Tuyên bố trên được đưa ra sau khi Đặc phái viên Trung Đông của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Steve Witkoff, ngày 14/1 thông báo việc thành lập một Ủy ban quyền kỹ trị Palestine có tên gọi Ủy ban quốc gia điều hành Gaza (NCAG). Cơ quan này sẽ đóng vai trò quản lý Gaza trong giai đoạn chuyển tiếp, theo Kế hoạch 20 điểm của Tổng thống Trump, hướng tới ngừng bắn, phi quân sự hóa và tái thiết vùng lãnh thổ bị tàn phá nặng nề do xung đột.
Theo ông Witkoff, giai đoạn hai của kế hoạch trên sẽ tập trung vào phi quân sự hóa hoàn toàn Gaza, trong đó có việc giải giáp tất cả các lực lượng vũ trang không được phép. Mỹ yêu cầu Hamas tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ đã cam kết, bao gồm việc trao trả thi thể con tin cuối cùng, đồng thời cảnh báo về “hậu quả nghiêm trọng” nếu Hamas không thực hiện.
Theo tuyên bố chung của các bên trung gian gồm Ai Cập, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ, Ủy ban kỹ trị Palestine gồm 15 thành viên, do ông Ali Shaath, một cựu quan chức Chính quyền Palestine (PA) đứng đầu. Các thành viên khác bao gồm đại diện khu vực tư nhân, các tổ chức xã hội và những nhân vật độc lập, được cả Hamas và Phong trào Giải phóng dân tộc Palestine (Fatah) chấp thuận.
Trước đó, Hamas đã đồng ý về nguyên tắc việc chuyển giao quản lý dân sự tại Gaza cho một ủy ban kỹ trị, song vẫn khẳng định các vấn đề then chốt như tương lai chính trị của Gaza và quyền của người Palestine cần được giải quyết trong một “khuôn khổ quốc gia Palestine toàn diện”.
Về phía Chính quyền Palestine, Phó Tổng thống Hussein al-Sheikh hoan nghênh nỗ lực của Mỹ trong việc thúc đẩy kế hoạch nhiều giai đoạn cho Gaza, nhấn mạnh các thể chế tại Gaza cần được gắn kết với hệ thống quản lý của PA tại Bờ Tây, trên cơ sở “một hệ thống, một luật pháp và một vũ khí hợp pháp”.
Mặc dù kế hoạch bước sang giai đoạn hai, các thách thức lớn vẫn hiện hữu, đặc biệt là vấn đề giải giáp Hamas. Trong khi Israel tỏ ra hoài nghi về khả năng Hamas từ bỏ vũ khí, phía Mỹ cho biết Washington sẽ tiến hành đối thoại với Hamas và Israel về phi quân sự hóa, cũng như thảo luận các phương án ân xá trong khuôn khổ tiến trình chính trị mới.
Theo các nguồn tin Ai Cập, các cuộc đàm phán hiện nay với Hamas tại Cairo đang tập trung vào vấn đề giải pháp, trong khi việc Israel tiếp tục rút quân khỏi Gaza sẽ phụ thuộc trực tiếp vào tiến triển trong nội dung này. Hamas tuyên bố chỉ xem xét từ bỏ vũ khí khi một Nhà nước Palestine được thành lập.
Mỹ dự kiến sẽ công bố thêm thông tin liên quan đến Hội đồng Hòa bình quốc tế và Lực lượng ổn định Gaza tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (Thụy Sĩ) trong những ngày tới.
