Phát hiện này khẳng định vai trò của đảo Nusakambangan trong bảo tồn loài thú ăn thịt quý hiếm, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát quần thể và bảo vệ môi trường sống trước những sức ép từ hoạt động của con người.
Theo ông Wahyono Restanto, Người đứng đầu Cơ quan Bảo tồn Tài nguyên Thiên nhiên Cilacap (KSDA), hình ảnh một cá thể báo đực được ghi lại vào đêm 12/10/2026. Trong số 6 bẫy ảnh được lắp đặt, có 3 camera ghi nhận hình ảnh cá thể này. Các nhân viên bảo tồn cũng phát hiện phân và vết cào của báo trên 4 tuyến khảo sát. Tuy nhiên, thời gian theo dõi ngắn chưa đủ để xác định quy mô quần thể hiện tại.
Theo dữ liệu trước đây, quần thể báo trên đảo Nusakambangan được ước tính khoảng 20 cá thể. Nghiên cứu của Cơ quan Bảo tồn Tài nguyên Thiên nhiên tỉnh Trung Java năm 2020 tại Khu bảo tồn thiên nhiên Đông Nusakambangan cũng ghi nhận dấu vết của báo Java, song chưa đủ cơ sở để xác định chính xác số lượng.
Các chuyên gia cho rằng cần triển khai khảo sát bằng bẫy ảnh một cách có hệ thống, kết hợp phân tích mẫu sinh học và theo dõi nguồn thức ăn để đánh giá quy mô, phạm vi phân bố và xu hướng biến động của loài.
Theo bà Aswi Andriasari Rofiqoh, chuyên gia sinh thái động vật thuộc Đại học Jenderal Soedirman, báo Java giữ vai trò quan trọng trong cân bằng hệ sinh thái rừng vì là loài động vật ăn thịt đầu bảng, giúp kiểm soát quần thể con mồi như lợn rừng, hươu và các loài linh trưởng. Vì vậy, bảo vệ báo Java cũng góp phần duy trì sự ổn định của hệ sinh thái trên đảo.
Tuy nhiên, vị trí tương đối biệt lập của Nusakambangan không đồng nghĩa với việc môi trường sống của động vật hoang dã được bảo đảm an toàn. Hòn đảo này từng ghi nhận tình trạng chặt cây trái phép, phát quang đất làm nông nghiệp và khai thác nguyên liệu đá vôi.
Một số dự án xây dựng ở nhiều địa điểm trên đảo có thể ảnh hưởng đến động vật hoang dã và môi trường sống của chúng. Những hoạt động này tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm hoặc chia cắt sinh cảnh của các loài động vật hoang dã, trong đó có báo Java.
Các chuyên gia nhấn mạnh, bên cạnh hoạt động tuần tra nhằm ngăn chặn săn bắt trái phép và xâm nhập khu bảo tồn, cơ quan chức năng cần theo dõi biến động diện tích rừng, xác định các hành lang di chuyển của động vật và đánh giá tác động sinh thái của những dự án phát triển. Việc phối hợp với cộng đồng địa phương và trường học để nâng cao nhận thức về bảo tồn đa dạng sinh học cũng có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ hệ sinh thái trên đảo.
Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Nusakambangan có diện tích khoảng 656 ha, là nơi sinh sống của nhiều loài động vật có vú, chim và thực vật quý hiếm, trong đó có một số loài thực vật đặc hữu.
Việc duy trì hệ sinh thái rừng tại đây có ý nghĩa thiết yếu đối với công tác bảo tồn báo Java – phân loài đặc hữu của Indonesia, được xếp vào nhóm Nguy cấp (Endangered) trong Danh sách Đỏ của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN).
