Bài 1: Thế trận vững vàng nơi đầu sóng
Từ Côn Đảo, Hòn Khoai, Hòn Chuối, Thổ Chu, Nam Du, Phú Quốc đến Nhà giàn DK1/10, mỗi nơi đoàn đặt chân tới lại mở ra một câu chuyện về những con người đang ngày đêm thực hiện nhiệm vụ nơi đầu sóng, ngọn gió. Dù điều kiện công tác, sinh hoạt khác nhau, cán bộ, chiến sĩ đều nêu cao tinh thần trách nhiệm, ý chí quyết tâm và sự vững vàng trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo.
Những “pháo đài thép” trên biển
Đặc khu Côn Đảo - điểm dừng chân đầu tiên, đoàn đã đến Trạm Ra-đa 590, Trung đoàn 251, Vùng 2 Hải quân, thăm, động viên cán bộ, chiến sĩ các lực lượng đang đóng quân trên địa bàn. Đại úy Phạm Văn Thân, Trạm trưởng Trạm Ra-đa 590, Trung đoàn 251, Vùng 2 Hải quân thông tin: Cán bộ chiến sĩ đơn vị luôn duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, tổ chức huấn luyện đúng, đủ nội dung chương trình, sát với đối tượng tác chiến và địa bàn; duy trì nền nếp chính quy, quản lý kỷ luật, bảo đảm an toàn, xây dựng nội bộ đoàn kết, thống nhất.
Trong quản lý, bảo vệ vùng biển được phân công, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì nghiêm các chế độ trực mà còn phải nắm chắc địa bàn, chủ động trước các tình huống phát sinh. Trạm Ra-đa 590 luôn phối hợp chặt chẽ với các lực lượng, kịp thời tham mưu cho cấp ủy, chỉ huy xử lý tình huống, không để bị động, bất ngờ; tổ chức quan sát, phát hiện, quản lý các mục tiêu trên biển, trên không và báo cáo kịp thời về sở chỉ huy các cấp, trong đó có hoạt động của tàu, vật thể nước ngoài.
Đơn vị cũng phối hợp với Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng trong quản lý vùng biển, phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU); theo dõi các phương tiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật về ma túy, buôn lậu. Khi địa bàn xảy ra thiên tai, bão lũ, cán bộ, chiến sĩ luôn chủ động lực lượng, phương tiện tham gia ứng cứu, hỗ trợ nhân dân, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Đến Vùng 5 Hải quân, điểm đến đầu tiên của Đoàn đại biểu TP Hồ Chí Minh là Hòn Khoai, đảo nhỏ nằm ở phía Đông Nam mũi Cà Mau với diện tích chỉ khoảng 4 km2. Với vị trí chiến lược đặc biệt, từ năm 1989, Trạm Ra - đa 595 được thành lập thuộc Trung đoàn 551, Vùng 5 Hải quân, đặt trên đỉnh Hòn Khoai, ở độ cao 318m so với mực nước biển. Trạm được ví là “mắt thần” của cửa ngõ phía Đông Vịnh Thái Lan với nhiệm vụ giám sát 24/24 các mục tiêu trên biển, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ vùng trời và vùng biển của Tổ quốc; đồng thời hỗ trợ cứu hộ ngư dân và ngăn chặn khai thác hải sản bất hợp pháp.
Tiếp tục hành trình về Tây Nam, Đoàn đến thăm, động viên cán bộ, chiến sĩ Trạm Ra-đa 625, Trung đoàn 551, Vùng 5 Hải quân, đặt tại đảo Hòn Đốc, đảo lớn nhất trong quần đảo Hải Tặc, thuộc xã Tiên Hải, tỉnh An Giang. Đại úy Lê Đức Anh, Trạm trưởng Trạm Ra - đa 625 thông tin, Hòn Đốc nằm gần đường biên giới trên biển giữa Việt Nam và Campuchia, nơi có nhiều tuyến giao thông hàng hải quan trọng giữa hai nước.
Cán bộ, chiến sĩ luôn phối hợp tổ chức tuần tra bảo vệ đảo, quản lý tàu thuyền đánh cá, kịp thời phát hiện, xử trí các tình huống, không để bị động, bất ngờ. Ngoài nhiệm vụ xây dựng lực lượng chính quy, củng cố quan hệ quân - dân cũng trở thành một phần nhiệm vụ quan trọng của đơn vị.
Trạm Ra-đa 625 thường xuyên làm tốt công tác dân vận, chăm lo chính sách hậu phương quân đội. Trạm có 7 cán bộ, chiến sĩ có vợ, con, gia đình đang sinh sống, học tập, công tác. Những gia đình quân nhân này vừa là điểm tựa để người lính an tâm công tác, vừa góp phần xây dựng đời sống kinh tế - xã hội trên đảo.
Rời các đảo tiền tiêu nối dài trên vùng biển Tây Nam, hải trình của Đoàn đại biểu TP Hồ Chí Minh hướng về Nhà giàn DK1/10, một “pháo đài thép” sừng sững, hiên ngang giữa muôn trùng sóng biển. Nhà giàn được xây dựng trên bãi cạn Cà Mau, là nhà giàn duy nhất nằm ở vùng biển Tây Nam, cách đất liền 67 hải lý, có nhiệm vụ canh giữ cho ngư dân khai thác, đánh bắt hải sản, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ vùng biển, vùng trời, thềm lục địa của Tổ quốc. Đây cũng là cột mốc chủ quyền đặc biệt nhất trong hệ thống Nhà giàn DKI của Việt Nam, giúp kết nối thế trận quốc phòng trên biển giữa vùng biển Tây Nam và thềm lục địa phía Nam.
Trung tá Mai Trường Vinh, Chỉ huy trưởng Nhà giàn DK1/10, Trung đoàn DK1 chia sẻ: Đặc thù của hệ thống Nhà giàn DK1 là nằm ở vòng ngoài cùng, xa nhất so với đất liền, chịu ảnh hưởng của thời tiết biển cực đoan theo mùa. Vì vậy, cán bộ, chiến sĩ phải vận dụng phương án huấn luyện chiến đấu phù hợp với điều kiện thực tế, tăng gia sản xuất để nâng cao chất lượng bữa ăn, bảo đảm sức khỏe, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.
Những người lính bám biển, giữ đảo
Nếu những “mắt thần” và “pháo đài thép” gây ấn tượng bởi sự vững vàng của các hệ thống, công trình phòng thủ thì chính tinh thần, ý chí của những cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ tại vùng biển Tây Nam lại tạo nên sức sống, củng cố niềm tin của nhân dân vào lá chắn bảo vệ sự bình yên.
Đã gắn bó với Trạm Ra-đa 595 trên đảo Hòn Khoai hơn 18 năm, Thiếu tá, Y sĩ Nguyễn Văn Quang cho biết: Những ngày đầu đến nhận công tác, đảo chưa có đường giao thông, điện lưới và sóng điện thoại nên cuộc sống của cán bộ, chiến sĩ khá vất vả. Hiện nay, Trạm đã được chuyển xuống đóng gần chân núi, gần nguồn nước suối; đường giao thông lên điểm trực cũng đã được bê tông hóa, điều kiện sinh hoạt và đi lại đã được cải thiện rất nhiều.
Từ năm 2025, Nhà nước đã triển khai các dự án trọng điểm gồm tuyến cao tốc Cà Mau - Đất Mũi, tuyến giao thông kết nối Mũi Cà Mau - Hòn Khoai và Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai. Khi các công trình hoàn thành, đưa vào sử dụng sẽ góp phần củng cố thế trận quốc phòng trên biển và thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực Đất Mũi, Cà Mau.
Cách đất liền khoảng 17 hải lý, Hòn Chuối (thuộc xã Sông Đốc, tỉnh Cà Mau) hiện ra với những ngôi nhà tạm cheo leo bên vách đá dốc đứng. Để lên được Trạm Ra-đa 615, Trung đoàn 551, Vùng 5 Hải quân, đặt trên đỉnh đảo, đoàn phải vượt qua đoạn đường với hàng trăm bậc thang có độ dốc cao.
Trong điều kiện ấy, lựa chọn bám đảo, giữ biển của những người lính nơi đây càng cho thấy tinh thần trách nhiệm và tình yêu mà người lính dành cho biển, đảo quê hương. Thiếu úy Phạm Vũ Linh, nhân viên Trạm Ra-đa 615 từ một chiến sĩ nghĩa vụ quân sự, sau 2 năm làm nhiệm vụ tại đảo Hòn Chuối đã quyết tâm gắn bó với nơi này.
Thiếu úy Phạm Vũ Linh tâm sự: “Trước khi thực hiện nghĩa vụ quân sự, tôi đã có mong muốn được phục vụ Quân đội nhân dân Việt Nam. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ tại đảo Hòn Chuối, tôi viết đơn tình nguyện xin phục vụ lâu dài và ở lại đảo để có cơ hội góp phần vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Với mỗi người lính hải quân, đảo là nhà, biển cả là quê hương”.
Không chỉ có những người lính trẻ, ở Hòn Chuối còn có những chiến sĩ Bộ đội biên phòng dành gần hết quãng đời binh nghiệp để cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ biển, đảo và chăm lo đời sống người dân nơi đây.
Trung tá Trần Bình Phục, Phó Đội trưởng Đội Vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Hòn Chuối là một trong số đó. Sau một chuyến công tác đến đảo cách đây gần 20 năm, cảm nhận được những khó khăn, vất vả của người dân, anh đã viết đơn xin chuyển công tác từ đất liền ra đảo.
Ngoài nhiệm vụ của người lính biên phòng, anh còn được người dân gọi bằng cái tên thân thương “Thầy Phục”, người thầy mang quân hàm xanh đã nhiều năm miệt mài gieo chữ cho hàng chục trẻ em trên đảo.
Trung tá Trần Bình Phục nói: Trẻ em ở đây đã thiệt thòi hơn các bạn trong đất liền về nhiều mặt, nếu không biết chữ thì tương lai của các em sẽ rất bấp bênh. Mong muốn của anh là tiếp tục ở lại đảo và duy trì lớp học tình thương đến lúc hết tuổi công tác. Có thể dạy các em nhỏ biết đọc, biết viết và đủ điều kiện trở về đất liền tiếp tục học lên, có được cuộc sống tốt đẹp hơn là anh đã thỏa tâm nguyện.
Nhà giàn DK1/10, điểm đến cuối cùng trong hành trình hướng về biển đảo Tây Nam chính là nơi ý chí của người lính biển được khắc họa rõ nét nhất bởi sự khắc nghiệt của thời tiết và điều kiện sinh hoạt hạn chế. Vượt qua những bỡ ngỡ ban đầu, những người lính trẻ trên nhà giàn xác định những khó khăn đặc thù của nhà giàn là môi trường để rèn luyện bản lĩnh và ý chí.
Trung sĩ Nguyễn Trọng Đức, đã công tác tại Nhà giàn DK1/10 hơn 10 tháng, cho biết: Ngoài nhiệm vụ canh gác, các chiến sĩ thường xuyên học tập chính trị, huấn luyện quân sự, rèn luyện thể thao để đáp ứng yêu cầu sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ chủ quyền nhà giàn và vùng biển được phân công. Xa đất liền, điều kiện sinh hoạt hạn chế hơn so với cuộc sống trên các đảo nhưng những người lính nhà giàn luôn động viên nhau khắc phục, thích nghi và hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Với Trung sĩ Nguyễn Trọng Đức, dù xa gia đình, niềm tự hào và vinh dự khi được cống hiến sức trẻ cho nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo trở thành động lực để tiếp tục gắn bó với vị trí công tác đặc biệt này.
Những nơi đoàn đi qua, cuộc sống của người lính nơi tiền tiêu vẫn tiếp diễn với những ca trực, những buổi huấn luyện, những giờ tăng gia và cả những nỗi nhớ người thân, gia đình rất đỗi đời thường. Không ồn ào, không phô trương họ canh giữ từng tấc đất, từng vùng biển quê hương bằng tất cả tình yêu và ý chí kiên cường.
Bài 2: Nghĩa tình hậu phương dành cho tuyến đầu
