Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, các phân tích gần đây cho thấy tranh cãi ngân sách giữa Bộ Tài chính và Bộ Quốc phòng phản ánh khó khăn của chính phủ trong việc kiểm soát chi tiêu quân sự sau sự kiện ngày 7/10/2023, khi Phong trào Hồi giáo Hamas tấn công kéo theo hành động đáp trả quân sự của Israel tại Dải Gaza. Thủ tướng Benjamin Netanyahu được cho là ưu tiên an ninh ở mức cao nhất, đặt yếu tố kinh tế xuống thứ yếu.
Sau nhiều vòng đàm phán, chính phủ đã thống nhất kế hoạch tăng cường năng lực quốc phòng quy mô khoảng 350 tỷ shekel (gần 94,5 tỷ USD) trong 10 năm. Trước đó, các đề xuất từng lên tới 800 tỷ shekel, cho thấy mức độ mở rộng đáng kể của yêu cầu quân sự khi Israel phải đối phó đồng thời nhiều mặt trận.
Tác động vĩ mô của kế hoạch này được đánh giá là đáng lo ngại. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Israel Amir Yaron cảnh báo nước này đã bước vào xu hướng nợ gia tăng. Theo dự báo, nếu triển khai đầy đủ kế hoạch, tỷ lệ nợ công/GDP có thể lên tới 83% vào năm 2035, ngay cả khi xung đột sớm kết thúc; trong kịch bản kéo dài, áp lực tài khóa sẽ gia tăng mạnh hơn.
Mâu thuẫn giữa hai cơ quan chủ chốt cũng ngày càng rõ nét. Bộ Quốc phòng đề xuất bổ sung khoảng 30 tỷ shekel cho riêng năm 2026, trong khi Bộ Tài chính yêu cầu tuân thủ hạn mức đã phê duyệt. Thực tế này phản ánh khác biệt sâu sắc về ưu tiên chiến lược và phân bổ nguồn lực quốc gia.
Theo giới chuyên gia, vấn đề cốt lõi nằm ở sự mất cân đối giữa mục tiêu an ninh và năng lực tài chính. Cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel Gabi Ashkenazi cho rằng một chiến lược không phù hợp với nguồn lực sẽ làm suy yếu hiệu quả tổng thể. Ông nhấn mạnh Israel cần xác định lại các ưu tiên, kể cả khả năng thu hẹp một số mặt trận để giảm áp lực ngân sách.
Trong bối cảnh hiện nay, việc duy trì nhiều hướng tác chiến đồng thời không chỉ làm gia tăng chi phí quân sự, mà còn kéo theo hệ lụy kinh tế như suy giảm sản xuất, chi phí huy động lực lượng dự bị và rủi ro tài chính dài hạn. Giới phân tích cảnh báo nếu không điều chỉnh chiến lược kịp thời, Israel có thể đối mặt với vòng xoáy nợ công và suy giảm ổn định kinh tế trong những năm tới.
