Theo truyền thông quốc tế, trong một phát biểu ngày 7/10, Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva cảnh báo những rủi ro đang đe dọa tăng trưởng toàn cầu. Bài phát biểu được đưa ra trước thềm Hội nghị thường niên IMF và Ngân hàng Thế giới ở Bangkok tổ chức từ 12-18/10/2026.
Bà Georgieva cho biết kinh tế toàn cầu đang chịu tác động trái chiều: xung đột Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung năng lượng, còn làn sóng đầu tư AI lại kích thích nhu cầu. Dù tác động khác nhau đến tăng trưởng, cả hai đều làm gia tăng sức ép lạm phát. Mức độ ảnh hưởng cũng khác nhau giữa các quốc gia, bởi nhiều nền kinh tế đang chịu sức ép từ giá năng lượng cao nhưng chưa được hưởng lợi từ sự bùng nổ AI.
Giá năng lượng có thể tiếp tục ở mức cao
Theo lãnh đạo IMF, giá dầu vẫn quanh 100 USD/thùng. Công suất lọc dầu bị suy giảm còn khiến chênh lệch giữa giá các sản phẩm chủ chốt như diesel và giá dầu thô lên tới khoảng 100 USD/thùng.
Nhu cầu sưởi ấm sắp tăng, trong khi các mối đe dọa đối với tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) qua Hormuz vẫn hạn chế nguồn cung. Bà nhận định giá năng lượng cao có thể kéo dài ngay cả khi chiến tranh vùng Vịnh sớm kết thúc. Giá dầu Brent kỳ hạn cũng cho thấy giá cao có thể tiếp diễn trong năm 2027.
IMF dự kiến hạ dự báo tăng trưởng mạnh nhất đối với các nền kinh tế bị chiến tranh tàn phá, gồm Ukraine và các nước vùng Vịnh. Tuy nhiên, bà Georgieva chưa cho biết dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 có thay đổi so với mức 3% công bố tháng 7 hay không.
Nợ công làm gia tăng sức ép chính sách
IMF cho biết nợ công toàn cầu đang ở mức cao nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai và được dự báo vượt 100% GDP trước năm 2030. Các nền kinh tế phát triển, đứng đầu là Mỹ, có tỷ lệ nợ trên GDP cao hơn nhóm thị trường mới nổi và các nước thu nhập thấp.
Bà Georgieva cho rằng các chính phủ không thể chỉ trông chờ tăng trưởng để giải quyết khó khăn ngân sách. Những nước phát triển có nợ cao cần kế hoạch giảm thâm hụt và kiểm soát nợ trung hạn, trong một số trường hợp phải hành động ngay.
Lạm phát vẫn chịu sức ép từ đầu tư AI, giá năng lượng và thực phẩm, thuế quan, chi tiêu quốc phòng và chi phí trả nợ. Bà đánh giá việc tăng lãi suất của các ngân hàng trung ương Mỹ, châu Âu và Nhật Bản là phù hợp.
Bà nhấn mạnh ưu tiên của chính sách tiền tệ là ổn định giá cả. Các ngân hàng trung ương cần giữ tính độc lập, tránh sức ép mua nợ để giảm gánh nặng ngân sách.
AI mở ra cơ hội nhưng đi kèm rủi ro
Bà Georgieva cảnh báo đầu tư AI tính theo tỷ trọng GDP có thể vượt mức từng dành cho đường sắt, lưới điện và viễn thông. Mức độ tập trung kinh tế và tài chính ngày càng lớn khiến doanh nghiệp AI phải chứng minh khả năng nâng năng suất và lợi nhuận để tương xứng với mức định giá cao. Nếu các doanh nghiệp AI không đạt được kết quả như nhà đầu tư kỳ vọng, thị trường có thể chịu một cú sốc với tác động lan rộng.
Nghiên cứu của IMF cho thấy nếu được triển khai đúng cách, AI có thể đóng góp thêm 0,5 điểm phần trăm vào tăng trưởng toàn cầu mỗi năm. Bà nhấn mạnh cần có cơ chế quản lý rủi ro để hạn chế biến động lớn về việc làm, các mối đe dọa đối với an ninh mạng và sự ổn định, cùng nguy cơ mô hình AI tiên tiến vượt khỏi kiểm soát của con người.
Bà Georgieva cũng kêu gọi nâng kỹ năng lao động, đơn giản hóa việc thành lập và giải thể doanh nghiệp, tăng cường an ninh năng lượng và tinh giản quy định để thúc đẩy tăng trưởng.
