Phát biểu tại hội thảo, Phó giáo sư, Tiến sỹ Vũ Tuấn Hưng, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Khoa học xã hội Vùng Nam bộ cho biết: Vùng Nam Bộ của Việt Nam là nơi sinh ra và hội tụ biết bao bậc anh tài của đất nước trên các lĩnh vực: chính trị, quân sự, ngoại giao, giáo dục, văn hóa… Những nhân tài ấy có người được sinh ra và lớn lên trên mảnh đất phương Nam, nhưng cũng có người xuất phát từ nhiều địa phương khác trong cả nước. Quá trình phát triển này song trùng với sự mở mang và phát triển sinh kế của cư dân và họ đều gắn bó với nơi này trong sự nghiệp khai mở, gìn giữ và làm rạng danh vùng đất phương Nam.
Phát biểu đề dẫn hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Minh Tường, Viện Sử học (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam), từ Thăng Long - Hà Nội thuở trước, qua Phú Xuân - Huế, đến Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh hôm nay là cả một chặng đường dài, để ghi lại những trang sử vô giá về quá trình Nam tiến, mở cõi, làm giầu vùng đất Trời Nam, góp phần hưng thịnh Tổ quốc Việt Nam. Đó là một chặng đường dài, để lại những bài học vô cùng quý báu về sự kế thừa và phát huy truyền thống đoàn kết, tinh thần yêu nước và ý chí nghị lực kiên cường, sắt đá của dân tộc, của Bách tính – Trăm họ người Việt… Cũng như mọi vùng đất của Tổ quốc Việt Nam, như Bắc Bộ, Trung Bộ, vùng đất Nam Bộ, không phải hình thành và phát triển từ cư dân bản địa, mà là nơi hội tụ biết bao bậc anh kiệt, anh thư hữu danh và vô danh của các dòng họ Việt Nam từ mọi nơi khác đến. Trong số các dòng họ Việt Nam có công mở mang, phát triển và bảo vệ vùng đất Nam Bộ, có dòng họ Trương, một dòng họ nổi tiếng đã cư trú lâu đời tại nơi đây.
Ban Tổ chức hội thảo nhận được 63 báo cáo tham luận của các nhà khoa học, trong đó tập trung làm rõ những đóng góp to lớn của 5 danh nhân lịch sử họ Trương trong công cuộc ổn định đời sống nhân dân, phát triển kinh tế trên vùng đất Nam Bộ; trong sự nghiệp chống giặc ngoại xâm, giữ nước của dân tộc Việt Nam thế kỷ XVIII - XIX và trong công cuộc bảo tồn, phát huy giá trị những di sản lịch sử, văn hóa dân tộc đối với nhân dân trong nước và thế giới.
Cụ thể, đó là Trương Tấn Bửu - Phó Tổng trấn Gia Định thành; Trương Minh Giảng - danh tướng triều Nguyễn góp phần đánh bại quân Xiêm xâm lược, bảo vệ vùng đất Nam Bộ; Trương Đăng Quế - danh thần tài đức song toàn, có công lớn trong sự nghiệp duyệt tuyển, lập địa bạ vùng đất Nam Kỳ Lục tỉnh; Trương Định - Bình Tây Đại Nguyên soái, danh tướng ở tuyến đầu chống thực dân Pháp xâm lược trên vùng đất Nam Bộ; Trương Vĩnh Ký - nhà bác học, nhà văn, nhà khảo cứu tài ba, người có công đầu trong việc sưu tầm, phiên âm các tác phẩm về đề tài Nam Bộ.
Tại hội thảo, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu cũng tập trung làm rõ hơn vai trò, đóng góp của 5 danh nhân lịch sử họ Trương trong công cuộc ổn định đời sống nhân dân, phát triển kinh tế trên vùng đất Nam Bộ, vào cuối thế kỷ XVIII - thế kỷ XIX; tiếp tục khẳng định vai trò của các danh tướng Trương Minh Giảng, Trương Định trong sự nghiệp chống giặc ngoại xâm, trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Cùng với đó, làm rõ hơn vai trò của Trương Đăng Quế, Trương Vĩnh Ký trong công cuộc bảo tồn và phát huy giá trị những di sản lịch sử, văn hóa dân tộc đối với nhân dân trong nước và thế giới...
