Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA cho biết, việc điều chỉnh mức thu nhập bình quân hàng tháng lên 20 triệu đồng đối với cá nhân, 40 triệu đồng với vợ chồng và 30 triệu đồng cho cá nhân độc thân nuôi con dưới tuổi thành niên là bước tiến phù hợp với thực tiễn, giúp nhiều người dân đô thị có thêm cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội.
Tuy nhiên, HoREA cho rằng dự thảo vẫn còn những điểm chưa thật sự hợp lý, cần được điều chỉnh để đảm bảo tính khả thi. Điển hình là cách tính “số tiền tương đương giá trị quỹ đất 20%” mà chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại phải nộp. Dự thảo quy định khoản tiền này được tính dựa trên 3%/năm số tiền sử dụng đất của 20% diện tích đất ở của dự án trong khoảng thời gian từ khi giao đất đến khi hoàn thiện hạ tầng.
Ông Lê Hoàng Châu cho rằng, cách tính này vừa phức tạp, vừa không có căn cứ pháp luật, đồng thời không phù hợp với Luật Nhà ở 2023. “Việc neo số tiền phải nộp vào 3%/năm tiền sử dụng đất là không chính xác. Cần tính trực tiếp dựa trên giá trị quỹ đất đã đầu tư hạ tầng kỹ thuật. Đây là cách tiếp cận minh bạch, dễ áp dụng và phù hợp với thực tiễn”, ông Châu phân tích.
Về chính sách tín dụng, HoREA bày tỏ quan ngại trước quy định mức lãi suất vay 5,4%/năm cho người mua, thuê mua nhà ở xã hội, con số này vẫn khá cao, chưa phù hợp với khả năng tài chính của người dân. “Chúng tôi kiến nghị tiếp tục áp dụng mức 4,8%/năm như giai đoạn 2021 - 7/2024. Đây là mức hợp lý, tạo điều kiện để người thu nhập trung bình và thấp có thể tiếp cận nhà ở xã hội”, ông Lê Hoàng Châu đề xuất.
Đồng thời, Hiệp hội cho rằng cơ quan có thẩm quyền quyết định lãi suất nên là Ngân hàng Nhà nước thay vì Ngân hàng Chính sách xã hội nhằm đảm bảo sự đồng bộ trong điều hành. Ngoài ra, Hiệp hội cũng đề nghị sớm cho phép Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai cho vay đối với chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, thay vì chờ đến sau năm 2030. Theo HoREA, việc kéo dài thời gian cấm cho vay sẽ làm hạn chế nguồn lực, cản trở mục tiêu phát triển ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội giai đoạn 2021 - 2030.
Một điểm đáng chú ý khác đó là quy định về bán lại nhà ở xã hội riêng lẻ sau 5 năm. Hiện nay, người bán phải nộp 50% tiền sử dụng đất theo quy định. Tuy nhiên, HoREA cho rằng, mức này quá cao trong bối cảnh giá đất tại nhiều địa phương tăng mạnh, điển hình như TP Hồ Chí Minh có nơi tăng từ 2,3 đến gần 39 lần so với giai đoạn trước. Hiệp hội kiến nghị giảm tỷ lệ nộp xuống còn 20 - 30% để giảm gánh nặng cho người dân, đồng thời phù hợp với chính sách đất đai mới.
Ngoài ra, HoREA cũng tán thành việc bổ sung quy định chuyển tiếp, cho phép các dự án đã có chủ trương đầu tư trước đây có thể thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội bằng hình thức nộp tiền thay vì bố trí quỹ đất. Theo HoREA, quy định này không chỉ bảo đảm tính nhất quán pháp luật mà còn góp phần tăng nguồn lực cho Quỹ phát triển nhà ở địa phương.
Theo ông Lê Hoàng Châu, những góp ý của HoREA xuất phát từ thực tiễn thị trường và nhu cầu an cư bức thiết của người dân. “Chúng tôi mong muốn dự thảo Nghị định sẽ được hoàn thiện, vừa tháo gỡ khó khăn về pháp lý, vừa tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp tham gia, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển nhà ở xã hội trong giai đoạn tới", ông Châu bày tỏ.
