Ngày 12/11 (giờ địa phương), Nvidia thông báo ông Huang - người đồng sáng lập kiêm CEO Nvidia trong suốt 33 năm qua - đã từ chức Chủ tịch, CEO và thành viên Hội đồng quản trị. Giám đốc Tài chính (CFO) Colette Kress đã được chỉ định giữ chức quyền CEO.
Thông tin này lập tức khiến cổ phiếu Nvidia giảm thêm 5% trong phiên giao dịch cùng ngày, nối tiếp đà sụt giảm 7% trước đó trong tuần sau khi Hội đồng quản trị Nvidia ngày 8/11 ra thông báo về việc mở cuộc điều tra đối với ông Huang và các vấn đề cá nhân của ông. Một ngày sau đó, Tổng thống Donald Trump cho biết Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) cũng đang vào cuộc điều tra vụ việc, và ông Huang đã đồng ý sẽ điều trần trước Quốc hội Mỹ về vấn đề này.
Trong bối cảnh đó, giới đầu tư buộc phải cân nhắc hàng loạt kịch bản có thể ảnh hưởng không chỉ đến cá nhân ông Huang và Nvidia, mà còn tới toàn bộ lĩnh vực AI.
Thị phần lung lay
Là nhà sản xuất chip AI hàng đầu thế giới, Nvidia đã dùng tiềm lực tài chính của mình để hậu thuẫn hàng chục doanh nghiệp lớn, từ các phòng thí nghiệm AI tiên phong như OpenAI cho tới các công ty điện toán đám mây như CoreWeave. Bản thân ông Huang cũng là một trong những người vận động mạnh mẽ nhất cho lợi ích của AI. Ông Huang là người góp tiếng nói hàng đầu trong việc xoa dịu nỗi lo công nghệ AI vượt khỏi tầm kiểm soát của con người. Ông bác bỏ ý kiến cho rằng các phòng thí nghiệm AI phải làm chậm tiến độ nghiên cứu để đảm bảo không đe dọa nhân loại - ngay cả khi các lãnh đạo trong ngành như CEO Anthropic Dario Amodei và CEO OpenAI Sam Altman ủng hộ ý tưởng này. Ông cũng lập luận rằng việc ban hành các quy định quản lý mới là không cần thiết.
Sự cố này có thể làm chao đảo thị trường AI vốn đã lung lay bởi những lo ngại về đà chững lại của hoạt động chi tiêu cho trung tâm dữ liệu. Nvidia sản xuất những con chip đóng vai trò sống còn đối với thiết bị điện toán AI và là một trong những doanh nghiệp giá trị nhất thế giới. Bất kỳ sự bất ổn nào bên trong tập đoàn này đều có nguy cơ lan rộng ra toàn ngành.
Tuy nhiên, biến cố này cũng có thể mở ra cơ hội cho các công ty đang phát triển chip AI cạnh tranh với sản phẩm của Nvidia. Dù vẫn giữ vị thế thống trị về bộ vi xử lý cho trung tâm dữ liệu, Nvidia đang đối mặt với sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ mọi phía, bao gồm cả từ chính những khách hàng lớn nhất của mình. Cổ phiếu của đối thủ trực tiếp AMD tăng điểm 3 phiên liên tiếp, tăng lên gần 30% tính đến ngày 12/11 so với mức giá đóng cửa cuối tuần trước. AMD đã ra mắt bộ vi xử lý AI mới mạnh mẽ hơn vào ngày 10/11. Tương tự, Google cũng công bố hai phiên bản mới của bộ xử lý tensor (TPU) độc quyền dành cho các ứng dụng AI vào đầu tuần này, qua đó tiếp tục thách thức vị thế thống trị của Nvidia trên thị trường chip AI.
Nhận định về diễn biến này, ông Vivek Arya, chuyên gia phân tích tại ngân hàng Bank of America, cho rằng nếu Nvidia bị phân tâm hoặc chịu sự giám sát gắt gao hơn, các nhà cung cấp hạ tầng tính toán khác như AMD, Broadcom và Marvell có thể sẽ thu hút thêm nhiều khách hàng.
Dòng vốn thận trọng
Bên cạnh sự thống trị về chip, Nvidia còn nổi lên như một nguồn cung cấp tài chính chủ chốt cho hạ tầng AI. Vị thế thống lĩnh ngành của Nvidia – tập đoàn có giá trị vốn hóa 4.200 tỷ USD – cùng vai trò nổi bật của ông Huang đã giúp công ty ký các biên bản ghi nhớ với một số nhà quản lý tài sản lớn nhất Phố Wall, nhằm huy động nguồn vốn từ bên thứ ba cho chương trình tài trợ AI quy mô lớn trị giá 500 tỷ USD. Các thỏa thuận sơ bộ có sự tham gia của Apollo Global Management, BlackRock, Blackstone, Brookfield, Goldman Sachs và KKR, hướng tới việc huy động vốn từ các nhà đầu tư tổ chức và nguồn vốn tư nhân để tài trợ cho nhiều loại hạ tầng tính toán, trong đó có các trung tâm dữ liệu và nhà máy sản xuất chip.
Nguồn vốn sẽ này được triển khai thông qua các phương tiện tài chính chuyên biệt, trong đó chip AI của Nvidia được sử dụng làm tài sản bảo đảm cơ sở. Cấu trúc này tương tự các hình thức chứng khoán hóa bất động sản hoặc đường thu phí. Các thỏa thuận tài trợ hiện vẫn ở giai đoạn sơ bộ và còn phụ thuộc vào việc ký kết các thỏa thuận cuối cùng.
Sau khi ông Huang rời nhiệm sở, các thỏa thuận nói trên có thể phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ hơn. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định hoạt động kinh doanh và năng lực phát triển sản phẩm của Nvidia trước mắt có thể không bị ảnh hưởng đáng kể. Nhà phân tích Ming-Chi Kuo thuộc TF International Securities cho rằng việc chuyển giao vị trí CEO khó tác động đến năng lực cạnh tranh và phát triển sản phẩm của tập đoàn ít nhất đến năm 2028.
Đồng quan điểm, bà Sunaina Sinha Haldea, Giám đốc toàn cầu bộ phận tư vấn vốn tư nhân tại Raymond James nhận định rằng nguồn vốn sẽ rút đi, bởi các bên cho vay đang đánh giá dựa trên chip của Nvidia và những hợp đồng với khách hàng đứng sau các sản phẩm đó. Tuy nhiên, họ có thể muốn được trả mức lợi nhuận cao hơn để bù đắp cho những bất ổn.
Tương tự, theo ông Charu Chanana, Giám đốc chiến lược đầu tư tại Saxo, người kế nhiệm ông Huang cần trấn an các bên cho vay rằng lộ trình phát triển công nghệ, quan hệ khách hàng và tầm nhìn chiến lược của Nvidia vẫn được duy trì. Ông Chanana không cho rằng các quan hệ đối tác tài trợ của Nvidia sẽ đổ vỡ chỉ vì ông Huang rời đi. Tuy nhiên, sự xáo trộn trong ban lãnh đạo có thể khiến Phố Wall thận trọng hơn, từ đó làm chậm các cam kết hoặc siết chặt các điều khoản tài trợ.
Chuỗi cung ứng siết chặt
Bên cạnh đó, vụ việc của Nvidia còn tiềm ẩn những rủi ro đối với chuỗi cung ứng chip AI. Từ lâu, ông Huang luôn tìm cách bán nhiều bộ vi xử lý AI hơn sang Trung Quốc – thị trường tiêu thụ chip lớn nhất thế giới. Ông lập luận rằng Nvidia và các công ty sản xuất chip của Mỹ nên được phép phục vụ khu vực này để giữ cho sản phẩm của họ đóng vai trò trung tâm trong quá trình phát triển AI. Theo ông, việc đóng cửa thị trường có thể mở ra cơ hội để nền kinh tế lớn thứ hai thế giới nâng cao vị thế hơn nữa trong lĩnh vực AI của thế giới.
Tuy nhiên, ngay giữa tâm điểm vụ việc của Nvidia, các nhà lập pháp Mỹ đang kêu gọi thắt chặt hơn nữa các hạn chế xuất khẩu công nghệ AI và chất bán dẫn sang nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Mới đây, Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer đã thúc giục Quốc hội thông qua một số dự luật liên quan nhằm trao thêm quyền hạn cho chính phủ trong việc thực thi các biện pháp kiểm soát này.
Chia sẻ với Nikkei Asia, một lãnh đạo cấp cao tại một công ty chip của Mỹ cho biết doanh nghiệp này đang tổ chức những cuộc thảo luận nội bộ về phương án ứng phó nếu họ phải đối mặt với các cuộc điều tra tương tự như đối với Nvidia.
Các nhà cung cấp máy chủ AI cũng đang có mối bận tâm tương tự. Giám đốc phụ trách kinh doanh tại một công ty máy chủ cho hay doanh nghiệp này đã chỉ đạo toàn bộ đội ngũ bán hàng tạm ngừng nhận đơn đặt hàng các sản phẩm của Nvidia, AMD và Intel từ những khách hàng mới, quy mô nhỏ hoặc chưa rõ uy tín. Lãnh đạo này giải thích rằng nguồn cung vốn dĩ đang thiếu hụt và chuỗi cung ứng đang đối mặt với nhiều nút thắt nghiêm trọng, do đó công ty thà tập trung phục vụ các khách hàng lớn, đáng tin cậy còn hơn là mạo hiểm giao dịch với các đối tác mới.
Rõ ràng, biến cố lần này tại Nvidia đã vượt ra ngoài phạm vi một cuộc khủng hoảng nhân sự đơn thuần để trở thành phép thử lớn đối với sức bền của làn sóng AI toàn cầu. Giữa sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt và những rào cản địa chính trị mới từ Mỹ, cả Nvidia lẫn các mắt xích trong chuỗi cung ứng chip bán dẫn đều đang bước vào một chu kỳ vận hành nhiều bất định hơn bao giờ hết.
