Một nghiên cứu mới từ Đại học Phục Đán (Trung Quốc) cho thấy, việc uống hai đến ba tách cà phê mỗi ngày – mức tiêu thụ được coi là vừa phải – gắn liền với nguy cơ mắc các rối loạn lo âu và trầm cảm thấp nhất.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Journal of Affective Disorders, đã phân tích thói quen uống cà phê và hồ sơ y tế từ cơ sở dữ liệu UK Biobank của 461.586 nam giới và phụ nữ. Những người này đều có sức khỏe tâm thần tốt ở thời điểm bắt đầu và được theo dõi trong thời gian trung bình là 13,4 năm. Đến cuối kỳ nghiên cứu, có hơn 18.000 ca mắc mới rối loạn tâm trạng và 18.000 ca rối loạn căng thẳng được ghi nhận.
Phân tích tập dữ liệu khổng lồ này, các nhà khoa học phát hiện mối liên hệ tuân theo một đường cong hình chữ J. Điều này có nghĩa là lợi ích bảo vệ sức khỏe tâm thần đạt mức tối đa ở lượng tiêu thụ vừa phải (khoảng hai đến ba tách 250 ml mỗi ngày) và giảm dần ở cả hai thái cực.
Những người uống quá ít hoặc uống từ năm tách trở lên mỗi ngày đều không đạt được hiệu quả tốt như nhóm duy trì sự cân bằng, thậm chí mức tiêu thụ cao còn làm tăng nguy cơ mắc rối loạn tâm trạng. Đáng chú ý, tác dụng bảo vệ của cà phê thể hiện mạnh mẽ ở nam giới hơn là nữ giới.
Từ lâu, mối liên hệ giữa cà phê và sức khỏe tâm thần đã gây ra nhiều tranh luận trong giới khoa học. Cà phê thu hút sự chú ý vì caffeine – hợp chất hoạt tính sinh học chính của nó – giúp chúng ta tỉnh táo bằng cách ngăn chặn adenosine, một hóa chất báo hiệu sự mệt mỏi trong não.
Ở lượng nhỏ, caffeine còn có thể giúp cải thiện tâm trạng thông qua việc kích thích dopamine, chất truyền tin hóa học liên quan đến cảm giác vui vẻ, động lực và khả năng học tập. Mức dopamine thấp thường dẫn đến mệt mỏi, chán nản và thiếu động lực, do đó việc gia tăng chất này giúp con người cảm thấy tốt hơn.
Điểm nổi bật của nghiên cứu này là sự phân tích đa chiều. Thay vì gộp chung mọi loại cà phê như nhiều nghiên cứu trước đây, các nhà khoa học nhận ra rằng các loại cà phê khác nhau (hòa tan, xay, loại bỏ caffeine) có thể tác động đến não bộ theo những cách khác nhau.
Nhóm nghiên cứu cũng đánh giá điểm rủi ro đa gen để xem liệu tốc độ chuyển hóa caffeine của cơ thể (nhanh hay chậm) có ảnh hưởng đến kết quả hay không. Bất ngờ thay, những khác biệt sinh học về quá trình trao đổi chất này không làm thay đổi đáng kể lợi ích bảo vệ của cà phê đối với sức khỏe tâm thần.
Dù những phát hiện này có thể giúp các bác sĩ định hướng tư vấn về lối sống và chế độ ăn uống cho bệnh nhân, các chuyên gia vẫn nhấn mạnh cà phê không phải là giải pháp chung cho tất cả mọi người. Mỗi cá nhân có mức độ nhạy cảm với caffeine khác nhau và một số người có thể gặp phải tình trạng bồn chồn, bứt rứt hoặc tim đập nhanh ngay cả khi chỉ tiêu thụ một lượng tương đối thấp.
