Dự lễ khai hội có đồng chí Lê Tiến Châu, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ cùng đại diện lãnh đạo một số ban, bộ, ngành Trung ương, Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cùng lãnh đạo thành phố Hải Phòng và một số tỉnh, thành phố trong cả nước.
Đọc diễn văn tưởng niệm, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng Nguyễn Minh Hùng nêu rõ: Côn Sơn - Kiếp Bạc là vùng đất hội tụ những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và cảnh quan; là một trong những trung tâm tiêu biểu của vùng văn hóa xứ Đông, gắn bó sâu sắc với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc. Nơi đây, Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn đã xây dựng căn cứ quân sự Vạn Kiếp, luyện quân, tích trữ lương thảo; cùng quân dân nhà Trần làm nên những chiến công hiển hách trong kháng chiến chống đế chế Mông Cổ ở thế kỷ XIII.
Với tài thao lược kiệt xuất, tầm nhìn chiến lược và trên hết là lòng trung nghĩa, đặt lợi ích của quốc gia, dân tộc lên trên hết, Trần Hưng Đạo đã cùng triều đình và quân dân Đại Việt tạo nên sức mạnh của “Vua tôi đồng lòng, anh em hòa mục, cả nước góp sức”. Sức mạnh ấy đã làm nên những chiến thắng vang dội ở Đông Bộ Đầu, Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết, Vạn Kiếp, Bạch Đằng; viết nên những trang sử vàng bất diệt, khẳng định ý chí, trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam.
Không chỉ là một thiên tài quân sự, Hưng Đạo Đại vương còn để lại cho hậu thế một di sản tư tưởng sâu sắc về đạo làm tướng, nghệ thuật dùng người, sức mạnh đoàn kết và đặc biệt là mối quan hệ giữa dân với nước. Trước lúc đi xa, khi vua Trần Anh Tông hỏi kế sách giữ nước, Người đã để lại lời căn dặn bất hủ: “Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước”. Hơn bảy thế kỷ đã trôi qua, lời căn dặn ấy vẫn vẹn nguyên giá trị, chứa đựng một triết lý sâu sắc: Dân là gốc; sức dân là nền tảng của quốc gia; lòng dân yên thì đất nước vững.
Năm 2025, Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc đã được Ủy ban Di sản Thế giới (UNESCO) ghi danh là Di sản thế giới. Năm 2026, tại Kỳ họp lần thứ 48, UNESCO chính thức thông qua Tuyên bố giá trị nổi bật toàn cầu của Quần thể di sản Yên Tử - Vinh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Việc thông qua tuyên bố này làm rõ cơ sở để thế giới hiểu, trân trọng và cùng bảo vệ những giá trị của Quần thể di sản. Đây là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những giá trị đặc biệt của Quần thể di sản Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc; phản ánh quá trình hình thành, phát triển và lan tỏa của Phật giáo Trúc Lâm - dòng thiền mang đậm bản sắc Việt Nam, gắn đạo với đời; tinh thần nhập thế với trách nhiệm đối với quốc gia, dân tộc; đề cao hòa bình, lòng nhân ái và sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên.
Thành phố Hải Phòng xác định bảo vệ Di sản thế giới trước hết là bảo vệ giá trị nổi bật toàn cầu, tính chân xác và tính toàn vẹn của di sản; bảo vệ cảnh quan, môi trường và không gian văn hóa; đồng thời gìn giữ những lễ hội, nghi lễ, tín ngưỡng, tri thức dân gian đang được cộng đồng thực hành, trao truyền qua các thế hệ. Trong đó, nhân dân phải thực sự là chủ thể, vừa là người gìn giữ, vừa là người được thụ hưởng những giá trị mà di sản mang lại.
Một điểm nhấn của lễ khai hội là việc chính thức công bố Bộ nhận diện thương hiệu Di sản thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Không lựa chọn hình ảnh riêng một công trình hay một địa danh, bộ nhận diện được xây dựng từ những biểu tượng có chiều sâu trong văn hóa, mỹ thuật và tư tưởng của Quần thể. Hình ảnh hoa cúc được đặt trong hình lá bồ đề, kết hợp với những dải lá cúc cách điệu tạo thành một cấu trúc biểu tượng cô đọng. Lá bồ đề là biểu tượng của trí tuệ, sự giác ngộ và đời sống tinh thần. Đặt lá bồ đề ở cấu trúc bao bên ngoài tạo cảm giác về một không gian kết nối và nâng đỡ, nơi những giá trị tinh thần được gìn giữ và trao truyền. Hoa cúc được đặt ở vị trí trung tâm.
Đây là hình tượng xuất hiện phổ biến trong mỹ thuật thời Trần, đồng thời mang những lớp nghĩa đẹp trong văn hóa phương Đông: thanh cao, bền bỉ, khí tiết và sức sống. Hình ảnh hoa cúc nằm trong lá bồ đề, tạo nên một cách diễn đạt trực quan về tinh thần “Đạo - Đời dung hợp”. Đây chính là một trong những chiều sâu đáng chú ý của tư tưởng Trúc Lâm: đời sống tinh thần không đối lập với đời sống xã hội; giác ngộ không phải là rời xa cuộc đời mà hướng con người đến một cách sống tốt đẹp hơn trong cuộc đời. Ba giá trị “Trí tuệ - Hòa hợp - Lan tỏa” vì thế trở thành tinh thần xuyên suốt của Bộ nhận diện.
Bộ nhận diện được xây dựng trên cơ sở phối hợp, thống nhất giữa các địa phương, tạo nên hình ảnh, nhận diện chung cho toàn bộ Quần thể di sản; đó là sự khẳng định về một di sản chung - một tầm nhìn chung - một trách nhiệm. Với dấu mốc này, hình ảnh Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc sẽ được nhận diện rộng rãi trong nước và quốc tế; trở thành cầu nối để bạn bè năm châu hiểu sâu sắc hơn về lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam; về một dân tộc yêu chuộng hòa bình, giàu lòng nhân ái, luôn biết kế thừa truyền thống để kiến tạo tương lai.
Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc mùa Thu năm 2026 diễn ra từ ngày 26/9 đến ngày 4/10/2026 với nhiều hoạt động phong phú, kết hợp giữa nghi lễ truyền thống, tưởng niệm các bậc tiền nhân, biểu diễn văn hóa nghệ thuật, trải nghiệm di sản, quảng bá du lịch, làng nghề, sản phẩm đặc trưng của Hải Phòng và xúc tiến thương mại. Các hoạt động được tổ chức trong không gian Côn Sơn - Kiếp Bạc, đồng thời mở rộng kết nối với cộng đồng và các điểm đến trên địa bàn thành phố.
