học sinh còn nhiều khó khăn, cô giáo Phạm Nguyễn Trang Ngân (sinh năm 1990), giáo viên dạy Vật Lý, Trường Trung học phổ thông A Lưới với tình yêu nghề và niềm tin vào năng lực của học sinh vùng cao, đã "đưa" nhiều lớp học sinh đến với những sân chơi học thuật cấp thành phố, quốc gia; khẳng định điều kiện địa lý không thể giới hạn khả năng và khát vọng vươn lên của mỗi người.

Tiết dạy của cô giáo Phạm Nguyễn Trang Ngân.
Tiết dạy của cô giáo Phạm Nguyễn Trang Ngân.

Đến vùng biên bằng tình yêu nghề

Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Sư Phạm - Đại học Huế, thay vì tìm kiếm một môi trường làm việc thuận lợi ở khu vực đô thị, cô Phạm Nguyễn Trang Ngân quyết định lên mảnh đất A Lưới, gắn bó với ngôi trường nằm ở vùng biên còn nhiều gian khó.

Những ngày đầu đến với vùng đất này, điều để lại ấn tượng sâu sắc trong cô là sự chân chất, tình cảm của con người và ánh mắt còn nhiều e dè của học sinh. Cô Ngân cho hay, các em hiền lành, thật thà, gần gũi nhưng không ít em thiếu tự tin khi đứng trước thầy cô và bạn bè. Qua quá trình tiếp xúc, giảng dạy, cô nhận ra phía sau vẻ ngoài rụt rè ấy là những khả năng đáng quý, chỉ cần được khơi gợi và tạo điều kiện để phát huy.

Trường Trung học phổ thông A Lưới có hơn 80% học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, việc tiếp cận sách, thiết bị học tập, nguồn học liệu phong phú và môi trường giáo dục hiện đại chưa thực sự thuận lợi. Tuy vậy, qua thực tiễn giảng dạy, cô Ngân nhận thấy sự khác biệt giữa học sinh vùng cao với học sinh ở những khu vực thuận lợi hơn không nằm ở năng lực tư duy hay khả năng tiếp thu kiến thức, mà chủ yếu ở điều kiện và cơ hội phát triển năng lực ấy. Từ đó, cô chủ động điều chỉnh phương pháp giảng dạy, tìm cách đưa kiến thức đến gần hơn với đời sống của học sinh.

Tiết dạy của cô giáo Phạm Nguyễn Trang Ngân.
Tiết dạy của cô giáo Phạm Nguyễn Trang Ngân.

Với môn Vật lý vốn được nhiều em đánh giá là khó, cô không bắt đầu bằng những công thức hay yêu cầu ghi nhớ máy móc, mà thường dẫn dắt từ những hiện tượng quen thuộc trong cuộc sống như dòng suối, cây tre, những vật dụng và sự vật gần gũi với môi trường sinh hoạt tại địa phương. Qua đó, học sinh từng bước nhận ra kiến thức khoa học không xa lạ, mà hiện diện ngay trong cuộc sống hằng ngày.

Trong các tiết học, cô tăng cường hoạt động trải nghiệm, thực hành, tương tác và sử dụng đồ dùng trực quan; khai thác học liệu trực tuyến, bài giảng điện tử E-learning, các ứng dụng tương tác và công cụ hỗ trợ trí tuệ nhân tạo để đa dạng hóa cách tiếp cận kiến thức. Đối với học sinh còn hạn chế về kiến thức nền, cô kiên trì hướng dẫn từng bước; những em có năng lực tốt, cô xây dựng các chuyên đề chuyên sâu, tạo điều kiện để các em phát triển tư duy và khả năng vận dụng kiến thức.

Bên cạnh công tác chuyên môn, với vai trò giáo viên chủ nhiệm, cô luôn chú trọng nắm bắt tâm tư, hoàn cảnh gia đình và những thay đổi trong học tập, sinh hoạt của từng học sinh. Cô chủ động trao đổi riêng với các em, phối hợp với phụ huynh và giáo viên bộ môn để kịp thời hỗ trợ những trường hợp gặp khó khăn.

Khơi dậy niềm đam mê khoa học

Không dừng lại ở việc giúp học sinh nắm vững kiến thức trong chương trình học, cô Phạm Nguyễn Trang Ngân đặc biệt quan tâm đến công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, phát triển năng lực nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo.

Để công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Vật lý phát huy hiệu quả, cô chủ động nghiên cứu, xây dựng hệ thống chuyên đề chuyên sâu, lựa chọn các dạng bài tập vận dụng và vận dụng cao phù hợp với định hướng đổi mới của các kỳ thi. Quá trình ôn luyện được tổ chức theo hướng phát huy năng lực tự học, tư duy khoa học và khả năng sáng tạo, thay vì chỉ tập trung vào việc ghi nhớ kiến thức và giải bài tập theo khuôn mẫu. Cô cũng tận dụng các nguồn học liệu trực tuyến, ứng dụng công nghệ số để giúp học sinh có thêm điều kiện tiếp cận kiến thức chuyên sâu.

Tiết dạy của cô giáo Phạm Nguyễn Trang Ngân luôn đầy sự mới mẻ và sáng tạo.
Tiết dạy của cô giáo Phạm Nguyễn Trang Ngân luôn đầy sự mới mẻ và sáng tạo.

Theo cô Ngân, với học sinh vùng cao, việc chuẩn bị cho các kỳ thi học sinh giỏi không chỉ là quá trình tích lũy kiến thức, mà còn là hành trình vượt qua tâm lý tự ti, những hạn chế về môi trường học tập và khoảng cách cơ hội so với học sinh ở các khu vực thuận lợi. Dấu mốc đáng nhớ khi em Lê Gia Anh Vũ đoạt giải ba Kỳ thi chọn học sinh giỏi lớp 12 cấp tỉnh năm học 2023-2024. Ngoài ra, một dự án do cô trực tiếp hướng dẫn giành giải ba Cuộc thi Khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học; nhiều dự án do cô hướng dẫn đạt giải cấp thành phố như: 3 giải nhất Cuộc thi Khoa học, kỹ thuật; 1 giải nhất và 1 giải ba Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng; 1 giải nhì Cuộc thi Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp và 1 giải ba Cuộc thi Sáng tạo kỹ thuật.

Một trong những kỷ niệm khiến cô nhớ mãi là câu chuyện học sinh người Pa-cô từng chế tạo mô hình tên lửa nước từ những vật liệu đơn giản trong quá trình học về động lượng và định luật bảo toàn động lượng. Từ một bài học lý thuyết, học sinh người dân tộc thiểu số đã biết liên hệ kiến thức với thực tiễn, chủ động tìm tòi, thử nghiệm và tạo ra sản phẩm của riêng mình.

Gieo niềm tin cho học sinh vùng khó

Có thời gian dài công tác tại ngôi trường vùng biên, cô Ngân hiểu rõ những khó khăn mà học sinh đang đối mặt. Từ thực tế đó, cô chủ động kết nối với các tổ chức, nhà xuất bản, nhà hảo tâm và các đơn vị thiện nguyện để vận động nguồn lực hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Trong đó, việc trao tặng sách giáo khoa, đặc biệt là sách giáo khoa thuộc Chương trình giáo dục phổ thông 2018, cùng các thiết bị học tập, máy tính đã góp phần giúp nhiều em có thêm điều kiện học tập và nghiên cứu.

Cô giáo Phạm Nguyễn Trang Ngân cùng đội học sinh giỏi Vật lý của Trường THPT A Lưới.
Cô giáo Phạm Nguyễn Trang Ngân cùng đội học sinh giỏi Vật lý của Trường THPT A Lưới.

Cô Ngân tâm sự, cô không muốn một học sinh nào phải bỏ lỡ cơ hội học tập chỉ vì thiếu một cuốn sách hay một thiết bị cần thiết. Giá trị của những món quà không nằm ở vật chất lớn hay nhỏ mà ở thông điệp các em luôn có người quan tâm, đồng hành và tin tưởng.

Nhận xét về cô Ngân, cô Nguyễn Thị Thu Hằng, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông A Lưới cho biết: Ngoài năng lực công tác được minh chứng bằng những thành tích khen thưởng, nhiều học sinh đạt giải cao, cô Ngân luôn tích cực phối hợp với Đảng ủy, Công đoàn, Đoàn Thanh niên và đồng nghiệp trong các hoạt động chuyên môn, phong trào thi đua và công tác giáo dục học sinh. Cô chủ động chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đồng nghiệp đổi mới phương pháp giảng dạy, thực hiện quy chế chuyên môn; đồng thời tham mưu, triển khai các nội dung liên quan đến đổi mới kiểm tra, đánh giá, ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số trong hoạt động giáo dục. Những đóng góp ấy góp phần tạo nên môi trường làm việc đoàn kết, đồng thuận, cùng hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và giáo dục mũi nhọn tại nhà trường.

Nhìn lại hành trình gắn bó với ngôi trường Trung học phổ thông A Lưới, cô Ngân chia sẻ, điều khiến cô lựa chọn và tiếp tục ở lại với ngôi trường vùng cao không phải chỉ là những giải thưởng hay thành tích đạt được, mà là cơ hội được chứng kiến sự trưởng thành của học sinh.

Với những cống hiến trong ngành Giáo dục, trong 5 năm học liên tiếp từ năm học 2021-2022 đến năm học 2025-2026, cô Phạm Nguyễn Trang Ngân luôn được nhà trường đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, được nhận nhiều Giấy khen về hoạt động đoàn thể, chuyên môn. Đặc biệt, năm 2026, cô được Bộ Giáo dục và Đào tạo vinh danh là Nhà giáo tiêu biểu.

Bài và ảnh: Võ Văn Dũng/TTXVN