Phát biểu khai mạc, GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho biết, đây không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường phát triển của hai đơn vị nghiên cứu hàng đầu trong lĩnh vực văn học và văn hóa, mà còn là cơ hội kết nối quá khứ với hiện tại và tương lai, kết nối tri thức với trách nhiệm, truyền thống với đổi mới để tiếp tục khẳng định sứ mệnh của hai viện trong sự nghiệp nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn.
Theo GS.TS. Lê Văn Lợi, trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, văn học và văn hóa luôn giữ vai trò đặc biệt trong việc khám phá con người và xã hội. Nếu khoa học tự nhiên giúp con người hiểu thế giới vận hành như thế nào, văn học và văn hóa giúp con người hiểu mình là ai, đến từ đâu và hướng tới những giá trị nào. Thông qua ngôn ngữ, ký ức, biểu tượng, hình tượng nghệ thuật và các thực hành văn hóa, hai lĩnh vực này không chỉ lưu giữ tri thức, phản ánh đời sống, mà còn góp phần bồi đắp nhân cách, nuôi dưỡng tâm hồn, làm giàu bản sắc và khơi dậy khát vọng phát triển của dân tộc.
Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, khi Việt Nam đẩy mạnh hội nhập quốc tế và hướng tới phát triển nhanh, bền vững, văn hóa và văn học được Đảng, Nhà nước xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, là nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng cho phát triển. Việc phát huy giá trị của văn học và văn hóa cũng chính là đầu tư cho phát triển con người, xây dựng hệ giá trị quốc gia và tạo nền tảng vững chắc để đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
Không gian trưng bày với chủ đề "Kết nối truyền thống – Vững bước tương lai" giới thiệu những dấu mốc tiêu biểu trong quá trình hình thành và phát triển của Viện Văn học và Viện Nghiên cứu Văn hóa; phản ánh các thành tựu nổi bật trong nghiên cứu cơ bản về văn học, văn hóa; công tác điều tra, sưu tầm, bảo tồn, lưu trữ và công bố tư liệu; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; hợp tác quốc tế cũng như tư vấn chính sách trong lĩnh vực văn học, văn hóa.
Qua hàng nghìn công trình nghiên cứu về văn hóa truyền thống, văn hóa đương đại, di sản văn hóa, văn hóa các tộc người, văn hóa dân gian, giao lưu và tiếp biến văn hóa, cùng các nghiên cứu chuyên sâu về văn học dân gian, văn học trung đại, văn học hiện đại, văn học đương đại, lý luận và phê bình văn học, hai viện đã góp phần quan trọng vào việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, phát triển hệ thống tri thức chuyên ngành và quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.
Theo GS.TS. Lê Văn Lợi, trưng bày không chỉ là sự tri ân các thế hệ nhà khoa học đã góp phần xây dựng nền tảng học thuật của hai viện, mà còn thể hiện khát vọng đổi mới, sáng tạo và hội nhập của đội ngũ nghiên cứu trong giai đoạn mới. Đây cũng là cam kết tiếp tục phát huy vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đóng góp vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Một số hoạt động tại trưng bày "Kết nối truyền thống – Vững bước tương lai":
