Nghiên cứu công bố trên tạp chí Scientific Reports ngày 4/11 cho thấy đây là một trong những loài gặm nhấm lớn nhất được biết đến trong kỷ Paleogen. Phát hiện cũng giúp làm sáng tỏ quá trình tiến hóa khiến một số loài gặm nhấm sơ khai đạt kích thước khổng lồ.
Hai mẫu hóa thạch gồm một răng hàm và một răng cửa, được phát hiện tại một mỏ than ở tỉnh Krabi năm 2004. Bà Pannipa Tian, nhà địa chất thuộc Cục Tài nguyên khoáng sản Thái Lan, cho biết chiếc răng cửa màu kem nổi bật trên nền than tối màu khi đó đã khiến bà chú ý, song kích thước lớn bất thường của nó khiến bà tưởng đó là một mảnh xương. Cùng ngày, một thành viên khác trong đoàn khảo sát tìm thấy chiếc răng hàm sẫm màu. Dù bồn trũng Krabi từng phát lộ hóa thạch của nhiều loài linh trưởng, thú ăn thịt và thú có móng guốc cổ đại, nhóm nghiên cứu khi đó vẫn chưa có đủ bằng chứng và công nghệ để xác định hai chiếc răng thuộc về loài nào.
Phải hơn hai thập kỷ sau, qua phân tích chi tiết hai mẫu vật, các nhà nghiên cứu Thái Lan, Pháp và Canada mới xác định đây là một loài chưa từng được biết đến. Con vật có khối lượng ước tính bằng khoảng một nửa một con chuột lang nước cỡ lớn - loài gặm nhấm lớn nhất còn sống hiện nay. Tuy nhiên, khác với chuột lang nước ở Nam Mỹ, loài mới thuộc họ Ischyromyidae đã tuyệt chủng, một trong những nhóm gặm nhấm chủ yếu xuất hiện sớm nhất.
Loài này đã được đặt tên là Yakamys sirindhornae nhằm tôn vinh Công chúa Thái Lan Sirindhorn, người ủng hộ các hoạt động nghiên cứu khoa học và cổ sinh vật học.
Theo bà Pannipa, phát hiện góp phần làm rõ sự đa dạng của sinh giới trong quá khứ, đồng thời gợi mở khả năng các loài gặm nhấm cổ đại đã tiến hóa tại khu vực nay là Thái Lan trước khi lan sang những nơi khác trên thế giới. Tuy nhiên, với vỏn vẹn hai chiếc răng hóa thạch, hình dáng, chế độ ăn và tập tính của loài vật này vẫn còn là những câu hỏi chưa có lời giải.
