Với thị trường rộng lớn, tốc độ tăng trưởng cao, nhu cầu công nghệ và an ninh ngày càng tăng, Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đang nổi lên như một hướng đi nhiều tiềm năng trong chiến lược đối ngoại và kinh tế của Israel.
Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, trong những năm gần đây, Israel ngày càng nhìn nhận châu Á không chỉ là một thị trường xuất khẩu mà còn là không gian chiến lược để đa dạng hóa quan hệ đối tác. Một số học giả và chuyên gia Israel thậm chí cho rằng “châu Á đang trở thành châu Âu mới” của Israel - nơi nước này có thể tìm kiếm các đối tác thực dụng trong công nghệ, năng lượng, quốc phòng và thương mại.
Theo bà Roni Yacobi, nghiên cứu viên về khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tại Mind Israel, các nước như Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc, Singapore và Việt Nam ngày càng coi Israel như một đối tác có giá trị về công nghệ, năng lượng và an ninh. Trong bức tranh đó, ASEAN có vị trí đặc biệt. Khu vực Đông Nam Á đang trở thành một trong những trung tâm tăng trưởng, sản xuất và chuỗi cung ứng quan trọng của thế giới. Theo dự báo cập nhật tháng 7/2026 của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), kinh tế Đông Nam Á được dự báo tăng trưởng 4,6% trong năm 2026 và 4,8% năm 2027.
Đối với Israel, đây là một thị trường không thể bỏ qua. Tuy nhiên, điều Israel quan tâm không chỉ là quy mô thị trường mà còn là khả năng tham gia vào những chuỗi cung ứng mới đang hình thành ở Đông Nam Á.
Một trong những lợi thế nổi bật của Israel là hệ sinh thái công nghệ, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh mạng, công nghệ nước, nông nghiệp chính xác và công nghệ quốc phòng. Trong khi đó, các nền kinh tế ASEAN sở hữu năng lực sản xuất, cơ sở công nghiệp, mạng lưới logistics và thị trường tiêu dùng ngày càng lớn.
Sự kết hợp này tạo ra một mô hình hợp tác có lợi cho cả hai phía: Israel cung cấp công nghệ và sáng tạo, còn các nước Đông Nam Á cung cấp quy mô thị trường, năng lực sản xuất và khả năng kết nối với các chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tiến sĩ Doron Feldman, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Clements về An ninh Quốc gia thuộc Đại học Texas (Mỹ), cho rằng Israel cần tìm cách “cắm rễ” sâu hơn vào các chuỗi cung ứng công nghệ của châu Á, trong đó có khu vực ASEAN. Theo ông, các nền kinh tế châu Á có lợi thế về sản xuất phần cứng, điện tử và quy mô, trong khi Israel nổi trội về phần mềm, an ninh mạng, thương mại hóa tri thức, công nghệ lưỡng dụng và quốc phòng. Việc kết hợp hai hệ sinh thái có thể tạo ra giá trị mới.
Nếu thương mại và công nghệ là nền tảng kinh tế, quốc phòng lại là một trong những động lực chiến lược thúc đẩy Israel hướng sang châu Á.
Số liệu mới nhất của Bộ Quốc phòng Israel cho thấy xuất khẩu quốc phòng của nước này đạt mức kỷ lục 19,2 tỷ USD năm 2025, tăng gần 30% so với năm 2024. Đáng chú ý, ASEAN là một thị trường quan trọng của công nghiệp quốc phòng Israel.
Sự quan tâm ngày càng tăng của Israel đối với ASEAN cũng phản ánh một thay đổi rộng hơn trong tư duy chiến lược của Israel: giảm sự phụ thuộc vào một số đối tác truyền thống và mở rộng mạng lưới quan hệ sang những trung tâm kinh tế mới.
Một dấu hiệu đáng chú ý khác là cách Israel coi ASEAN như một mô hình hợp tác khu vực. Tiến sĩ Eran Lerman, Phó Chủ tịch Viện Jerusalem về Chiến lược và An ninh (JISS), cho rằng Israel và khu vực Trung Đông có thể học hỏi mô hình hợp tác của ASEAN. Xu hướng Israel hướng tới ASEAN không nên được đánh giá đơn thuần như một sự dịch chuyển thị trường. Đó là một phần của quá trình Israel tìm kiếm vị trí mới trong một thế giới mà trọng tâm kinh tế và chiến lược đang dịch chuyển mạnh sang Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Nếu Israel có thể kết hợp thế mạnh về công nghệ, đổi mới sáng tạo và quốc phòng với năng lực sản xuất, thị trường và vị trí địa kinh tế của ASEAN, quan hệ hai bên có thể chuyển từ “mua - bán công nghệ” sang hợp tác cùng phát triển.
Vì thế, đối với Israel, ASEAN không chỉ là một thị trường xa xôi ở phía Đông, mà dần trở thành một trong những hướng đi quan trọng để nước này mở rộng không gian kinh tế, công nghệ và chiến lược trong thập niên tới.
