Theo tờ The Guardian (Anh), một trong những kênh nổi tiếng nhất là Chloe VS History, sở hữu hơn 610.000 người theo dõi trên Instagram và 15 triệu lượt xem trên YouTube. Người xem có thể theo chân Chloe thưởng thức bánh lươn tại một khu chợ thời Tudor (Anh), khám phá các phòng hạng nhất trên tàu Titanic hay ngâm mình trong phòng tắm La Mã cổ đại.
Hình thức này cũng được nhiều kênh khác áp dụng, như Janella Through Time, Nova VS History và Esmetimetravels. Những điểm đến được yêu thích gồm La Mã cổ đại, Pompeii, miền Viễn Tây hoang dã và nước Anh trong thời kỳ Đại dịch dịch hạch ở thế kỷ XIV.
Anh Jonathan Laramy (32 tuổi), nhà sáng tạo của Chloe VS History, cho biết mục tiêu của dự án là khiến giới trẻ hứng thú hơn với các giai đoạn lịch sử khác nhau. Anh nói: “Lịch sử vốn là trải nghiệm rất giàu hình ảnh, nhưng cách giảng dạy hiện nay lại không như vậy. Nó chủ yếu được dạy qua sách giáo khoa. Và điều đó không phù hợp với nhiều học sinh. Vậy tại sao chúng ta không tận dụng công nghệ hiện có để tái hiện lịch sử theo cách sống động và giàu cảm xúc hơn?”.
Laramy bổ sung: “Các vlog rất phổ biến trên YouTube vì người xem thường gắn bó với một nhân vật cụ thể”.
Laramy sử dụng Seedance 2.0 để sản xuất video, tận dụng các nguồn tư liệu lịch sử, bài báo tạp chí và bản vẽ đương thời để hoàn thiện sản phẩm. Ngay cả với sự tận tâm hướng đến độ chính xác này, Laramy cho biết vẫn thỉnh thoảng xảy ra trục trặc. Anh lấy ví dụ trong các video về La Mã cổ đại, xuất hiện cả hình ảnh người đeo kính râm hoặc đồng hồ. AI được đào tạo trên dữ liệu hiện đại, vì vậy khi bạn cầu nó thực hiện các công việc lịch sử, có nguy cơ nó sẽ bị nhầm lẫn.
Mặc dù nhận được phản hồi vô cùng tích cực, Laramy cho biết nội dung của anh đôi khi bị gắn mác "đồ bỏ đi do AI tạo ra" - ám chỉ nội dung được sản xuất hàng loạt, thiếu đầu tư. Video đầu tiên của anh gây sốt là dài 14 phút xoay quang nội dung Chloe trên tàu Titanic, thu hút 4 triệu lượt xem.
Nhà sử học Adam Smith tại Đại học Oxford (Anh) nhận xét: “Đây là hình thức hoàn toàn mới, được thực hiện cực kỳ xuất sắc và tôi rất thích sự hài hước của nó”. Ông cho biết mình đã xem Chloe VS History cùng nhiều “vlogger du hành thời gian” khác trên Instagram và tin rằng định dạng này có thể cải thiện đáng kể cách lịch sử được giảng dạy cho giới trẻ.
Nhà sử học Smith cũng lưu ý rằng các video do AI tạo ra có thể được dùng để nâng tầm phim tài liệu lịch sử cũng như các công cụ giáo dục, giúp tái hiện những sự kiện và nhân vật lịch sử ít được biết đến.
Từ hiện tượng mới nổi này, Việt Nam có thể học hỏi để xây dựng “AI Influencer lịch sử Việt Nam” gồm một hoặc nhiều nhân vật dẫn chuyện ảo bằng AI, đóng vai trò như một travel blogger nhưng “du hành” qua các thời kỳ lịch sử Việt Nam.
Điểm quan trọng là không biến AI thành “người kể chuyện lịch sử tuyệt đối”, mà sử dụng AI như một phương tiện kể chuyện.
Điều này phù hợp với tinh thần “Phát triển các nền tảng số an toàn và tăng cường ứng dụng công nghệ số, hình thành công dân số”, nêu ra trong Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
