Với phương châm "không để ai bị bỏ lại phía sau", thời gian qua, Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam cùng các cấp, ngành và toàn xã hội đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực, huy động nguồn lực hỗ trợ người nghèo, người yếu thế, góp phần cải thiện đời sống, lan tỏa tinh thần "Tương thân tương ái" trong cộng đồng.
Chăm lo nhân dân trong giai đoạn có nhiều biến động
Giai đoạn 2024 - 2026, công tác an sinh xã hội được triển khai trong bối cảnh đặc biệt, khi thiên tai, bão lũ diễn biến bất thường, liên tiếp gây thiệt hại lớn về người, tài sản và sinh kế. Tính đến hết tháng 9/2026, thiên tai, bão lũ đã làm hơn 1.070 người chết, mất tích, thiệt hại ước tính trên 200 nghìn tỷ đồng. Riêng năm 2025, thiên tai gây hậu quả khốc liệt hiếm có, cao kỷ lục trong nhiều năm. Bão chồng bão, lũ chồng lũ, khiến 484 người chết và mất tích, thiệt hại hơn 104.700 tỷ đồng. Riêng các đợt bão lũ cuối năm 2025 tại miền Trung đã làm 1.597 căn nhà bị sập, cuốn trôi và 34.759 căn nhà bị hư hỏng nặng.
Bối cảnh đó đặt ra yêu cầu công tác an sinh xã hội phải được triển khai nhanh, khẩn cấp, kịp thời, vừa bảo đảm những nhu cầu thiết yếu trước mắt, vừa hỗ trợ người dân khôi phục nhà ở, sản xuất, ổn định cuộc sống lâu dài. Hưởng ứng lời kêu gọi của Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và các cuộc vận động do Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát động, MTTQ các cấp triển khai, truyền thống "Tương thân tương ái" tiếp tục được phát huy mạnh mẽ khi hàng nghìn doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân, nhân dân trong nước và đồng bào ở nước ngoài đã đóng góp kinh phí, hàng hóa, vật liệu, ngày công để giúp đỡ những gia đình khó khăn. Sự chung tay của các tổ chức, cá nhân, từ công tác cứu trợ khẩn cấp đến hỗ trợ nhà ở, sinh kế, chăm lo Tết và tri ân người có công đã tạo thêm nguồn lực quan trọng, góp phần đáp ứng yêu cầu chăm lo nhân dân trong giai đoạn có nhiều biến động.
Đối với hoạt động chăm lo người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, năm 2024, MTTQ các cấp vận động Quỹ "Vì người nghèo" và các chương trình an sinh xã hội trên 7.305 tỷ đồng, gồm trên 2.335 tỷ đồng vào Quỹ và trên 4.970 tỷ đồng hỗ trợ trực tiếp tại địa phương. Cùng với ngân sách nhà nước và sự trợ giúp của cộng đồng, MTTQ các cấp phối hợp xây mới, sửa chữa 53.646 căn nhà Đại đoàn kết; hỗ trợ trên 1,86 triệu lượt người khám, chữa bệnh; 313.696 lượt học sinh, sinh viên học tập; 172.201 lượt người phát triển sản xuất. Chăm lo Tết cho người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn được duy trì hằng năm. Dịp Tết Ất Tỵ năm 2025, MTTQ các cấp trích hơn 371 tỷ đồng tặng 663.507 suất quà; Tết Bính Ngọ năm 2026 trích hơn 565 tỷ đồng tặng hơn 730.000 suất quà. Các hoạt động góp phần giúp người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn đón Tết đầm ấm.
Chương trình "Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước" trong năm 2025 là hoạt động nổi bật theo sự chỉ đạo của Chính phủ, huy động sự chung tay của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Theo kết quả công bố tại hội nghị tổng kết ngày 26/8/2025, cả nước đã hỗ trợ xây mới, sửa chữa 334.234 căn nhà; huy động trên 24,7 nghìn tỷ đồng, trong đó nguồn đóng góp của người dân và nguồn lực xã hội hóa gần 12,3 nghìn tỷ đồng; huy động hơn 2,7 triệu ngày công với hơn 454 nghìn lượt người tham gia. Kết quả chung của chương trình có sự đóng góp của MTTQ các cấp, các tổ chức thành viên, chính quyền, lực lượng vũ trang, doanh nghiệp và nhân dân. MTTQ các cấp sử dụng Quỹ "Vì người nghèo" làm đầu mối tiếp nhận nguồn kinh phí hỗ trợ; phối hợp với chính quyền và các đơn vị tài trợ tổ chức thực hiện, đồng thời vận động thêm nguyên vật liệu, ngày công của cộng đồng. Cùng với vận động nguồn lực, hệ thống MTTQ Việt Nam đã triển khai giám sát góp phần bảo đảm hỗ trợ đúng đối tượng, sử dụng kinh phí đúng mục đích.
Công tác vận động nguồn lực hỗ trợ nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai được tích cực triển khai. Sau bão Yagi năm 2024, công tác vận động cứu trợ đã nhận được sự hưởng ứng rộng rãi của nhân dân trong nước, đồng bào ở nước ngoài, các tổ chức, doanh nghiệp. Ủy ban MTTQ các cấp tiếp nhận trên 5.303 tỷ đồng. Đợt vận động cứu trợ thiên tai năm 2025, đến ngày 31/01/2026, MTTQ các cấp vận động trên 4.150 tỷ đồng. Riêng Ban Vận động cứu trợ Trung ương từ ngày 2/10/2025 đến ngày 31/01/2026 tiếp nhận 1.458,326 tỷ đồng; hơn 1,4 triệu người dân và hơn 17 nghìn tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp tham gia ủng hộ qua các kênh tiếp nhận của Trung ương. Trong Chiến dịch "Quang Trung" cuối năm 2025, Trung ương MTTQ Việt Nam phân bổ trên 280 tỷ đồng cho 8 tỉnh, thành phố tham gia xây mới, sửa chữa nhà; phối hợp Quỹ Thiện Tâm triển khai hỗ trợ người dân tại 23 tỉnh, thành phố với tổng kinh phí gần 1.000 tỷ đồng. Theo kết quả tổng kết chiến dịch ngày 16/01/2026, cả hệ thống chính trị và các lực lượng đã hoàn thành sửa chữa 34.759 nhà, xây lại 1.597 nhà tại miền Trung.
Để thuận lợi cho người dân tham gia ủng hộ và theo dõi nguồn đóng góp, năm 2025, Trung ương MTTQ Việt Nam phối hợp mở thêm kênh ủng hộ trên VNeID, công bố sao kê, thông tin phân bổ và triển khai thư cảm ơn điện tử từ ngày 15/12/2025. Việc công khai giúp tổ chức, cá nhân đóng góp theo dõi nguồn cứu trợ và giám sát việc phân bổ, sử dụng.
Gắn nguồn lực xã hội với thực hiện chính sách người có công
Dịp kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 2024, MTTQ các cấp tổ chức gặp mặt, tri ân, tặng quà hơn 20.000 chiến sĩ Điện Biên, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến trực tiếp tham gia chiến dịch. Các hoạt động thể hiện lòng biết ơn đối với những người đã đóng góp, hy sinh cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, đồng thời góp phần chăm lo đời sống của người có công và gia đình. Tháng 7/2026, Quỹ "Đền ơn đáp nghĩa" Trung ương đã kêu gọi đóng góp ủng hộ tổng kinh phí 470 tỷ đồng. Sự tham gia của các đơn vị góp phần huy động thêm nguồn lực xã hội để chăm lo người có công với cách mạng. Cùng với đó, các tổ chức thành viên phát huy thế mạnh, mạng lưới đoàn viên, hội viên để hỗ trợ những nhóm dân cư có nhu cầu khác nhau.
Năm 2026, chương trình tri ân tặng nhà cho Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng và Thương binh 1/4 do Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phối hợp với Bộ Nội vụ, và tập đoàn Vingroup thực hiện đã nhanh chóng triển khai tặng quà tri ân dành cho 1.413 Mẹ có tổng trị giá 1.044 tỷ đồng; 1.312 Mẹ nhận qua sổ tiết kiệm hoặc chuyển khoản, 101 Mẹ đăng ký xây nhà hoặc nhận căn hộ. Trong năm 2026 – 27/7/2027 chương trình sẽ tiếp tục triển khai tặng quà tri ân cho các thương binh hạng 1/4. Tổng ngân sách của chương trình gần 11.000 tỷ đồng. Đối với con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học, theo báo cáo tổng hợp năm 2026, Quỹ "Vì người nghèo" Trung ương bước đầu phân bổ 66,465 tỷ đồng hỗ trợ nhà ở. Trung ương MTTQ Việt Nam hướng dẫn triển khai; MTTQ các cấp ở địa phương phối hợp với chính quyền và các lực lượng liên quan rà soát đối tượng, tổ chức hỗ trợ. Hoạt động này tiếp tục chăm lo những gia đình còn khó khăn sau chương trình xóa nhà tạm, gắn nguồn lực xã hội với thực hiện chính sách đối với người có công.
Khắc phục chậm trễ, trùng lặp giữa các nguồn hỗ trợ
Tiếp tục thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững, thời gian tới, MTTQ các cấp phối hợp với chính quyền nắm tình hình đời sống nhân dân, rà soát nhu cầu của người có công, người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn và người bị thiệt hại do thiên tai; lựa chọn nội dung hỗ trợ phù hợp; gắn chăm lo đời sống, nhà ở với hỗ trợ sinh kế, việc làm để người dân có điều kiện ổn định lâu dài, hạn chế tái nghèo.
Trung ương MTTQ Việt Nam và MTTQ các cấp tiếp tục vận động doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đồng hành theo chương trình, địa bàn và nhu cầu cụ thể; huy động cả kinh phí, hàng hóa, chuyên môn, công nghệ và ngày công. Chủ động phối hợp với các đơn vị về phương tiện, nhân lực, điểm tiếp nhận, vận chuyển và phân phối hàng cứu trợ, sẵn sàng triển khai khi có tình huống khẩn cấp. Cùng đó, nâng cao chất lượng quản lý, tổng hợp kết quả các chương trình an sinh xã hội. Trung ương MTTQ Việt Nam hướng dẫn thống nhất nội dung thống kê, thời điểm báo cáo, phạm vi nguồn lực và kết quả hỗ trợ; MTTQ các cấp cập nhật dữ liệu, theo dõi đến từng địa bàn, đối tượng. Tăng ứng dụng công nghệ, thực hiện công khai, giám sát, kịp thời khắc phục chậm trễ và hạn chế trùng lặp giữa các nguồn hỗ trợ.
