Đây là lễ hội văn hóa dân gian, tôn giáo về hiếu đạo và tâm linh Phật giáo của người Việt, là nét sinh hoạt văn hóa cộng đồng rộng lớn, góp phần gìn giữ, kế thừa và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Phát biểu khai mạc Lễ hội, Phó Chủ tịch UBND quận Ngũ Hành Sơn Tạ Tự Bình cho biết, hiện nay, Lễ Vu Lan báo hiếu không chỉ là nghi lễ gói gọn nơi chốn thiền môn mà đã trở thành ngày hội chung của tất cả những tâm hồn hướng về nguồn cội thiêng liêng cao quý, mà gần gũi nhất là hình ảnh của cha, của mẹ... Cho dù ở bất cứ nơi đâu nhưng cứ đến ngày Lễ Vu Lan, mọi cảm xúc lại đưa con người trở lại với vòng tay yêu thương của cha mẹ. Ngày Vu Lan báo hiếu cũng chính là ngày mà mỗi con người Việt Nam thể hiện truyền thống “uống nước nhớ nguồn” tốt đẹp của dân tộc.
Theo ông Tạ Tự Bình, Lễ hội năm nay diễn ra trong ba ngày 12-14/8 (nhằm ngày 9, 10 và 11/7 năm Giáp Thìn) với 2 phần lễ và hội. Những giá trị văn hóa lịch sử địa phương được chuyển tải đến với người dân và du khách thông qua các nghi lễ tâm linh và nhiều hoạt động phong phú, hấp dẫn. Sự kết tinh từ những giá trị của văn hóa Phật giáo, truyền thống tốt đẹp của dân tộc và miền di sản Ngũ Hành Sơn tạo nên một Lễ hội vừa trang nghiêm, trầm mặc, nhưng cũng tràn đầy sức sống, tươi vui.
Với truyền thống văn hóa hiếu nghĩa, uống nước nhớ nguồn của dân tộc và tín ngưỡng tâm linh thờ cúng tổ tiên của người Việt Nam, ngày Lễ Vu Lan của Đạo Phật đã hòa quyện với triết lý, tục thờ cúng ngày Rằm tháng Bảy, hình thành Lễ hội Vu Lan báo hiếu. Mùa Vu Lan báo hiếu đã trở thành nét văn hóa truyền thống hàng nghìn năm của dân tộc Việt Nam. Đây là thời gian để mỗi người thực hành và khắc sâu hạnh nguyện báo hiếu, hiếu hạnh với cha mẹ, ông bà và những người thân yêu, đồng thời cũng là thời gian tưởng nhớ, tri ân tổ tiên, Anh hùng dân tộc, Anh hùng liệt sỹ đã hy sinh để bảo vệ Tổ quốc.
Lễ hội diễn ra các hoạt động gồm: Lễ Hưng tác - Thượng Đại Tràng Phan; Lễ Phật khai kinh; cầu siêu anh linh chiến sĩ trong động Âm phủ; lễ truyền đăng cầu quốc thái dân an, thuyết pháp công ơn cha mẹ; triển lãm ảnh, tượng đá nghệ thuật; viết thư pháp; không gian trà đạo; cài hoa hồng hiếu hạnh cho người dân và du khách…
Danh thắng Ngũ Hành Sơn là Di tích quốc gia đặc biệt, Di sản văn hóa của thế giới, là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam và trở thành không gian văn hóa, không gian tổ chức lễ hội để phát huy giá trị di sản văn hóa tại danh lam thắng cảnh. Lễ hội Vu Lan báo hiếu Ngũ Hành Sơn không còn đơn thuần mang ý nghĩa tôn giáo thuần túy mà trở thành lễ hội văn hóa, tinh thần chung của cộng đồng, góp phần đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh của người dân và du khách, ông Tạ Tự Bình cho biết thêm.
