Theo kênh truyền hình RT ngày 17/10, phát biểu tại cuộc họp cấp bộ trưởng của Tổ chức Hợp tác Hồi giáo, ông Araghchi khẳng định Iran vẫn “cam kết đảm bảo an toàn và an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz”. Ông cho rằng các hành động quân sự của Mỹ và Israel là nguyên nhân gây gián đoạn hoạt động vận tải trên tuyến đường thủy chiến lược này.
Ngoại trưởng Iran cho biết Tehran đã chuyển thông qua Qatar một kế hoạch cụ thể, theo đó eo biển Hormuz có thể mở cửa trở lại và hoạt động hàng hải bình thường được khôi phục trong vòng 7 ngày nếu các điều kiện cần thiết được đáp ứng. Ông nhấn mạnh quyết định hiện phụ thuộc vào Washington, đồng thời cho rằng xung đột không thể được giải quyết trên chiến trường và hòa bình không thể được xây dựng bằng những lời đe dọa hủy diệt.
Theo đề xuất của Tehran, việc khôi phục hoạt động hàng hải qua tuyến vận tải năng lượng quan trọng này gắn với các điều kiện như Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân, nới lỏng các hạn chế đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Iran và giải tỏa một phần tài sản của nước này đang bị đóng băng. Iran cũng yêu cầu chấm dứt các hành động thù địch trên mọi mặt trận, bao gồm các chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza và Liban.
Tháng trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ các điều kiện của Iran, gọi những yêu cầu này là “không thể chấp nhận được”. Ông cho rằng Mỹ vẫn nắm quyền kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz và có vị thế đàm phán thuận lợi hơn, trong khi Iran cần đạt được thỏa thuận do đang ở thế bất lợi nghiêm trọng.
Ông Trump cũng để ngỏ khả năng nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Truyền thông Mỹ đưa tin các quan chức Lầu Năm Góc và cố vấn an ninh quốc gia đã trình bày với Tổng thống những phương án sử dụng một loại bom phi hạt nhân hạng nặng, được mệnh danh là “Mẹ của các loại bom”. Tuy nhiên, cả ông Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đều loại trừ khả năng tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran trước thời điểm diễn ra cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 và bầu cử quốc hội tại Israel ngày 27/10.
Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz trên thực tế ngay sau khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch không kích nhằm vào nước này ngày 28/2. Tuyến đường thủy này trước đó đảm nhận khoảng 1/4 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) được vận chuyển trên toàn cầu. Kể từ đó, lực lượng Iran đã nổ súng nhằm vào các tàu di chuyển dọc những tuyến đường do Hải quân Mỹ thiết lập, vốn bị Tehran coi là bất hợp pháp.
Tình hình tiếp tục diễn biến phức tạp khi các vụ việc liên quan đến thủy lôi được ghi nhận tại khu vực. Theo Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), ngày 17/10, hai tàu chở dầu đã bốc cháy sau khi va phải thủy lôi tại eo biển Hormuz. Trước đó trong tuần, tàu container GFS Pride treo cờ Singapore bị chìm sau khi trúng thủy lôi, trong khi một tàu chở hàng khác vẫn cập cảng an toàn dù va phải thủy lôi.
Tình trạng gián đoạn kéo dài đối với hoạt động vận tải biển qua eo biển Hormuz đã đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng cao, làm gia tăng lo ngại về lạm phát. Ngày 16/10, giá dầu Brent chốt phiên ở mức 109,86 USD/thùng, tăng 3,7% và đạt mức cao nhất trong 5 tháng. Giá dầu thô ngọt nhẹ Mỹ (WTI) cũng vượt ngưỡng 100 USD/thùng.
Các nhà phân tích cảnh báo những bất ổn liên quan đến nguồn cung năng lượng từ Trung Đông tiếp tục duy trì mức cộng thêm do rủi ro địa chính trị trong giá dầu. Khoản cộng thêm này có thể giảm nếu Washington và Tehran đạt được thỏa thuận, qua đó khôi phục hoạt động vận tải biển bình thường qua eo biển Hormuz.
