Ngày 17/10, Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva nhận định triển vọng kinh tế thế giới đan xen lạc quan và lo ngại. Khả năng chống chịu của kinh tế toàn cầu, triển vọng AI và sự năng động của châu Á tạo cơ sở cho sự lạc quan. Tuy nhiên, lạm phát, nợ cao, chiến tranh, rủi ro khí hậu và AI vẫn là những mối lo.
Trong tuyên bố sau cuộc họp, Chủ tịch Ủy ban Tiền tệ và Tài chính Quốc tế (IMFC), Bộ trưởng Tài chính Saudi Arabia Mohammed Al-Jadaan, cho biết rủi ro kinh tế vẫn nghiêng về chiều hướng bất lợi. Nội dung tuyên bố được tất cả thành viên nhất trí.
Theo IMFC, xung đột và căng thẳng thương mại leo thang có thể tiếp tục làm gián đoạn các tuyến thương mại trọng yếu, gia tăng áp lực giá hàng hóa, kể cả sản phẩm năng lượng đã qua tinh chế, đồng thời làm suy yếu an ninh năng lượng và lương thực.
Giá năng lượng toàn cầu đã tăng vọt từ cuối tháng 2/2026, khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Các hành động đáp trả của Tehran nhằm vào đồng minh của Washington tại vùng Vịnh đã hạn chế nguồn cung dầu khí. Đà tăng giá năng lượng đã lan rộng, qua đó thúc đẩy lạm phát tại nhiều nền kinh tế.
Trong khi đó, nợ cao và lợi suất trái phiếu gia tăng tại các nền kinh tế phát triển khiến điều kiện tài chính thắt chặt hơn, giữa lúc các ngân hàng trung ương cần hạ nhiệt lạm phát, nhiều khả năng bằng cách tăng lãi suất.
Các nước thu nhập thấp nhập khẩu dầu chịu tổn thương lớn nhất, do vừa đối mặt cú sốc giá cả, vừa không được hưởng lợi từ làn sóng đầu tư AI vốn đang nâng đỡ nhiều nền kinh tế phát triển. Lãi suất và lợi suất trái phiếu cao còn làm tăng nghĩa vụ trả nợ. Theo bà Georgieva, tỷ lệ chi trả nợ trên tổng thu ngân sách của nhóm nước này đã tăng từ 8% lên 14% trong những năm gần đây.
AI cũng đặt ra thách thức. Dù thúc đẩy đầu tư, thương mại và tăng trưởng kinh tế, tác động chưa chắc chắn của công nghệ này, kết hợp với ảnh hưởng lan tỏa từ lợi suất trái phiếu tăng, có thể làm gia tăng những điểm dễ tổn thương về kinh tế vĩ mô và tài chính. Bà Georgieva cho rằng việc phụ thuộc vào một động lực tăng trưởng duy nhất thực sự không chắc chắn.
Trước những sức ép trên, các thành viên IMF nhất trí hỗ trợ những nước thực hiện cải cách và khắc phục rủi ro nợ, chú trọng các nước thu nhập thấp, thu nhập trung bình dễ bị tổn thương và chịu ảnh hưởng của xung đột. IMFC khuyến khích tăng hỗ trợ cho những nước có nợ bền vững, chương trình cải cách mạnh mẽ để thúc đẩy tăng trưởng nhưng gặp khó khăn tài chính ngắn hạn. Một số thành viên đã cam kết hỗ trợ Quỹ Tín thác Giảm nghèo và Tăng trưởng của IMF.
Bà Georgieva nhấn mạnh rằng các nước cần ưu tiên chi tiêu cho tăng trưởng và bảo vệ người dễ bị tổn thương. IMF có trách nhiệm hỗ trợ tái cơ cấu nợ khi cần thiết, huy động nguồn lực trong nước, thu hút tài chính quốc tế và tạo điều kiện cho đầu tư tư nhân.
Với AI, Hội nghị thường niên của IMF và Ngân hàng Thế giới (WB) cũng tập trung thảo luận việc áp dụng quy định quản lý và biện pháp bảo đảm an toàn cho các mô hình tiên tiến nhất. Vấn đề trở nên cấp thiết sau thông tin về các sự cố an ninh liên quan đến tác nhân AI tự chủ. Bà Georgieva đánh giá cao tinh thần hợp tác giữa doanh nghiệp, chính phủ và các bên liên quan.
