Tổng Thư ký Kao Kim Hourn cho biết chủ đề của hội nghị năm nay, “Cùng nhau định hướng tương lai”, nhấn mạnh yêu cầu ASEAN chủ động chuẩn bị một cách tự cường để những cú sốc toàn cầu trong tương lai không biến thành các cuộc khủng hoảng đối với khu vực.
Tổng thư ký ASEAN cho biết điểm nổi bật nhất của hội nghị lần này là Phiên họp Hẹp giữa các nhà lãnh đạo ASEAN với không khí trao đổi cởi mở, thẳng thắn nhưng vẫn dựa trên tinh thần tôn trọng lẫn nhau. Thời lượng thảo luận cũng kéo dài hơn dự kiến do các nhà lãnh đạo dành nhiều thời gian trao đổi sâu về các vấn đề chiến lược của khu vực.
Hội nghị đã tập trung mạnh vào các vấn đề năng lượng trong bối cảnh khu vực và thế giới đang đối mặt với nguy cơ khủng hoảng năng lượng do tác động từ xung đột tại Trung Đông. Các nhà lãnh đạo ASEAN nhấn mạnh nhu cầu tăng cường kết nối năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung, đẩy nhanh phát triển năng lượng tái tạo và sớm phê chuẩn Hiệp định khung ASEAN về an ninh dầu khí (APSA), cũng như thúc đẩy vận hành Mạng lưới điện ASEAN.
Bên cạnh đó, vấn đề an ninh lương thực cũng được đặt lên hàng đầu. ASEAN thống nhất duy trì thị trường mở, bảo đảm lưu thông hàng hóa thiết yếu và thúc đẩy phê chuẩn nhanh Nghị định thư nâng cấp Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA 2.0). Các nhà lãnh đạo cũng nhấn mạnh vai trò của Quỹ Dự trữ gạo khẩn cấp ASEAN+3 nhằm tăng khả năng ứng phó với gián đoạn chuỗi cung ứng.
Theo Tổng thư ký ASEAN, các nhà lãnh đạo cũng đặc biệt quan tâm tới việc bảo vệ công dân ASEAN đang sinh sống và làm việc tại Trung Đông, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng. ASEAN đã thông qua Tuyên bố về ứng phó với khủng hoảng Trung Đông, trong đó nhấn mạnh các biện pháp phối hợp về năng lượng, lương thực, tài chính, chuỗi cung ứng và hỗ trợ lãnh sự cho công dân các nước thành viên.
Ông Kao Kim Hourn cho biết hội nghị lần này đã thông qua và ghi nhận 18 văn kiện quan trọng, đồng thời nhấn mạnh tinh thần đoàn kết của ASEAN bất chấp những thách thức hiện nay như tình hình Myanmar hay căng thẳng biên giới giữa Campuchia và Thái Lan.
Liên quan tới Myanmar, các nhà lãnh đạo tái khẳng định tiếp tục triển khai Đồng thuận 5 điểm, đồng thời giao các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tiếp tục trao đổi với phía Myanmar nhằm thúc đẩy hòa giải và giảm bạo lực.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc ASEAN thông qua Nghị định thư Cebu sửa đổi Hiến chương ASEAN để tạo cơ sở pháp lý cho Timor Leste gia nhập ASEAN với tư cách thành viên đầy đủ. Đây là lần đầu tiên Hiến chương ASEAN được sửa đổi kể từ khi được thông qua năm 2007.
Hội nghị cũng nhấn mạnh hợp tác hàng hải là ưu tiên chiến lược của ASEAN. Các nhà lãnh đạo tái khẳng định cam kết duy trì hòa bình, an ninh và tự do hàng hải phù hợp với Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982), đồng thời thúc đẩy đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) theo hướng thực chất và hiệu quả.
Tổng thư ký ASEAN cho biết các nước thành viên cam kết đẩy nhanh đàm phán để hoàn tất COC trong năm nay dưới vai trò Chủ tịch ASEAN của Philippines.
Ngoài ra, hội nghị cũng thông qua nhiều sáng kiến liên quan tới biến đổi khí hậu, tăng cường khả năng chống chịu thiên tai, hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs), cũng như thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh.
Theo Ban Thư ký ASEAN, khoảng 900 cơ quan báo chí quốc tế đã đăng ký đưa tin về toàn bộ các hoạt động của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48.
