Khơi thông thể chế, đi trước một bước về hạ tầng số
Nhận thức rõ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chính là chìa khóa mở cánh cửa phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới, thành phố Hải Phòng đã cụ thể hóa các định hướng đột phá của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị thành những chương trình hành động quyết liệt. Trong đó, việc hoàn thiện thể chế và đầu tư hạ tầng đi trước một bước được xác định là những nền móng tiên quyết để khơi thông mọi nguồn lực.
Ảnh: TTXVN phát.
Xác định thể chế là hành lang pháp lý quyết định sức bật của nền kinh tế, Hải Phòng không dừng lại ở việc thực thi nghiêm túc các quy định chung của Trung ương mà chủ động nghiên cứu, đề xuất những cơ chế, chính sách mang tính đặc thù, vượt trội. Trọng tâm của các chính sách này là giảm thiểu tối đa rào cản hành chính, tối ưu hóa điều kiện thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), ứng dụng công nghệ mới, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và thúc đẩy các mô hình kinh doanh trên nền tảng số. Hệ thống các ưu đãi về thuế, tín dụng, tiếp cận đất đai được thiết kế có trọng tâm, hướng trực tiếp vào các dự án công nghệ cao. Song hành với đó, quy trình đăng ký kinh doanh, thẩm định đầu tư và cấp phép dự án công nghệ được số hóa toàn diện. Việc kiên trì cải thiện môi trường đầu tư, giữ vững vị thế nhóm đầu cả nước về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) được xem là nhiệm vụ thường xuyên nhằm củng cố niềm tin vững chắc cho cộng đồng doanh nghiệp.
Trên nền tảng thể chế thông thoáng, Hải Phòng tạo ra sự cộng hưởng mạnh mẽ giữa hạ tầng giao thông đa phương thức và hạ tầng số hiện đại. Phát huy lợi thế của một trung tâm logistics quốc tế với mạng lưới cao tốc liên vùng, cảng biển nước sâu quốc tế Lạch Huyện, cảng hàng không quốc tế Cát Bi cùng hệ thống đường sắt quy hoạch đồng bộ, thành phố đang ưu tiên nguồn lực đầu tư đi trước một bước cho hạ tầng số. Mạng viễn thông 5G được phủ sóng rộng khắp tại các khu công nghiệp và đô thị trọng điểm; các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, bảo mật cao cùng nền tảng điện toán đám mây đang từng bước hình thành. Đây chính là mạch máu công nghệ thiết yếu để quá trình chuyển đổi số thẩm thấu sâu rộng vào quản trị đô thị, sản xuất công nghiệp thông minh và dịch vụ logistics, sẵn sàng đón đầu các ứng dụng Internet vạn vật (IoT), Dữ liệu lớn (Big Data) và Trí tuệ nhân tạo (AI).
Đầu tư cho nhân lực và đổi mới xúc tiến đầu tư
Cùng với thể chế và hạ tầng, yếu tố con người và phương thức thu hút nguồn lực bên ngoài được Hải Phòng nâng tầm thành những trụ cột chiến lược. Thấm nhuần quan điểm của Nghị quyết số 57-NQ/TW về vai trò trung tâm của con người trong quá trình đổi mới sáng tạo, thành phố coi đầu tư cho nguồn nhân lực chất lượng cao là khoản đầu tư bền vững cho tương lai.
Hiện Hải Phòng đang thúc đẩy đổi mới căn bản chương trình đào tạo tại hệ thống các trường đại học, cao đẳng và cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo hướng bám sát nhu cầu thực tiễn của thị trường, tập trung vào các ngành mũi nhọn như công nghệ thông tin, tự động hóa, công nghiệp bán dẫn, AI và khoa học dữ liệu. Mô hình liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp được vận hành thực chất, giúp thu hẹp khoảng cách giữa giảng đường và dây chuyền sản xuất, giải quyết tận gốc bài toán cung - cầu lao động kỹ thuật cao. Bên cạnh các chính sách đãi ngộ đột phá để thu hút đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học giỏi trong và ngoài nước, thành phố đặc biệt chú trọng triết lý "an cư lạc nghiệp". Các dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân hiện đại đang được đẩy nhanh tiến độ, đồng bộ với việc nâng cấp các thiết chế văn hóa, y tế, giáo dục chuẩn quốc tế nhằm kiến tạo môi trường sống văn minh, hấp dẫn để giữ chân nguồn nhân lực tinh hoa gắn bó lâu dài với thành phố.
Song song với việc bồi đắp nội lực, hoạt động xúc tiến đầu tư tại Hải Phòng đã chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy chờ đợi sang chủ động tìm kiếm, kết nối có trọng điểm. Lãnh đạo thành phố trực tiếp dẫn đầu các đoàn công tác xúc tiến tại các thị trường công nghệ nguồn như Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản và châu Âu để đối thoại thẳng thắn với các tập đoàn công nghệ toàn cầu. Thông điệp nhất quán được truyền đi là sự đồng hành của chính quyền, sẵn sàng tháo gỡ dứt điểm mọi điểm nghẽn cho nhà đầu tư. Với phương châm trải thảm đỏ có chọn lọc, Hải Phòng ưu tiên thu hút các dự án công nghệ lõi, trung tâm R&D và sản xuất xanh, thân thiện với môi trường.
Chia sẻ về định hướng phát triển của địa phương, đại diện lãnh đạo UBND thành phố Hải Phòng khẳng định, thành phố xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là con đường ngắn nhất để bứt phá. Chính quyền thành phố cam kết luôn đồng hành, lắng nghe và tháo gỡ mọi rào cản về cơ chế, thủ tục để doanh nghiệp yên tâm đầu tư nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, coi thành công của các nhà đầu tư công nghệ cao chính là thước đo hiệu quả điều hành của địa phương.
Không gian mới cho khát vọng bứt phá
Nếu bốn trụ cột nêu trên là nền tảng nội lực thì việc Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương thành lập Khu Kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng với quy mô lên tới 20.000 ha chính là cú hích mở ra một chương phát triển hoàn toàn mới, mang tính bước ngoặt chiến lược. Không đơn thuần là sự mở rộng về địa giới hành chính hay diện tích đất công nghiệp, khu kinh tế này được định vị là một hạt nhân tăng trưởng thế hệ mới, nơi hội tụ tinh hoa công nghệ và các dòng vốn đầu tư chất lượng cao, tạo ra sức bật mạnh mẽ cho kinh tế - xã hội thành phố.
Giá trị chiến lược của Khu Kinh tế ven biển phía Nam càng được nhân lên gấp bội khi đặt trong tổng thể quy hoạch hạ tầng tầm cỡ quốc tế đang hình thành tại khu vực phía Nam. Sự kết nối đồng bộ giữa khu kinh tế này với siêu dự án, hệ thống Cảng cửa ngõ và trung chuyển quốc tế Nam Đồ Sơn, cùng tiên phong về việc thành lập một Khu Thương mại tự do với các cơ chế vượt trội sẽ tạo nên một tổ hợp công nghiệp, dịch vụ, logistics và đô thị hiện đại bậc nhất khu vực. Tổ hợp này được kỳ vọng sẽ tạo ra lực hấp dẫn chưa từng có, thu hút các tập đoàn đa quốc gia đầu tư vào lĩnh vực bán dẫn, năng lượng tái tạo, trung tâm R&D, logistics thông minh và các ngành kinh tế biển tiên tiến dựa trên nền tảng số.
Đánh giá về sức hút mới này, đại diện một tập đoàn công nghệ điện tử hàng đầu của Hàn Quốc đang hoạt động tại Hải Phòng chia sẻ, điều khiến doanh nghiệp quyết định tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất và đặt trung tâm nghiên cứu phát triển tại địa phương không chỉ là lợi thế cảng biển nước sâu hay tầm nhìn quy hoạch Khu Kinh tế ven biển phía Nam, mà chính là sự quyết liệt và tốc độ xử lý công việc của chính quyền thành phố. Sự đầu tư đi trước một bước về hạ tầng số, năng lượng sạch cùng nguồn nhân lực kỹ thuật ngày càng chất lượng đang biến Hải Phòng thành điểm đến lý tưởng cho các chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu.
Song song với việc kiến tạo không gian mới, Hải Phòng cũng xác định lộ trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số toàn diện cho toàn bộ hệ thống khu công nghiệp, khu kinh tế hiện hữu. Việc chuyển dịch sang mô hình khu công nghiệp sinh thái, thông minh là xu thế tất yếu và là tiêu chuẩn bắt buộc. Các nguyên tắc của kinh tế tuần hoàn, quản lý tài nguyên hiệu quả, sử dụng năng lượng sạch và giảm phát thải carbon sẽ được áp dụng triệt để. Đồng thời, công nghệ số sẽ được tích hợp sâu rộng vào công tác quản lý, vận hành hạ tầng, cung cấp dịch vụ công trực tuyến và kết nối chuỗi cung ứng nội khu, hướng tới xây dựng hệ thống sản xuất có năng lực chống chịu cao trước các biến động toàn cầu.
Hiện thực hóa những mục tiêu kinh tế - công nghệ tầm vóc
Để biến khát vọng thành hiện thực, thành phố Hải Phòng đã lượng hóa tầm nhìn chiến lược bằng hệ thống các chỉ tiêu kinh tế - công nghệ cụ thể cho giai đoạn đến năm 2030. Thành phố đặt mục tiêu tiếp tục quy hoạch và thành lập mới các khu công nghiệp theo mô hình tiên tiến, sinh thái; nâng cao vai trò chủ lực của hệ thống khu công nghiệp, khu kinh tế để khu vực này đóng góp trên 90% vào tổng giá trị sản xuất công nghiệp và kim ngạch xuất khẩu của toàn thành phố. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và đầu tư trong nước sẽ được sàng lọc khắt khe nhằm tập trung tối đa cho các dự án có hàm lượng tri thức cao, tạo ra giá trị gia tăng lớn và chuyển giao công nghệ lõi.
Đặc biệt, khẳng định cam kết mạnh mẽ trong việc tiên phong thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Hải Phòng đã đặt ra những mục tiêu đột phá về cơ cấu kinh tế công nghệ đến năm 2030. Cụ thể, thành phố phấn đấu đưa tỷ trọng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong GRDP đạt mức 55%; nâng tỷ trọng giá trị sản phẩm công nghiệp công nghệ cao trong tổng giá trị ngành công nghiệp chế biến, chế tạo lên mức trên 70%; đồng thời duy trì tốc độ đổi mới công nghệ, thiết bị của các doanh nghiệp trên địa bàn đạt bình quân từ 20% đến 22% mỗi năm. Đây không chỉ là những con số thống kê đơn thuần mà là thước đo cho quyết tâm chính trị cao độ, thể hiện nỗ lực chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm nền tảng cốt lõi.
Với bản lĩnh của vùng đất Trung dũng - Quyết thắng, cùng sự thống nhất cao về ý chí và hành động của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành năng động của cộng đồng doanh nghiệp và sự ủng hộ của nhân dân, Hải Phòng đang tận dụng hiệu quả thời cơ lịch sử từ Nghị quyết số 57-NQ/TW. Việc kiến tạo thành công hệ sinh thái thuận lợi cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chính là đòn bẩy chiến lược giúp thành phố thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 45-NQ/TW và Kết luận số 96-KL/TW của Bộ Chính trị, sớm vươn lên trở thành thành phố đi đầu cả nước trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, động lực phát triển của vùng và cả nước./.