Công ty khởi nghiệp AI Trung Quốc Moonshot AI nói rằng Kimi K3 là mô hình mã nguồn mở quy mô 3.000 tỷ tham số đầu tiên trên thế giới. Ảnh: yicaiglobal
Chính quyền Mỹ loay hoay tìm hướng quản lý
Theo truyền thông Mỹ, trong nhiều tuần qua, các quan chức cấp cao của Nhà Trắng đã tranh luận gay gắt về cách ứng phó với các mô hình AI nguồn mở - những hệ thống cho phép người dùng tự do tải xuống, chỉnh sửa và phát triển. Tham gia các cuộc thảo luận có Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick.
Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, Nhà Trắng từng cân nhắc nhiều biện pháp cứng rắn như áp đặt lệnh trừng phạt, đưa các công ty AI Trung Quốc vào danh sách hạn chế thương mại hoặc cấm các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây của Mỹ hợp tác với họ. Tuy nhiên, sau phản ứng mạnh từ Thung lũng Silicon, chính quyền dường như chuyển hướng sang thúc đẩy các mô hình AI của Mỹ nâng cao năng lực cạnh tranh thay vì áp đặt thêm các rào cản.
Dự kiến trong tuần này, Nhà Trắng sẽ làm rõ hơn định hướng chính sách khi tổ chức cuộc họp với các doanh nghiệp công nghệ nhằm thảo luận về khuôn khổ cho phép chính phủ đánh giá các mô hình AI mới về rủi ro an ninh mạng trước khi được phát hành công khai.
Sự thay đổi liên tục trong cách tiếp cận phản ánh những mâu thuẫn trong nội bộ chính quyền Mỹ. Sau khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump từng chủ trương nới lỏng quy định đối với AI và tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, đến tháng 6, ông đã ký sắc lệnh hành pháp trao cho chính phủ quyền giám sát các mô hình AI mới, cho thấy Washington đang tìm cách cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới và kiểm soát rủi ro.
Thung lũng Silicon chia rẽ vì AI nguồn mở
Cuộc tranh luận trở nên gay gắt hơn sau khi Trung Quốc liên tiếp tung ra các mô hình AI nguồn mở có hiệu năng cao. Nổi bật là Kimi của Moonshot AI - mô hình được đánh giá đạt trình độ tương đương những sản phẩm hàng đầu của OpenAI và Anthropic trong một số tiêu chí.
Sự xuất hiện của Kimi đã chia các doanh nghiệp công nghệ Mỹ thành hai nhóm rõ rệt. OpenAI và Anthropic - những công ty chủ yếu phát triển mô hình đóng - kêu gọi chính phủ siết chặt quản lý các đối thủ Trung Quốc với lý do bảo đảm an ninh quốc gia. Hai công ty cũng bày tỏ lo ngại về hiện tượng "chưng cất" (distillation), trong đó một mô hình AI được huấn luyện dựa trên kết quả đầu ra của mô hình khác, có nguy cơ làm lộ hoặc sao chép công nghệ độc quyền.
Trong khi đó, Nvidia cùng nhiều doanh nghiệp như Microsoft, Google và Meta lại cho rằng AI nguồn mở là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tăng cường khả năng phòng thủ an ninh mạng và giúp nhiều doanh nghiệp nhỏ có cơ hội tham gia cuộc đua AI. Họ cũng lo ngại nếu Washington siết chặt quản lý, lợi thế thị trường sẽ càng tập trung vào một số ít công ty lớn.
Cuộc đua AI Mỹ - Trung ngày càng quyết liệt
Cuộc tranh luận về AI nguồn mở diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng gay gắt. Theo giới phân tích, việc Bắc Kinh đẩy mạnh phát triển các mô hình AI có khả năng chia sẻ rộng rãi đang tạo thêm sức ép đối với Washington trong cuộc đua giành vị trí dẫn đầu về trí tuệ nhân tạo.
Tháng trước, Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng Michael Kratsios cáo buộc công ty phát triển Kimi đã sử dụng kỹ thuật "chưng cất" để khai thác kết quả từ mô hình Fable của Anthropic nhằm tạo ra sản phẩm cạnh tranh. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng cảnh báo các doanh nghiệp Trung Quốc có thể đối mặt với các lệnh trừng phạt hoặc hạn chế khác nếu bị phát hiện đánh cắp sở hữu trí tuệ của Mỹ.
Trong khi đó, Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang công khai bảo vệ AI nguồn mở và thành lập một liên minh về an toàn AI, nhanh chóng thu hút hơn 230 doanh nghiệp tham gia. Theo cựu quan chức Bộ Thương mại Mỹ Christopher Padilla, cuộc tranh luận hiện nay không chỉ liên quan đến an ninh quốc gia mà còn là cuộc cạnh tranh quyết liệt về mô hình phát triển của ngành AI: liệu thị trường sẽ do một vài "ông lớn" thống trị hay trở thành hệ sinh thái mở với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp hơn.
Trong bối cảnh Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến thăm Washington vào tháng 9, giới quan sát cho rằng chính quyền Mỹ nhiều khả năng sẽ thận trọng trong việc đưa ra các quyết định có thể làm gia tăng căng thẳng công nghệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Đây cũng là lý do Nhà Trắng đang nỗ lực xây dựng một khuôn khổ quản lý AI vừa bảo đảm an ninh, vừa không làm suy giảm sức cạnh tranh của ngành công nghệ Mỹ.