Tên lửa Falcon 9 mang theo các vệ tinh Starlink được phóng từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy, bang Florida, Mỹ. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN
Theo các chuyên gia theo dõi vật thể không gian, tầng trên của tên lửa sẽ va chạm ngoài ý muốn với vệ tinh tự nhiên của Trái Đất ở tốc độ khoảng 8.700 km/giờ, tương đương gấp 7 lần tốc độ âm thanh.
Chuyên gia theo dõi quỹ đạo Bill Gray dự đoán điểm va chạm nằm gần miệng hố Einstein, ở rìa phía Tây được Mặt Trời chiếu sáng của Mặt Trăng. Do sự kiện diễn ra vào rạng sáng, người quan sát tại miền Đông nước Mỹ, Canada và phần lớn Nam Mỹ sẽ có điều kiện thuận lợi nhất để theo dõi hiện tượng đặc biệt này.
Các nhà khoa học ước tính cú va chạm sẽ tạo ra một hố rộng khoảng 27m, sâu 5m, đồng thời hất tung một lượng lớn bụi và đá lên không gian. Mặc dù tia lóe sáng chỉ kéo dài chưa đầy 1 giây và nhiều khả năng khó quan sát bằng mắt thường do rất mờ, nhưng cột bụi và vật chất bắn lên có thể vươn cao hàng km và tồn tại trong hàng chục phút ,đủ để các kính thiên văn trên Trái Đất ghi nhận.
Nhà nghiên cứu Benjamin Fernando tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos (Mỹ) cho biết đây là cơ hội hiếm có để nghiên cứu trực tiếp tác động của các vụ va chạm lên bề mặt Mặt Trăng. Ông giải thích: “Lực hấp dẫn trên Mặt Trăng rất yếu và không có gió cuốn bụi đi. Chúng tôi muốn xác định lượng vật chất bị bắn lên sau va chạm, bởi điều đó sẽ giúp đánh giá những rủi ro mà các phi hành gia có thể đối mặt trong tương lai.”
Ngay sau sự kiện này, tàu quỹ đạo Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) và tàu Danuri của Hàn Quốc sẽ chụp ảnh khu vực trước và sau va chạm để phân tích những thay đổi trên bề mặt Mặt Trăng. Đáng chú ý, tàu Danuri dự kiến sẽ bay ngang qua tầng tên lửa ở khoảng cách chỉ vài km trong khoảng 2 phút trước thời điểm va chạm, tạo điều kiện hiếm có để ghi lại diễn biến sự kiện.
Tầng tên lửa nói trên dài khoảng 12m, nặng gần 4,5 tấn, từng đưa hai tàu đổ bộ tư nhân lên Mặt Trăng hồi tháng 1/2025. Trong đó, tàu Blue Ghost của Firefly Aerospace trở thành tàu tư nhân đầu tiên hạ cánh thành công hoàn toàn xuống Mặt Trăng, trong khi tàu đổ bộ của công ty Nhật Bản ispace gặp sự cố và bị phá hủy.
Đây sẽ là vụ va chạm ngoài ý muốn thứ hai của một tầng tên lửa với Mặt Trăng được ghi nhận. Trước đó, năm 2022, một tầng tên lửa được cho là của Trung Quốc đã tạo ra 2 hố va chạm ở phía khuất của Mặt Trăng.
Theo các chuyên gia, vụ việc hoàn toàn có thể tránh được nếu sau khi hoàn thành nhiệm vụ, tầng tên lửa được điều chỉnh quỹ đạo để bay vào quỹ đạo quanh Mặt Trời, thay vì bị bỏ mặc trôi tự do trong không gian. Mặc dù vậy, giới khoa học cho rằng những sự kiện như thế vẫn mang lại giá trị nghiên cứu đặc biệt. Trong thời kỳ các sứ mệnh Apollo, NASA từng chủ động cho nhiều tầng tên lửa và module Mặt Trăng rơi xuống bề mặt vệ tinh này nhằm phục vụ nghiên cứu địa chấn. Đến năm 2009, NASA tiếp tục cố tình cho tàu LCROSS cùng tầng tên lửa đâm xuống vùng cực Nam Mặt Trăng để tìm kiếm dấu vết của băng nước.
Trong bối cảnh cuộc đua chinh phục Mặt Trăng đang nóng lên với sự tham gia của Mỹ, Trung Quốc và các doanh nghiệp tư nhân như SpaceX hay Blue Origin, các chuyên gia cảnh báo việc kiểm soát rác vũ trụ và quản lý giao thông quanh Mặt Trăng sẽ trở thành yêu cầu cấp thiết. Nhà vật lý thiên văn Jonathan McDowell nhận định: “Vụ va chạm lần này chưa gây ra vấn đề gì. Nhưng trong tương lai, khi con người xây dựng các căn cứ lâu dài trên Mặt Trăng, những tầng tên lửa bị bỏ lại trên các quỹ đạo hỗn loạn như thế này có thể trở thành mối đe dọa thực sự”.