Theo trang timesca.com, phát biểu ngày 4/5 tại cuộc họp Hội đồng Phát triển AI, ông Tokayev cảnh báo rằng các động lực tăng trưởng truyền thống của Kazakhstan, bao gồm tài nguyên thiên nhiên và lao động chi phí thấp, đang dần cạn kiệt, trong khi các động lực tăng trưởng mới vẫn chưa hình thành.
Theo Tổng thống, Kazakhstan đã phải đối mặt với bẫy thu nhập trung bình. Ông cho rằng để tránh trì trệ cần chuyển sang nền kinh tế số và phát triển các giải pháp dựa trên nền tảng.
“Không có một hệ thống dữ liệu chính phủ thống nhất, trí tuệ nhân tạo sẽ vẫn kém hiệu quả”, ông Tokayev nhấn mạnh.
Ông kêu gọi các dịch vụ công trở thành một hệ điều hành vô hình nhưng hiệu quả cao, có khả năng rút ngắn thời gian xử lý từ vài ngày xuống còn vài giây, qua đó thúc đẩy tốc độ luân chuyển vốn trong toàn bộ nền kinh tế.
Kazakhstan đã bắt đầu thử nghiệm cách tiếp cận này trong lĩnh vực hải quan, quản lý thuế, logistics và tài chính công. Nền tảng hải quan KEDEN đã rút ngắn thời gian xử lý tờ khai xuống dưới một phút, trong khi Smart Cargo đang được phát triển thành cửa sổ số duy nhất cho các dịch vụ logistics.
Hệ thống quản lý thuế tích hợp đã giảm thời gian xử lý tài liệu từ một giờ xuống còn một phút. Nền tảng Smart Data Finance tập hợp dữ liệu từ 78 nguồn, bao gồm giao dịch tài chính và hoạt động vận tải.
Giới chức cho biết việc giám sát ngân sách theo thời gian thực đã giúp ngăn chặn các khoản thanh toán rủi ro trị giá hàng trăm tỷ tenge. Một hệ thống dự báo mua sắm công, được xây dựng trên danh mục sản phẩm quốc gia với hơn 23 triệu mặt hàng, cũng đang được phát triển nhằm giảm lãng phí ngân sách.
Ông Tokayev cho biết nền kinh tế số hiện chiếm hơn 15% GDP toàn cầu, phản ánh sự chuyển dịch cạnh tranh toàn cầu từ thị trường hàng hóa sang dữ liệu và tiêu chuẩn. Ông cũng nhấn mạnh cần thiết phải phát triển các công cụ tài chính số, bao gồm tiền điện tử và mã hóa tài sản.
“Điều này sẽ làm tăng sức hấp dẫn của đất nước đối với dòng vốn toàn cầu và tạo điều kiện để Kazakhstan trở thành một trung tâm đầu tư và tài chính hàng đầu”, ông nói.
Theo ông Tokayev, Kazakhstan đã thiết lập khuôn khổ pháp lý để quản lý tài sản số. Chính phủ và Ngân hàng Trung ương được giao nhiệm vụ phối hợp xây dựng chiến lược phát triển thị trường tiền điện tử.
Đồng thời, ông Tokayev nhấn mạnh cần đo lường chính xác hơn đóng góp của số hóa đối với tăng trưởng kinh tế.
“Khi báo cáo tăng trưởng GDP, cần hiểu rõ phần nào đến từ khu vực thực và phần nào đến từ đổi mới”, ông nói, đồng thời cảnh báo rằng việc thiếu phương pháp luận rõ ràng có thể tạo ra ảo giác về tiến bộ trong khi che giấu những thách thức cơ bản.
Ông Tokayev cũng đã thăm triển lãm GITEX AI Central Asia & Caucasus, nơi trưng bày các dự án về AI, logistics và công nghệ tài chính.
Trong số đó có một trợ lý AI được triển khai tại trung tâm liên lạc của Kazakhtelecom, nơi xử lý yêu cầu của khách hàng và giúp phát hiện các cuộc gọi gian lận.
Các dự án nhằm phát triển hệ sinh thái tài sản số và hạ tầng thị trường tiền điện tử cũng được giới thiệu, bao gồm các công cụ tài chính được mã hóa trên Sở Giao dịch Chứng khoán Kazakhstan.
Các chuyên gia cho rằng Kazakhstan đã bắt đầu có những bước đi để cạnh tranh trong bối cảnh công nghệ toàn cầu. Theo ông Rustem Mustafin, Giám đốc Trung tâm Khoa học Xã hội Số, quốc gia này có những lợi thế tiềm năng, bao gồm năng lực năng lượng và dư địa phát triển trung tâm dữ liệu.
Ông Mustafin cho biết dự án “thung lũng trung tâm dữ liệu” tại Ekibastuz đang được phát triển với công suất tiềm năng lên tới 1 gigawatt và tổng vốn đầu tư có thể đạt 30 tỷ USD. Theo ông, dự án này có thể giúp Kazakhstan xuất khẩu năng lực tính toán thay vì nguyên liệu thô.
Kazakhstan cũng đã thông qua các dự luật, bao gồm luật về trí tuệ nhân tạo và bộ luật số. Quốc gia này cũng có hai hệ thống trong bảng xếp hạng siêu máy tính TOP500 toàn cầu: Alem.Cloud và AI-Farabium.
Vị trí của Kazakhstan giữa Nga và Trung Quốc có thể giúp nước này đóng vai trò là địa điểm rủi ro thấp hơn cho một số hoạt động hợp tác công nghệ và nghiên cứu quốc tế, đặc biệt khi các đối tác muốn tiếp cận khu vực mà không làm việc trực tiếp thông qua Moskva hoặc Bắc Kinh.
Tuy nhiên, ông Mustafin cũng cảnh báo về các rủi ro. “Các quốc gia không có mô hình riêng và không kiểm soát dữ liệu sẽ chịu sự chi phối của các quyết định thuật toán từ bên ngoài”, ông nói, đồng thời cảnh báo rằng những quốc gia như vậy có nguy cơ trở thành “các thuộc địa thông tin”.
Trước đó, tờ The Times of Central Asia đưa tin rằng Kazakhstan đã nổi lên là một quốc gia dẫn đầu khu vực về mức độ sẵn sàng cho AI và có kế hoạch xây dựng một trung tâm tính toán quốc tế.
