Vụ việc xảy ra vào ngày thứ Sáu đầu tiên của tháng Ramadan do Cảnh sát Biên phòng và Lực lượng hải quan Israel phối hợp thực hiện. Người điều khiển phương tiện, được xác định là một bác sĩ làm việc tại bệnh viện, bị nghi đã tìm cách vận chuyển số cổ vật này từ khu vực Bờ Tây vào Jerusalem trái phép.
Trong quá trình kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện một hộp chứa nhiều đồng tiền cổ được giấu trong xe. Ngay sau đó, các chuyên gia của Cơ quan Cổ vật Israel đã được điều động tới hiện trường để giám định. Kết quả xác nhận đây đều là các hiện vật có giá trị lịch sử cao, có niên đại từ thời kỳ Đền thờ thứ hai của người Do Thái.
Theo các chuyên gia, phần lớn số tiền cổ bị thu giữ được đúc dưới thời các nhà cai trị Do Thái trong giai đoạn Đền thờ thứ hai, cũng như trong các cuộc khởi nghĩa chống lại Đế chế La Mã. Trong số này có các đồng tiền từ thời các vua Hasmonean như John Hyrcanus I và Alexander Jannaeus.
Đáng chú ý, lực lượng chức năng cũng phát hiện nhiều đồng shekel bạc nguyên chất từ năm thứ hai và thứ ba của cuộc Đại khởi nghĩa Do Thái chống La Mã cách đây khoảng 2.000 năm. Những đồng tiền này mang các dòng chữ Hebrew cổ như “Shekel của Israel” và “Jerusalem linh thiêng”. Ngoài ra, còn có các đồng tiền bằng đồng từ năm thứ tư của cuộc khởi nghĩa, được khắc hình “Tứ loài cây” - biểu tượng gắn với lễ Sukkot trong truyền thống Do Thái.
Bên cạnh đó, trong số cổ vật bị thu giữ còn có các đồng tiền liên quan đến cuộc khởi nghĩa Bar Kokhba (thế kỷ II), với dòng chữ “Shimon (Bar Kokhba)” và mặt sau ghi “Năm thứ hai của nền tự do Israel”.
Ông Ilan Hadad, thanh tra phụ trách lĩnh vực buôn bán cổ vật, cho biết nguồn gốc của số tiền này nhiều khả năng liên quan đến các hoạt động đào trộm cổ vật bằng thiết bị dò kim loại. Ông nhấn mạnh: “Một số đồng tiền đã bị làm sạch bởi những người không có chuyên môn, gây hư hại không thể phục hồi. Những đồng khác có thể vừa được khai quật và chưa qua xử lý”.
Theo đánh giá ban đầu, số cổ vật này có thể được đưa vào thị trường chợ đen tại Israel hoặc bán cho các nhà sưu tập tư nhân có nguồn gốc hiện vật không rõ ràng, thậm chí có khả năng bị tuồn ra nước ngoài thông qua các nhà đấu giá. Theo quy định của Israel, việc tìm kiếm cổ vật bằng thiết bị dò kim loại mà không có giấy phép có thể bị phạt tù lên tới 3 năm.
Bộ trưởng Di sản Israel Amichai Eliyahu cũng lên tiếng chỉ trích hành vi này, cho rằng những kẻ đào trộm cổ vật đang “tìm cách xóa bỏ bản sắc và phủ nhận mối liên hệ lịch sử với vùng đất này”. Ông khẳng định chính phủ sẽ tiếp tục tăng cường đấu tranh chống nạn buôn bán cổ vật trái phép và đưa các đối tượng vi phạm ra trước pháp luật.
