Đây là lễ hội thường niên nhằm tưởng nhớ Thiên Y Thánh mẫu Ana, người được dân gian tôn vinh là Mẹ xứ sở của vùng đất Nam Trung Bộ; cầu mong cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, cuộc sống bình yên.
Phát biểu khai mạc Lễ hội, ông Lê Văn Hoa - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Khánh Hòa nhấn mạnh: Tháp Bà Ponagar Nha Trang là di sản văn hóa tiêu biểu, nổi bật của tỉnh Khánh Hòa nói riêng và của cả nước nói chung, được xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia năm 1979 và Lễ hội Tháp Bà Ponagar Nha Trang được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia năm 2012. Đây là niềm vinh dự, tự hào của tỉnh Khánh Hòa, đồng thời cũng là trách nhiệm của chính quyền và nhân dân Khánh Hòa trong việc gìn giữ, bảo tồn, phát huy giá trị cũng như tôn vinh, quảng bá nét đẹp và giá trị tâm linh, tín ngưỡng của di tích đến với người dân vùng Nam Trung bộ, du khách trong nước và quốc tế.
Trong ngày khai mạc Lễ hội, hàng nghìn người hành hương của tỉnh Khánh Hòa và các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận, Gia Lai... đã vào ngôi tháp chính tại Khu di tích Tháp Bà để dâng lễ vật cúng Thiên Y Thánh Mẫu Ana.
Lễ hội diễn ra đến hết ngày 23/4 với nhiều nghi thức như: lễ thay y và nghi thức tắm tượng , lễ cầu siêu, lễ tế cổ truyền, lễ dâng hương tạ Mẫu, lễ cầu "Quốc thái, dân an", lễ tế truyền thống Đình – Lăng Cù Lao, lễ hoàn kinh, lễ cúng tạ… Bên cạnh các nghi thức tín ngưỡng, tại Lễ hội Tháp Bà Ponagar còn diễn ra nhiều hoạt động văn hóa như, diễn tuồng, múa Chăm, biểu diễn dệt vải, làm gốm truyền thống… nhằm tôn vinh những giá trị trong đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc Chăm cũng như đồng bào các dân tộc vùng Nam Trung Bộ.
Theo kế hoạch của tỉnh Khánh Hòa, gắn với Lễ hội Tháp Bà Ponagar và dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm nay, tỉnh sẽ chức nhiều sự kiện, hoạt động với chủ đề "Hành trình huyền thoại Mẹ xứ sở Thiên Y Ana". Tuy nhiên, do ảnh hưởng của dịch COVID-19 nên năm nay số lượng tín đồ, du khách hành hương và người dân về tham dự lễ hội giảm đáng kể so với những năm trước. Các ngành chức năng tỉnh Khánh Hòa đã chuẩn bị tốt các điều kiện để đảm bảo về y tế, vệ sinh môi trường, an ninh trật tự trong những ngày diễn ra lễ hội…
Tháp Bà Ponagar tọa lạc trên đồi Cù Lao nằm cạnh dòng sông Cái, thuộc địa bàn phường Vĩnh Phước, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa; được xây dựng theo lối kiến trúc độc đáo của người Chăm và đã tồn tại hơn 1.200 năm.
