Nhiều dự đoán của nhà tiên tri Bulgaria Baba Vanga chưa từng được ghi chép lại, nhưng tên tuổi của bà vẫn thường được viện dẫn để tiếp sức cho các thuyết âm mưu và những câu chuyện địa chính trị lan truyền trên mạng.
Trong một số ngóc ngách của Internet, nhà tiên tri khiếm thị người Bulgaria Baba Vanga gần như đã trở thành nhân vật mang màu sắc huyền thoại. Mạng xã hội và các tờ báo lá cải trên khắp thế giới cho rằng bà từng dự báo trước các sự kiện lớn như vụ khủng bố 11/9, đại dịch COVID-19 và xung đột ở Ukraine.
Tuần trước, một số tiêu đề báo chí thậm chí còn đi xa hơn khi đặt câu hỏi: “Liệu bà có nhìn thấy trước cuộc chiến Israel-Iran, sự can dự của Mỹ, các cuộc tấn công bằng tên lửa và việc đóng cửa không phận?”.
Một bài viết thậm chí còn suy đoán về “những lời tiên tri cho năm 2026” của bà với sự khởi đầu của Chiến tranh Thế giới thứ ba và lần tiếp xúc đầu tiên giữa loài người với người ngoài hành tinh.
Theo tờ Guardian (Anh) ngày 7/3, những câu chuyện như vậy dễ dàng thu hút lượt xem. Tuy nhiên, nhiều ý kiến từ Bulgaria và cả bên ngoài nước này cảnh báo rằng phần lớn các “lời tiên tri” gán cho Vanga có thể chưa từng được bà nói ra. Theo họ, bà Vanga giờ đây đã trở thành một biểu tượng bị lợi dụng cho các nội dung câu view.
Ông Ivan Dramov thuộc Tổ chức Baba Vanga có trụ sở tại Bulgaria đánh giá những tuyên bố sai sự thật lan truyền và khuếch đại trên TikTok, YouTube và các ấn phẩm từ báo lá cải Anh… về linh cảm của bà Vanga về thảm họa hạt nhân hoặc chiến tranh thế giới là “vô lý”.
Ông Dramov lưu ý: “Những lời nói dối trắng trợn đã được lan truyền về người phụ nữ thánh thiện này. Bà Vanga chủ yếu quan tâm tới bệnh tật và sức khỏe của con người, chứ không phải những đại thảm họa của thế giới”.
Bà Vangeliya Pandeva Gushterova sinh năm 1911, nổi tiếng khắp thế giới với cái tên Baba Vanga. Tương truyền rằng khi còn ở tuổi thiếu niên, bà bị một cơn lốc xoáy cuốn đi và quăng xuống cánh đồng. Biến cố này khiến thị lực của bà suy giảm dần cho đến khi mất hẳn.
Theo ông Dramov, cái tên Baba Vanga nhanh chóng lan truyền khắp vùng trong giai đoạn Chiến tranh Thế giới thứ hai, khi nhiều người tìm đến để hỏi liệu người thân của họ có thể trở về từ chiến trường hay không.
Đến thập niên 1960, bà đã trở thành hiện tượng, thu hút đông đảo người đến thị trấn Petrich ở Tây Nam Bulgaria, nơi bà sống cùng chồng. Khi danh tiếng vượt ra ngoài biên giới quốc gia, khách viếng thăm bắt đầu tìm đến từ các nước như Nga, Romania và Hy Lạp.
Theo ông Dramov, lời tiên đoán của bà Vanga thường tập trung chặt chẽ vào cuộc sống của những người tìm đến bà, cũng như người thân của họ. “Bà chỉ cho họ nên tìm đến bác sĩ nào, nên làm gì tiếp theo, nhưng không nói gì hơn thế”, ông Dramov nhấn mạnh. Danh tiếng của bà nhanh chóng vươn ra quốc tế khi các chương trình truyền hình, sách bắt đầu khai thác cuộc đời và những lời tiên tri của bà.
Các nhà nghiên cứu tại Đại học Texas (Mỹ) cho rằng sức ảnh hưởng và sức hút của Baba Vanga không chỉ nằm ở vai trò được xem là “người trung gian” liên lạc với người đã khuất hay ở khả năng được cho là nhìn thấy tương lai. Họ nhận định: “Thay vào đó, điều quan trọng là bà trở thành phương tiện linh hoạt, một nhân vật mà tên tuổi và tiếng nói có thể được khai thác cho nhiều mục đích khác nhau”.
Tác giả người Bulgaria Zheni Kostadinova có những cuốn sách viết về bà Vanga đã được dịch ra nhiều ngôn ngữ, nhấn mạnh việc liên tục xuất hiện những lời tiên tri được gán cho nhà tiên tri khiếm thị là điều khá đáng ngạc nhiên. Bởi lẽ, khi còn sống không có bản ghi âm hay ghi chép, và bản thân bà Vanga cũng không để lại bất kỳ tài liệu viết nào.
Trong một cuốn sách, bà Kostadinova cho rằng những lời tiên đoán của bà Vanga nằm giữa “sự thật và huyền thoại”, bởi phần lớn chúng đã được kể lại và diễn giải qua nhiều lớp truyền miệng. Theo bà, nhiều người dường như rất thích lan truyền những câu chuyện giật gân hoặc sai lệch về điều bà Vanga được cho là đã nói khi còn sống.
Tác giả Kostadinova lưu ý: “Hầu như mọi chiến dịch tuyên truyền đều dùng tên bà để truyền đi những thông điệp họ muốn, nhằm tác động tới công chúng”.
Dramov cho biết bà Vanga từng nói rằng tên tuổi của mình sẽ bị lợi dụng. Ông nói: “Bà đã nhiều lần nói rằng người ta sẽ dùng tên bà cả khi bà còn sống lẫn sau khi bà qua đời”.
