Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay, ngày 8/4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf viện dẫn ba vi phạm đối với khuôn khổ mà Tehran đã đồng ý ngay cả trước khi đàm phán bắt đầu tuyên bố một lệnh ngừng bắn song phương và các cuộc đàm phán hạt nhân với Mỹ đã trở nên “phi lý”.
Tuyên bố này làm dấy lên nghi ngờ nghiêm trọng về tiến trình do Pakistan làm trung gian, đúng vào lúc Israel phát động đợt không kích dữ dội nhất vào Liban (Lebanon) kể từ tháng 3, khiến hàng trăm dân thường thiệt mạng và thúc đẩy các lời kêu gọi quốc tế khẩn cấp yêu cầu đưa Liban vào thỏa thuận đình chiến.
Trong một tuyên bố đăng trên tài khoản mạng xã hội chính thức, ông Ghalibaf cáo buộc Washington lặp lại mô hình vi phạm cam kết, nêu rõ ba điểm vi phạm cụ thể đối với đề xuất 10 điểm của Iran mà Tổng thống Mỹ Donald Trump từng mô tả trên nền tảng mạng xã hội Truth Social là “cơ sở có thể thực hiện để đàm phán”.
Vi phạm thứ nhất, theo ông Ghalibaf, là việc Israel tiếp tục tấn công Liban, trái với tuyên bố rõ ràng của Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif rằng sẽ có “lệnh ngừng bắn ngay lập tức ở mọi nơi, bao gồm Liban và các khu vực khác”.
Vi phạm thứ hai là việc một thiết bị bay không người lái (UAV) xâm nhập không phận Iran và bị bắn hạ trên thành phố Lar thuộc tỉnh Fars, vi phạm điều khoản cấm xâm phạm không phận.
Vi phạm thứ ba là việc phủ nhận quyền làm giàu uranium của Iran - điều mà ông Ghalibaf cho biết đã được quy định rõ trong điều khoản thứ sáu của khuôn khổ.
Chủ tịch Quốc hội Iran nhấn mạnh: “Chính ‘cơ sở có thể thực hiện để đàm phán’ này đã bị vi phạm công khai và rõ ràng, ngay cả trước khi đàm phán bắt đầu”, đồng thời kết luận rằng việc tiếp tục đàm phán hoặc thực hiện lệnh ngừng bắn song phương trong những điều kiện như vậy là không thể chấp nhận.
Beirut bị tấn công bất ngờ khi tranh cãi về ngừng bắn lan rộng
Chỉ vài giờ sau khi lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran được công bố, Israel phát động chiến dịch mà họ gọi là “Bóng tối vĩnh cửu”, tấn công hơn 100 mục tiêu trên khắp Liban trong vòng 10 phút.
Đây là đợt không kích phối hợp lớn nhất kể từ khi chiến dịch quân sự được nối lại vào ngày 2/3.
Các cuộc tấn công nhằm vào những khu dân cư và thương mại đông đúc tại trung tâm thủ đô Beirut mà không có cảnh báo trong giờ cao điểm, đồng thời có thêm các đợt không kích tại thung lũng Bekaa và miền Nam Liban.
Bộ Y tế Liban cho biết hơn 250 người thiệt mạng và hơn 800 người bị thương trên toàn quốc.
Bộ trưởng Các vấn đề Xã hội Liban Haneed Sayed gọi đây là “một bước ngoặt rất nguy hiểm”, nói với hãng AP của Mỹ rằng các cuộc không kích “đã đánh thẳng vào trung tâm Beirut”, nơi một nửa số người phải di dời trong nước đang trú ẩn.
Về phần mình, Tổng thống Trump coi chiến dịch của Israel tại Liban là “một cuộc đụng độ riêng biệt”, trong khi Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Liban “không nằm trong lệnh ngừng bắn đã được truyền đạt tới các bên liên quan”.
Quan điểm này trái ngược trực tiếp với Thủ tướng Sharif, người khẳng định thỏa thuận áp dụng cho mọi mặt trận.
Một quan chức cấp cao Mỹ nói với trang tin Axios của nước này rằng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã đề cập đến Liban trong cuộc điện đàm với ông Trump ngay trước khi công bố lệnh ngừng bắn, và hai nhà lãnh đạo đồng ý rằng giao tranh tại đó có thể tiếp diễn.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phản ứng mạnh mẽ, yêu cầu Washington lựa chọn giữa lệnh ngừng bắn và “tiếp tục chiến tranh thông qua Israel”, cảnh báo rằng không thể có cả hai. Tehran đe dọa sẽ rút hoàn toàn khỏi thỏa thuận nếu các cuộc tấn công của Israel vào Liban tiếp tục.
Lãnh đạo thế giới kêu gọi đưa Liban vào thỏa thuận đình chiến
Các cuộc tấn công đã vấp phải sự lên án mạnh mẽ ngay lập tức từ cả châu Âu và Mỹ. Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez cho rằng ông Netanyahu đã tiến hành “cuộc tấn công khắc nghiệt nhất” vào Liban kể từ khi chiến dịch bắt đầu, và gọi hành động của Israel là không thể chấp nhận.
Ông Sanchez kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) đình chỉ Hiệp định Liên kết với Israel, yêu cầu đưa Liban vào bất kỳ lệnh ngừng bắn nào và nhấn mạnh không được để các hành vi mà ông gọi là “tội ác” vi phạm luật pháp quốc tế không bị trừng phạt.
Hạ nghị sĩ Mỹ Don Beyer cũng đưa ra quan điểm thẳng thắn, kêu gọi Washington làm rõ với Israel rằng lệnh ngừng bắn “không thể hoạt động nếu không có lệnh ngừng bắn tại Liban”, đồng thời cảnh báo việc ném bom trung tâm Beirut “không phải là con đường dẫn đến hòa bình”.
Đàm phán Islamabad bị đặt dấu hỏi khi Tehran cân nhắc lựa chọn
Pakistan đã tự định vị là bên trung gian không thể thiếu trong khuôn khổ Mỹ - Iran, với việc ông Sharif đề xuất Islamabad làm địa điểm đàm phán trực tiếp và đích thân đảm bảo rằng thỏa thuận áp dụng cho tất cả các mặt trận, bao gồm Liban. Tuy nhiên, uy tín này hiện đang bị thử thách. Ai Cập - một bên trung gian khác - cáo buộc Israel có hành động “có tính toán trước” nhằm phá hoại thỏa thuận.
Phủ Tổng thống Liban lên án những gì họ gọi là “các cuộc tấn công man rợ”, cho rằng Israel đang thực hiện “một vụ thảm sát mới, công khai thách thức mọi giá trị nhân đạo”.
Trong bối cảnh Iran đe dọa rút lui, Hezbollah bảo lưu quyền đáp trả, và phạm vi của lệnh ngừng bắn vẫn còn tranh cãi giữa Washington, Tel Aviv và Islamabad, khuôn khổ ngoại giao được xây dựng trong nhiều tuần dường như đã bắt đầu rạn nứt ngay từ nền tảng vào tối 8/4
Hơn 1,2 triệu người đã phải rời bỏ nhà cửa tại Liban kể từ khi Israel phát động chiến dịch quân sự mới, với tổng số người thiệt mạng đã vượt 1.530 trước khi các cuộc tấn công hôm 8/4 làm con số này tăng thêm hàng trăm người.
