Thiếu việc làm ổn định, thu nhập thấp là những khó khăn mà nhiều lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo đang gặp phải. Khi chưa có nghề nghiệp hoặc kỹ năng chuyên môn, phần lớn người lao động chỉ có thể làm những công việc giản đơn, thời vụ, thu nhập không ổn định. Bởi vậy, bên cạnh các chính sách hỗ trợ về đời sống, đào tạo nghề và giải quyết việc làm đang được nhiều địa phương quan tâm triển khai, giúp người dân có thêm cơ hội cải thiện thu nhập.
Theo Cục Thống kê, trong 9 tháng năm 2026, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ đạt 29,9%, tăng 0,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Thu nhập bình quân của người lao động đạt 9,1 triệu đồng/tháng, tăng 752.800 đồng so với cùng kỳ. Tuy nhiên, thu nhập giữa khu vực thành thị và nông thôn vẫn có sự chênh lệch đáng kể, lần lượt là 10,7 triệu đồng và 8 triệu đồng/tháng.
Trong khi nhiều doanh nghiệp cần tuyển lao động có tay nghề, không ít người lao động ở nông thôn, miền núi lại thiếu kỹ năng, thiếu thông tin tuyển dụng nên khó tìm được công việc phù hợp. Với những gia đình có hoàn cảnh khó khăn, việc cho con em theo học nghề cũng không đơn giản. Ngoài học phí, các khoản chi cho ăn ở, đi lại trong thời gian học là gánh nặng không nhỏ.
Để tháo gỡ những khó khăn này, thời gian qua, nhiều địa phương đã triển khai các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và các nhóm đối tượng chính sách. Bên cạnh hỗ trợ học phí, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cũng tăng cường phối hợp với doanh nghiệp, tạo điều kiện cho học sinh, sinh viên thực tập, làm việc và có thu nhập ngay trong quá trình đào tạo.
Tại Bắc Ninh, với nhiều khu công nghiệp và doanh nghiệp sản xuất, nhu cầu tuyển dụng lao động kỹ thuật khá lớn. Đây cũng là điều kiện để các trường nghề trên địa bàn tăng cường liên kết với doanh nghiệp, vừa đào tạo theo nhu cầu thực tế, vừa hỗ trợ học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn tìm kiếm việc làm.
Sinh viên Nguyễn Đức Giang, Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh, là một trong những trường hợp được hưởng chính sách hỗ trợ học nghề. Được miễn 100% học phí, Giang giảm bớt được một khoản chi phí đáng kể cho gia đình. Đặc biệt, trong thời gian thực tập tại doanh nghiệp, em có thu nhập khoảng 10 triệu đồng/tháng. Số tiền này giúp Giang tự trang trải sinh hoạt, đồng thời có điều kiện hỗ trợ gia đình. Qua thời gian làm việc thực tế, em cũng tích lũy thêm kinh nghiệm, kỹ năng nghề nghiệp để chuẩn bị cho công việc sau khi ra trường.
Cũng có hoàn cảnh khó khăn, sinh viên Trần Văn Giáp, Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ, được nhà trường miễn toàn bộ học phí, hỗ trợ chỗ ở ký túc xá và tạo điều kiện làm việc tại doanh nghiệp.
Giáp chia sẻ:“Thuộc đối tượng hộ nghèo nên em được vào đây học tập cũng như được nhà trường miễn học phí 100% tạo điều kiện ở ký túc xá 1 năm và cũng tạo cho em công việc ở công ty giúp em có tiền trang trải sinh hoạt hàng tháng.”
Với những sinh viên như Giang và Giáp, việc được miễn học phí, hỗ trợ chỗ ở và giới thiệu công việc đã giúp các em giảm bớt khó khăn trong quá trình học tập. Thay vì phải lo toàn bộ chi phí sinh hoạt, em có thể vừa học nghề, vừa làm việc để có thêm thu nhập.
Không chỉ hỗ trợ học phí, chỗ ở, Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ còn đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp trong đào tạo, giúp sinh viên sớm tiếp cận môi trường làm việc thực tế. Thay vì chỉ đến doanh nghiệp thực tập vào cuối khóa, sinh viên được tham gia học tập trực tiếp tại doanh nghiệp từ năm thứ hai, với sự hướng dẫn của cả giảng viên nhà trường và đội ngũ kỹ thuật của doanh nghiệp.
Theo PGS.TS Nguyễn Tiến Đông, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ, hoạt động đào tạo của trường được thực hiện theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp. Hết năm thứ nhất, sau khi học các môn cơ bản ở nhà trường, từ năm thứ hai khái niệm mới là học tập tại doanh nghiệp chứ không phải thực tập nữa. Khi học tập tại doanh nghiệp thì cả giảng viên nhà trường, giảng viên doanh nghiệp cùng đào tạo các bạn sinh viên đáp ứng ngay vị trí việc làm này.
Tuy nhiên, công tác đào tạo nghề tại một số địa phương vẫn gặp khó khăn do ngành nghề đào tạo chưa sát với nhu cầu tuyển dụng. Nhiều lao động ở vùng sâu, vùng xa còn hạn chế về điều kiện kinh tế, đi lại nên khó tham gia các khóa học dài hạn. Bên cạnh đó, việc liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp chưa chặt chẽ, ảnh hưởng đến cơ hội tìm kiếm việc làm sau tốt nghiệp.
Để nâng cao hiệu quả đào tạo nghề, các địa phương cần rà soát nhu cầu sử dụng lao động, lựa chọn ngành nghề phù hợp với điều kiện thực tế. Tại các khu công nghiệp, cần ưu tiên đào tạo lao động kỹ thuật theo nhu cầu doanh nghiệp; ở khu vực nông thôn, miền núi, chú trọng những nghề có thể tạo việc làm tại chỗ. Đồng thời, tiếp tục hỗ trợ chi phí học tập, tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp, gắn đào tạo với tuyển dụng, giúp người lao động có việc làm, thu nhập ổn định và từng bước thoát nghèo.
