Gián đoạn sản xuất nước
Israel đang đối mặt với nguy cơ thiếu nước sau khi một đợt tảo nở hoa bất thường làm tắc nghẽn hệ thống lọc tại phần lớn các nhà máy khử mặn của nước này. Giới khoa học cho rằng hiện tượng có liên quan đến lượng lớn nước thải chưa qua xử lý từ Gaza đổ ra Địa Trung Hải sau khi nhiều cơ sở xử lý nước thải tại đây bị phá hủy trong chiến sự.
Theo The Guardian, một vùng vi tảo dài tới khoảng 100 km đã làm tắc hệ thống lọc tại 5 trong 6 nhà máy khử mặn lớn của Israel. Các cơ sở này phải ngừng hoạt động trong nhiều ngày và hiện chỉ vận hành với công suất hạn chế.
Hiệp hội Môi trường Zalul của Israel cảnh báo nước thải chưa xử lý từ Gaza chứa nhiều chất dinh dưỡng như nitơ và phốt pho, tạo điều kiện cho vi tảo và vi khuẩn lam phát triển, từ đó làm nghiêm trọng thêm hiện tượng tảo nở hoa.
Giáo sư Jack Gilron, chuyên gia khử mặn tại Đại học Ben-Gurion, cho rằng nước thải từ Gaza đổ ra biển đang làm gia tăng rủi ro đối với hệ thống sản xuất nước dọc bờ Địa Trung Hải phía nam Israel.
Gaza thiếu nước nghiêm trọng
Trong khi Israel tìm cách khôi phục công suất khử mặn, Gaza tiếp tục đối mặt với cuộc khủng hoảng nước và vệ sinh nghiêm trọng.
Theo tổ chức Bác sĩ Không Biên giới (MSF), khoảng 90% cơ sở hạ tầng nước và vệ sinh tại Gaza đã bị phá hủy kể từ khi chiến sự bùng phát vào tháng 10/2023. Giếng nước, đường ống, hồ chứa và các thiết bị khử mặn đều bị hư hại.
Trước chiến tranh, khoảng 80% nguồn cung nước của Gaza đến từ tầng chứa nước ven biển. Tuy nhiên, nguồn nước này hiện bị nhiễm nước biển và nước thải, không còn phù hợp để sử dụng. Ba đường ống dẫn nước do Israel kiểm soát cũng bị cắt khi chiến sự bắt đầu và chỉ được khôi phục một phần.
Hệ thống phân phối hư hỏng khiến nhiều người phải phụ thuộc vào xe chở nước. Người dân thường phải lựa chọn giữa việc dùng nước để uống hoặc dành cho vệ sinh cá nhân và phòng bệnh.
Nas al-Barawi, một người mẹ 5 con ở Beit Lahia, cho biết gia đình phải mang nước bằng những can lớn hoặc xếp hàng nhiều giờ. Nhiều nguồn nước không an toàn, khiến trẻ em thường xuyên mắc các vấn đề về tiêu hóa, tiêu chảy và bệnh ngoài da.
Lượng lớn nước thải
Omar Shatat, Phó giám đốc Cơ quan Nước các đô thị ven biển Gaza, cho biết cả 5 nhà máy xử lý nước thải tại vùng lãnh thổ này đều không hoạt động. Khoảng 45.000 m3 nước thải chưa xử lý chảy ra Địa Trung Hải mỗi ngày.
Thêm khoảng 15.000 m3 chất thải chưa qua xử lý thấm xuống nguồn nước ngầm thông qua các hố thấm, đặc biệt tại những khu trại tạm ở al-Mawasi.
“Đây là một thảm họa về môi trường và sức khỏe cộng đồng”, ông Shatat nói, đồng thời cảnh báo người dân Gaza và những người phải di dời là nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp do thường xuyên tiếp xúc với nước thải.
Pat Griffiths, người phát ngôn Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế tại Gaza City, cho rằng tình hình có thể nghiêm trọng hơn khi mùa đông tới. Người dân đang sống giữa nước thải, trong khi hệ thống thoát nước không đủ khả năng xử lý lượng chất thải phát sinh.
Tại al-Mawasi, người dân cho biết nước thải từ việc giặt giũ, rửa bát phải chảy ra đường, tạo thành các vũng nước tù đọng, nơi muỗi và tảo sinh sôi. Người dân còn phải đối mặt với ruồi, chuột và mùi hôi.
Nguy cơ dịch bệnh vượt qua biên giới
Tình trạng vệ sinh xuống cấp đã tạo điều kiện cho chuột phát triển tại nhiều khu vực ở Gaza. Loài gặm nhấm này xuất hiện quanh các khu trại đông đúc, nơi nước thải và rác thải tích tụ.
Các cộng đồng Israel gần biên giới Gaza cũng ghi nhận tình trạng chuột gia tăng.
Nada Majdalani, Giám đốc EcoPeace Trung Đông tại Palestine, cảnh báo tác động môi trường của chiến sự không dừng lại ở biên giới. Bà cho biết số ca viêm gan A tại Gaza đang gia tăng và một đợt bùng phát dịch nghiêm trọng có thể ảnh hưởng đến cả những khu vực bên ngoài Gaza.
Tại Israel, nhà chức trách đang kêu gọi người dân sử dụng nước tiết kiệm cho đến khi hệ thống khử mặn được khôi phục. Nguồn cung nước ở miền nam đã giảm, trong khi nông dân được yêu cầu tạm dừng tưới tiêu, động thái có thể tác động đến sản lượng nông nghiệp và giá thực phẩm.
Các tổ chức môi trường Zalul và EcoPeace kêu gọi Cogat, cơ quan Israel phụ trách các vấn đề dân sự tại Gaza, hỗ trợ khôi phục hệ thống xử lý nước thải và cho phép nước thải được xử lý tại các cơ sở do Israel kiểm soát.
Zalul cảnh báo nếu ô nhiễm tiếp tục kéo dài, tác động có thể lan rộng hơn nữa. “Khi môi trường biển bị ô nhiễm, cả con người và thiên nhiên đều phải chịu hậu quả, bất kể họ ở bên nào của biên giới”, tổ chức này nhận định.
