Phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND huyện Văn Yên Hà Đức Anh nhấn mạnh, năm 2016, thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt đã chính thức được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản Văn hóa phi vật thể của nhân loại. Để phát huy và bảo tồn giá trị di sản phi vật thể này, huyện Văn Yên đã 3 lần tổ chức thành công Festival thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Thượng Ngàn.
Festival thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Thượng Ngàn lần thứ 4 hứa hẹn sẽ có nhiều nội dung đặc sắc, là dịp để người dân, du khách hiểu sâu sắc hơn về di sản thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt, đồng thời khẳng định, tôn vinh các nghệ nhân dân gian, nghệ nhân ưu tú, nghệ sỹ hát chầu văn, các nghệ nhân, thanh đồng trực tiếp thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ.
Đây cũng là dịp để huyện Văn Yên tiếp tục quảng bá tiềm năng, thế mạnh về phát triển du lịch, trọng tâm là quảng bá về di tích lịch sử quốc gia đền Đông Cuông đến với du khách thập phương, từng bước hình thành chuỗi liên kết phát triển du lịch tâm linh gắn với các loại hình du lịch khác trên địa bàn.
Lễ khai mạc mở màn bằng chương trình nghệ thuật đặc sắc với các tiết mục như: Văn Yên bừng sáng tương lai, múa Tày, Việt Nam gấm hoa, hát chầu văn..., được trình diễn bởi các nghệ nhân, nghệ sĩ ưu tú đã thu hút đông đảo nhân dân, du khách tham gia thưởng thức.
Đến với Lễ hội năm nay, du khách, nhân dân còn được chiêm ngưỡng những giá hầu đồng đặc sắc của trên 100 nghệ nhân, thanh đồng đến từ các bản hội của trên 20 tỉnh, thành phố trong cả nước trong chương trình thực hành diễn xướng được tổ chức suốt 9 ngày đêm từ ngày 17 - 25/10; thưởng thức các tiết mục hát chầu văn đặc sắc của trên 30 nghệ nhân, đội hát chầu văn trên cả nước tham gia cuộc thi hát chầu văn với chủ đề "Linh thiêng đất Mẫu" lần thứ nhất tại đền Đông Cuông…
Cùng với các hoạt động Festival, du khách còn được tham gia các hoạt động của Lễ hội cơm mới truyền thống, với nghi lễ mổ trâu đen tế Mẫu và hiến sinh cho trời đất vào lúc 0 giờ ngày Mão tháng Chín. 36 mâm cỗ được chế biến từ thịt trâu sẽ được dâng vào trong đền để cúng tế, tưởng nhớ các anh hùng dân tộc và quân lính các triều đại đã hy sinh trong trận thủy chiến chống quân Nguyên Mông bảo vệ Tổ quốc.
Các sản vật của một năm cấy trồng, chăn nuôi, đặc biệt là cốm nếp - sản vật mang hương vị tinh túy của đất trời, ngon nhất của mùa vụ cũng được dâng lên tạ ơn Mẫu Thượng Ngàn, Ngọc Hoàng và các đấng thần linh, thể hiện sự biết ơn của người dân đối với đất trời đã cho mùa màng tốt tươi, cuộc sống ấm no, hạnh phúc ; đồng thời cầu khẩn cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an.
Ngay sau nghi lễ mổ trâu, nhân dân, du khách sẽ được ông Mo - Thủ nhang của đền phát lộc cơm mới "Hạt vàng đất Mẫu", đây là những hạt lúa nếp dâng vào đền làm lễ để Mẫu giáng hạ chứng tâm, ban phát cho bách tính muôn dân được phúc lộc cả năm, an khang thịnh vượng.
Cùng với phần lễ, du khách sẽ được tham quan và trải nghiệm các hoạt động như: Triển lãm ảnh "Đất và người Văn Yên"; Chương trình rước sản vật "Mùa vàng dâng Mẫu", đây là các sản vật đặc trưng của địa phương được 9 thôn của xã Đông Cuông chuẩn bị với lòng thành kính dâng lên Mẫu Đệ nhị Thượng ngàn ; các hoạt động thể thao, trò chơi dân gian như: Kéo co, đẩy gậy, bịt mắt đánh chiêng...
