Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm cơ hội học tập công bằng, thúc đẩy học tập suốt đời và nâng cao dân trí. Những lớp học xoá mù chữ tại vùng biên giới Quảng Trị đang góp phần hiện thực hóa mục tiêu đó, giúp đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận tri thức, nâng cao năng lực và từng bước tạo dựng cuộc sống ổn định, bền vững.
Những lớp học thắp sáng bản làng
Khi màn đêm buông xuống, giữa không gian yên tĩnh của bản K-Vi, xã Dân Hóa, tỉnh Quảng Trị, tiếng đánh vần, đọc bài lại vang lên từ lớp học xóa mù chữ. Những học viên ở nhiều độ tuổi khác nhau chăm chú nhìn lên bảng, tập đọc từng con chữ, nắn nót viết những nét chữ đầu tiên. Có người vừa kết thúc một ngày lao động vất vả, có người phải thu xếp công việc gia đình, chăm sóc con nhỏ mới có thể đến lớp. Dù còn nhiều khó khăn, tất cả đều chung mong muốn biết đọc, biết viết để có thêm kiến thức, phục vụ cuộc sống.
Trong số những học viên đang theo học tại bản K-Vi, chị Hồ Thị Thu là một trong những người luôn cố gắng duy trì việc học. Đã có gia đình và con nhỏ, công việc thường ngày khá bận rộn nhưng chị Thu vẫn dành thời gian đến lớp vào buổi tối. Với chị, việc học chữ không chỉ giúp bản thân biết đọc, biết viết mà còn có thể hiểu thêm những thông tin cần thiết trong cuộc sống, chăm lo tốt hơn cho gia đình.
Chị Hồ Thị Thu chia sẻ, khi được các thầy cô giáo và cán bộ Bộ đội Biên phòng tuyên truyền, vận động, chị hiểu rõ hơn lợi ích của việc biết chữ. Mặc dù phải chăm sóc con nhỏ và lo toan công việc gia đình, chị vẫn cố gắng sắp xếp thời gian tham gia lớp học đầy đủ, chăm chú nghe thầy cô giảng bài để từng bước tiếp thu kiến thức.
Không riêng chị Thu, nhiều người dân tại bản K-Vi cũng đang dần thay đổi nhận thức về việc học. Nếu như trước đây, một bộ phận bà con chưa thấy hết sự cần thiết của việc biết đọc, biết viết thì nay, khi được tuyên truyền, giải thích, nhiều người đã chủ động đăng ký tham gia các lớp xóa mù chữ.
Anh Hồ Đông, người dân bản K-Vi cho biết, thời gian qua, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng thường xuyên đến từng gia đình để vận động bà con tham gia học chữ. Sự kiên trì, gần gũi của các chiến sĩ đã giúp người dân hiểu rằng việc học không chỉ dành cho trẻ em mà còn rất cần thiết đối với người lớn. Biết chữ sẽ giúp bà con nâng cao hiểu biết, xây dựng cuộc sống văn minh, tiến bộ hơn.
Để duy trì những lớp học giữa vùng biên giới còn nhiều khó khăn, bên cạnh sự nỗ lực của người học là tâm huyết của đội ngũ giáo viên. Giảng dạy cho những học viên đã trưởng thành, có trình độ tiếp thu không đồng đều đòi hỏi các thầy cô phải kiên trì, linh hoạt trong phương pháp truyền đạt, đồng thời thường xuyên động viên để bà con không bỏ học giữa chừng.
Cô giáo Hồ Thị Nguyên, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Minh Hóa, tỉnh Quảng Trị cho biết, phần lớn học viên đều có ý thức và cố gắng trong quá trình học tập. Tuy nhiên, do phải chăm lo gia đình, con cái và tham gia lao động sản xuất nên việc duy trì sĩ số lớp học vẫn gặp không ít khó khăn. Vì vậy, giáo viên còn thường xuyên gần gũi, động viên, khích lệ học viên vượt qua trở ngại để tiếp tục đến lớp.
Góp phần quan trọng vào việc duy trì các lớp xóa mù chữ là sự đồng hành của cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Cha Lo, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị. Hằng tuần, các Tổ công tác thường xuyên đến thăm hỏi người dân tại các bản làng thuộc xã Dân Hóa, kết hợp tuyên truyền, vận động bà con tham gia lớp học, động viên những học viên có hoàn cảnh khó khăn tiếp tục đến trường.
Không chỉ vận động, cán bộ, chiến sĩ Biên phòng còn trực tiếp hỗ trợ giáo viên trong quá trình tổ chức lớp học. Sự hiện diện của những người lính quân hàm xanh đã tạo thêm niềm tin, giúp bà con yên tâm và có động lực học tập. Thượng úy Hồ K Xi, Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Cha Lo cho biết, là người dân tộc thiểu số tại địa bàn, anh hiểu rõ những khó khăn trong đời sống cũng như tâm lý của bà con. Vì vậy, trong quá trình tuyên truyền, vận động, anh thường sử dụng tiếng dân tộc để giải thích cụ thể về lợi ích của việc học chữ, giúp người dân dễ hiểu, dễ tiếp nhận.
Từ con chữ đến sinh kế bền vững
Xã Dân Hóa là địa bàn biên giới của tỉnh Quảng Trị, có 14 bản, dân cư chủ yếu là đồng bào dân tộc Chứt sinh sống. Điều kiện địa hình miền núi, các bản làng phân bố trên địa bàn rộng, đời sống người dân còn nhiều khó khăn đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc tiếp cận giáo dục, đặc biệt đối với những người trưởng thành chưa biết chữ.
Nhằm tạo thuận lợi cho người dân học tập, chính quyền địa phương đã phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức 3 lớp xóa mù chữ tại những khu vực phù hợp, thu hút 75 học viên tham gia. Các lớp học được triển khai trong khuôn khổ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Việc tổ chức lớp học ngay tại địa bàn dân cư, vào thời gian phù hợp với sinh hoạt và lao động sản xuất đã giúp bà con giảm bớt khó khăn trong đi lại, có thêm điều kiện duy trì việc học. Đồng thời, sự phối hợp giữa chính quyền, cơ sở giáo dục và lực lượng Bộ đội Biên phòng góp phần nâng cao hiệu quả vận động, khuyến khích người dân tham gia học tập.
Ông Phạm Văn Bắc, Phó Chủ tịch UBND xã Dân Hóa cho biết, địa phương xác định công tác xóa mù chữ là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao dân trí, cải thiện chất lượng nguồn nhân lực và tạo nền tảng phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Mục tiêu của địa phương không chỉ dừng lại ở việc giúp người dân biết đọc, biết viết mà còn chú trọng thực hiện các giải pháp chống tái mù chữ.
Sau khi học viên hoàn thành chương trình, xã sẽ tiếp tục quan tâm tạo điều kiện để bà con củng cố kiến thức, vận dụng những điều đã học vào thực tiễn cuộc sống. Đặc biệt, chính quyền xã định hướng gắn kết quả xóa mù chữ với các chương trình hỗ trợ phát triển sản xuất, đào tạo nghề ngắn hạn. Qua đó, giúp người dân có thêm kiến thức, kỹ năng lao động, từng bước chuyển đổi nghề nghiệp, tạo việc làm và nâng cao thu nhập.
Từ thực tế tại xã Dân Hóa cho thấy, để công tác xóa mù chữ đạt hiệu quả lâu dài, bên cạnh việc mở lớp, cần tiếp tục duy trì sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, ngành giáo dục và lực lượng Bộ đội Biên phòng. Tổ chức các hoạt động học tập sau xóa mù, tạo môi trường để người dân thường xuyên sử dụng kiến thức đã học cũng có ý nghĩa quan trọng trong phòng, chống tái mù chữ.
Những lớp học xóa mù chữ nơi biên giới Dân Hóa đang góp phần thu hẹp khoảng cách về giáo dục, nâng cao dân trí, tạo nền tảng để đồng bào dân tộc thiểu số vươn lên xây dựng cuộc sống ổn định, bền vững.