Theo đài Sputnik, phát biểu trên truyền hình nước này ngày 15/11,người đứng đầu Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (AEOI) Mohammad Eslami bày tỏ: “Chúng tôi hy vọng lò Tokamak đầu tiên được chế tạo hoàn toàn bằng tri thức trong nước sẽ đi vào hoạt động theo đúng tiến độ dự kiến”.
Ông Eslami cho biết việc tự nghiên cứu và chế tạo hệ thống Tokamak là một thành tựu đáng chú ý, thể hiện năng lực tiếp cận những lĩnh vực khoa học tiên tiến, cũng như khả năng bắt kịp các cường quốc khoa học hàng đầu thế giới.
Về phần mình, ông Ali Nourouzi, người đứng đầu Công ty Công nghệ Tiên tiến Iran, cho biết hệ thống Tokamak do nước này phát triển có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực. Theo đó, bức xạ sinh ra trong quá trình vận hành có thể được sử dụng để sản xuất dược chất phóng xạ phục vụ y học hạt nhân và các hệ thống chẩn đoán y tế tiên tiến. Về lâu dài, công nghệ này hướng tới khả năng tạo ra và truyền tải dòng điện cường độ rất cao mà không gây thất thoát năng lượng trong hệ thống.
Hiện chỉ có một số ít quốc gia trên thế giới sở hữu đủ năng lực khoa học và nền tảng công nghiệp để tự thiết kế, chế tạo và vận hành lò phản ứng nhiệt hạch Tokamak.
Được các nhà vật lý hạt nhân Liên Xô đề xuất từ những năm 1950, Tokamak là một trong những hướng nghiên cứu quan trọng nhằm hiện thực hóa phản ứng nhiệt hạch có kiểm soát. Công nghệ này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho các lò phản ứng quy mô lớn, có khả năng sản xuất lượng năng lượng lớn hơn mức năng lượng tiêu thụ để duy trì phản ứng.
Nếu những thách thức hiện nay được giải quyết, nhiệt hạch có thể trở thành nguồn cung năng lượng dồi dào, sạch và an toàn, góp phần giảm sự phụ thuộc vào các nguồn năng lượng hữu hạn. Công nghệ này cũng được kỳ vọng tạo động lực cho sự phát triển của công nghiệp, điện toán và hoạt động thám hiểm không gian. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu đó, giới khoa học vẫn phải giải quyết nhiều vấn đề về lý thuyết, kỹ thuật và công nghệ chế tạo.
Iran đã triển khai chương trình nghiên cứu nhiệt hạch độc lập từ những năm 1970 và hiện vận hành một số lò Tokamak quy mô nhỏ phục vụ nghiên cứu. Trong đó, một lò do Nga chế tạo, một lò của Trung Quốc và ba lò do Iran tự phát triển.
Năng lực nghiên cứu và chế tạo công nghệ hạt nhân của Iran được hỗ trợ bởi nền tảng đào tạo và nghiên cứu khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM) có quy mô lớn. Đây là cơ sở giúp nước này đạt được những bước tiến trong chương trình hạt nhân vì mục đích hòa bình, từ việc làm chủ toàn bộ chu trình nhiên liệu hạt nhân, công nghệ chế tạo máy ly tâm đến phát triển ngành sản xuất dược chất phóng xạ có trình độ cao. Đây cũng là nền tảng để Iran tiếp tục theo đuổi các công nghệ năng lượng tiên tiến trong tương lai.